Jakie endokrynne skutki u dzieci mogą się wiązać z podawaniem różnych preparatów (np. „wzmacniających odporność”) zawierających jod?

Jod do organizmu człowieka wchłania się głównie przez przewód pokarmowy w postaci jodków (jod na stopniu utlenienia -1) wraz ze spożytym pokarmem i wodą oraz lekami/suplementami diety. Zapotrzebowanie organizmu na ten pierwiastek różni się w zależności od wieku. Rekomendowana przez WHO i ICCIDD (The International Council for the Control of Iodine Deficiency Disorders) podaż jodu powinna wynosić: u dzieci w wieku do 6 lat – 90 µg/dobę, 7–10 lat – 120 µg/dobę, u dzieci starszych i dorosłych 150 µg/dobę, u kobiet w ciąży i karmiących – 250 µg/dobę. Niezależnie od wieku pacjenta nie należy przekraczać dawki 500 µg/dobę. Nadmiar jodków może mieć krótkotrwały hamujący wpływ na funkcję gruczołu tarczowego; jest to tzw. efekt Wolffa i Chaikoffa. Jeśli stężenie jodków osiągnie stężenie krytyczne, dochodzi do zablokowania syntezy hormonów tarczycy. U osób, u których tarczyca funkcjonuje prawidłowo, efekt ten ma charakter przemijający i zwykle zanika po kilku dniach na skutek uruchomienia mechanizmu „ucieczki od zjawiska Wolffa i Chaikoffa”. Należy jednak pamiętać, że mechanizm „ucieczki” nie jest jeszcze rozwinięty u płodów, wcześniaków, noworodków i u niektórych niemowląt w pierwszych miesiącach życia. Mechanizm ten nie działa także osób z chorobą Hashimoto (również u osób z nierozpoznaną chorobą, u których nie wystąpiły jeszcze objawy kliniczne). U takich osób duże stężenie jodków może spowodować wystąpienie niedoczynności tarczycy. Podając preparaty zawierające jod, należy zwrócić uwagę, czy ilość jodu nie przekroczy zalecanego spożycia (np. 5 ml wspomnianej w pytaniu Immunotrofiny zawiera 100 µg jodu, a zalecana dawka tego suplementu to 5 lub 10 ml).

Podsumowując: należy sprawdzać, czy spożycie jodu w poszczególnych grupach wiekowych odpowiada wartościom rekomendowanym. Duże ryzyko zaburzeń czynności tarczycy związanych z nadmierną podażą jodu występuje u płodów, noworodków i niemowląt oraz osób z chorobą Hashimoto. (2015)

Piśmiennictwo

1. Lewiński A., Zygmunt A.: Metabolizm jodu. [W:] Milewicz A. (red.): Endokrynologia Kliniczna, Wrocław 2012, PTE