Jakie są czynniki ryzyka (grupy ryzyka) rozwoju nadciśnienia tętniczego u dzieci?

Pytanie dotyczy czynników ryzyka rozwoju nadciśnienia tętniczego pierwotnego, będącego złożonym zespołem zaburzeń neurologiczno-immunologiczno-metabolicznych, których objawem hemodynamicznym jest wzrost ciśnienia tętniczego. Poza czynnikami genetycznymi (na które nie mamy wpływu), najistotniejszym (i modyfikowalnym!) czynnikiem ryzyka rozwoju nadciśnienia pierwotnego jest otyłość trzewna. Z badań populacyjnych wynika, że wysokość ciśnienia tętniczego zależy przede wszystkim od masy ciała i obwodu talii. W epoce epidemii otyłości u dzieci i młodzieży głównym czynnikiem ryzyka rozwoju nadciśnienia pierwotnego jest otyłość, a szczególnie otyłość trzewna. Trzeba zaznaczyć, że istotne jest nie tyle zwiększenie BMI, co zaburzenie prawidłowych relacji między tkanką tłuszczową a tkanką mięśniową, dlatego otłuszczone dzieci i młodzież (mające większą względną ilość tkanki tłuszczowej w stosunku do tkanki mięśniowej przy prawidłowych wartościach BMI, ale nieprawidłowym obwodzie talii) są narażone na takie samo ryzyko zaburzeń metabolicznych i hemodynamicznych jak ich otyli rówieśnicy.

Inne czynniki ryzyka rozwoju nadciśnienia, takie jak mała urodzeniowa masa ciała i dystrofia wewnątrzmaciczna (związane z zaburzeniem relacji między tkanką mięśniową i tłuszczową), wrodzona mniejsza „masa nefronów” (zaburzenie związane z wcześniactwem), czynniki związane z przewlekłym stresem społecznym (niski status socjoekonomiczny, szybka poprawa sytuacji ekonomicznej bez towarzyszącego wzrostu poziomu wykształcenia), trudno jest zmodyfikować. (2013, 2014)

Piśmiennictwo

1. Daniels S.R., Morrison J.A., Sprecher D.L. i wsp.: Association of body fat distribution and cardiovascular risk factors in children and adolescents. Circulation, 1999; 99: 541–545
2. Litwin M., Kułaga Z.: Determinanty wyskości ciśnienia tętniczego u dzieci i młodzieży. W: Litwin M., Januszewicz A., Prejbisz A.: Nadciśnienie tętnicze u młodzieży i młodych dorosłych. Kraków, Medycyna Praktyczna, 2011
3. Pludowski P., Litwin M., Sladowska J. i wsp.: Bone mass and body composition in children and adolescents with primary hypertension. Hypertension, 2008; 51: 77–83