Rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca. Wytyczne 2008 European Society of Cardiology

24.11.2008
opracowanie na podstawie: ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure 2008: The Task Force for the Diagnosis and Treatment of Acute and Chronic Heart Failure 2008 of the European Society of Cardiology. Developed in collaboration with the Heart Failure Association of the ESC (HFA) and endorsed by the European Society of Intensive Care Medicine (ESICM).
Authors/Task Force Members: K. Dickstein, A. Cohen-Solal, G. Filippatos, J.J. McMurray, P. Ponikowski, P.A. Poole-Wilson, A. Strömberg, D.J. van Veldhuisen, D. Atar, A.W. Hoes, A. Keren, A. Mebazaa, M. Nieminen, S.G. Priori, K. Swedberg
European Heart Journal, DOI:10.1093/eurheartj/ehn309

Od Redakcji: Poniżej przedstawiamy skrótowe opracowanie wytycznych, zawierające najważniejsze informacje dla praktyki klinicznej (pełny tekst – p. "Kardiologia Polska" 11/08). Przy zaleceniach podano w nawiasach kwadratowych ich siłę i stopień wiarygodności danych, używając klasyfikacji przedstawionej w tabeli 1.
Opracowali: dr med. Piotr Gajewski, dr med. Grzegorz Goncerz
Konsultował prof. dr hab. med. Piotr Ponikowski, Klinika Kardiologii, Ośrodek Chorób Serca, Wojskowy Szpital Kliniczny we Wrocławiu
Skróty: ACC – American College of Cardiology, ACEI – inhibitor(y) konwertazy angiotensyny, AHA – American Heart Association, ARB – bloker(y) receptora angiotensynowego, BMI – wskaźnik masy ciała, BNP – peptyd natriuretyczny typu B, CABG – pomostowanie aortalno-wieńcowe, CRT – terapia resynchronizująca, CRT-D – CRT z funkcją defibrylatora, CRT-P – CRT z funkcją stymulatora, EKG – elektrokardiogram, ESC – European Society of Cardiology, GFR – przesączanie kłębuszkowe, HFPEF – niewydolność serca z zachowaną frakcją wyrzutową, ICD – wszczepialny kardiowerter-defibrylator, LVEF – frakcja wyrzutowa lewej komory, MR – rezonans magnetyczny, NIV – wentylacja nieinwazyjna, NSLPZ – niesteroidowe leki przeciwzapalne, NS – niewydolność serca, NYHA – New York Heart Association, ONS – ostra niewydolność serca, OZW – ostry zespół wieńcowy, PEEP – dodatnie ciśnienie końcowowydechowe, POChP – przewlekła obturacyjna choroba płuc, RTG – radiogram, SaO2 – wysycenie krwi tętniczej tlenem, TK – tomografia komputerowa, VF – migotanie komór, VT – częstoskurcz komorowy

Definicja i klasyfikacja niewydolności serca

  • Niewydolność serca (NS) jest zespołem, w którym pacjent powinien mieć:
    1) objawy podmiotowe typowe dla NS, takie jak duszność (spoczynkowa lub wysiłkowa) lub zmęczenie
    2) objawy przedmiotowe typowe dla NS, takie jak objawy zastoju krwi w płucach, poszerzone żyły szyjne, obrzęki obwodowe, powiększenie wątroby, wodobrzusze
    3) nieprawidłowości budowy lub czynności serca w spoczynku potwierdzone obiektywnie, na przykład za pomocą echokardiografii lub oznaczenia peptydów natriuretycznych w osoczu
  • Sama odpowiedź kliniczna na leczenie ukierunkowane na NS nie jest wystarczająca do rozpoznania NS. Bywa jednak pomocna, gdy rozpoznanie pozostaje niejasne pomimo wykonania odpowiednich badań diagnostycznych. U pacjentów z NS zwykle można oczekiwać pewnej poprawy objawowej w odpowiedzi na zastosowanie leków (np. diuretyków lub leków rozszerzających naczynia) na ogół stosunkowo szybko powodujących zmniejszenie objawów.
  • Konferencje MP
    • Medycyna sportowa 2026
      Kraków, 12–13 czerwca
      • fizjologia wysiłku i bioenergetyki mięśni
      • NSLPZ oraz GKS w sporcie wyczynowym i aktywności fizycznej
      • sport osób z niepełnosprawnościami narządu ruchu, wzroku oraz słuchu
      • zawiłości legislacyjne w międzynarodowej oraz krajowej medycynie sportowej
      • ortopedia, traumatologia i rehabilitacja w medycynie sportowej
    • Najnowsze zalecenia PTLO 2026
      20 czerwca, Rzeszów, Toruń, Zielona Góra
      • najnowsze zalecenia w leczeniu otyłości
      • wczesne rozpoznanie kluczem do sukcesu
      • precyzyjne określanie celów i skuteczność
      • indywidualny wybór najlepszej strategii leczenia
      • medyczna terapia żywieniowa
    • Ratownictwo 2026
      VI Konferencja Ratownictwa Medycznego Kraków, 18–19 września
    • Otyłość 2026
      III Krajowa Konferencja Szkoleniowa Kraków, 25–26 września
    O tym się mówi
    • Wydanie zwolnienia elementem świadczenia
      Decyzja wydana przez Rzecznika Praw Pacjenta potwierdza, że wydanie zwolnienia lekarskiego należy traktować jako istotny element realizacji zaleceń lekarskich.
    • Konieczny powrót do solidaryzmu
      Solidarność się opłaca – przekonują autorzy raportu z propozycjami zmian systemowych w ochronie zdrowia. Punktem wyjścia do reform ma być „stanięcie w prawdzie” i przyznanie, że obecny system nie jest składkowy, a jego przychody są niewystarczające.
    • Będą zmiany w kształceniu?
      Projekt nowelizacji ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty może trafić do konsultacji publicznych jeszcze w maju. Chodzi m.in. o propozycję skrócenia stażu podyplomowego oraz likwidację bazy pytań do LEK i LDEK. Samorząd lekarski proponuje, by podzielić zmiany na kilka ustaw, co ma zwiększyć szanse na wprowadzenie tych, które nie budzą kontrowersji.