Co to jest potencjał wzrostowy i kiedy z niego skorzystać w diagnostyce?

Potencjał wzrostowy jest uwarunkowaną genetycznie zdolnością uzyskania określonego wzrostu ostatecznego. Ponieważ potencjał wzrostowy jest cechą dziedziczną, ściśle powiązaną ze wzrostem rodziców, to do wyznaczenia wartości wzrostu ostatecznego w pierwszej kolejności wykorzystuje się MPH: dla dziewcząt MPH = (suma wzrostów rodziców [cm] -13)/2, a dla chłopców MPH = (suma wzrostów rodziców [cm] +13)/2. Pozycja centylowa aktualnego wzrostu dziecka nie powinna się różnić o więcej niż ±1,5 SD od pozycji centylowej obliczonego MPH. Dokładniejszą ocenę potencjału wzrostowego umożliwia badanie wieku kostnego i obliczenie na jego podstawie tzw. przewidywanego wzrostu ostatecznego (predicted adult height – PAH).

Poza przewidywaniem wzrostu ostatecznego, ocena potencjału wzrostowego ma istotne znaczenie w diagnostyce różnicowej przyczyn niskiego wzrostu. W przypadku dziecka z niskim wzrostem, ale z zachowanym potencjałem wzrostowym zgodnym z MPH (wiek kostny <wiek wzrostowy), należy rozpoznać wtórne zaburzenie wzrastania i poszukiwać przyczyn zhamowania procesu wzrastania (np. niedożywienie, przewlekłe choroby zapalne, niewydolność nerek, zaburzenia hormonalne). Wiek wzrostowy jest to wiek, w którym mediana wzrostu dzieci w populacji (na siatce centylowej) odpowiada aktualnemu wzrostowi badanego dziecka (p. Jak się ocenia wiek wzrostowy? – przyp. red.). Natomiast w przypadku stwierdzenia zmniejszonego potencjału wzrostowego (wiek kostny >wiek wzrostowy) rozpoznaje się pierwotne zaburzenie wzrastania, które najczęściej jest uwarunkowane genetycznie. Dzieci z takim rozpoznaniem należy skierować na badanie kariotypu, a w razie potrzeby także bardziej szczegółową diagnostykę genetyczną.

Piśmiennictwo

1. Oostdijk W., Grote F.K., de Muinck Keizer-Schrama S.M., Wit J.M.: Diagnostic approach in children with short stature. Horm. Res., 2009; 72 (4): 206–217
2. Brook Charles G.D., Brown Rosalind S.: Endokrynologia Pediatryczna. Wrocław, Wydawnictwo Urban & Partner, 2012