Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies.
Jestem lekarzem Jestem pacjentem

Jakie badania należy wykonać w celu potwierdzenia nietolerancji histaminy?

Jakie badania należy wykonać w celu potwierdzenia nietolerancji histaminy?
11.08.2017
lek. Krzysztof Łukasz Piwowarek, prof. dr hab. n. med. Jerzy Kruszewski, Wojskowy Instytut Medyczny w Warszawie

Jak cytować: Piwowarek K.Ł., Kruszewski J.: Nietolerancja histaminy. Med. Prakt., 2017; 4: 117–121

Skróty: CSU (chronic spontaneus uriticaria) – przewlekła pokrzywka samoistna, DAO (diaminoxidase) – diaminooksydaza, HIT (histamine intolerance) – nietolerancja histaminy, HNMT (histamine N-methyltransferase) – N-metylotransferaza histaminy

Jakie badania należy wykonać w celu potwierdzenia nietolerancji histaminy? Jakie są przyczyny zwiększenia stężenia histaminy we krwi? Czy prawidłowa aktywność DAO wyklucza rozpoznanie nietolerancji histaminy?

Wiarygodne rozpoznanie nietolerancji histaminy nie jest łatwe. Główne znaczenia ma skrupulatne zebranie wywiadu. Należy zwrócić uwagę na obraz kliniczny dolegliwości, ich powtarzalność i typowe cechy ostrego odczynu:
1) Czy występuje typowy odstęp czasowy 20–60 minut między spożyciem pokarmu a wystąpieniem objawów?
2) Czy spożywano pokarmy o potencjalnie dużej zawartości histaminy?
3) Czy spożywany był również alkohol?
4) Czy pacjent przyjmował przewlekle lub doraźnie leki mogące upośledzać aktywność DAO?
5) Czy ostre reakcje mają charakter samoograniczający i ustępują w ciągu 6–8 godzin?
6) Czy obserwowano poprawę po przyjęciu leków przeciwhistaminowych?
Zwykle zaleca się pacjentom prowadzenie dziennika żywieniowego, z uwzględnieniem spożywanych produktów i pojawiających się po nich dolegliwości.1,2
W badaniu przedmiotowym, o ile nie jest przeprowadzane w okresie ostrych objawów, nie stwierdza się istotnych nieprawidłowości. Można natomiast stwierdzić objawy chorób zwiększających ryzyko zatrucia histaminą, np. marskości wątroby.
Badania pomocnicze mają na celu przede wszystkim wykluczenie innych chorób o podobnej symptomatologii ze zwiększonym stężeniem histaminy w krwi, przede wszystkim anafilaksji, zatrucia histaminą oraz mastocytozy układowej.
Pomiar stężenia histaminy w pokarmie wywołującym objawy jest trudno dostępny. W miarę możliwości, w ostrej reakcji warto oznaczyć stężenia HNMT i prostaglandyny D2 (PGD2) w moczu oraz stężenie tryptazy w osoczu. W przypadku HIT zwiększone będzie tylko stężenie HNMT, ponieważ nie doszło do ogólnoustrojowej degranulacji mastocytów. Umożliwia to różnicowanie z reakcją anafilaktyczną oraz mastocytozą. Inne wskaźniki, takie jak stężenie chromograniny we krwi oraz stężenia kwasu 5-hydroksyindolooctowego i metanefryn w moczu, pozwalają na rozpoznanie odpowiednio zespołu rakowiaka i guza chromochłonnego.2

Punktowe testy skórne, w tym ze świeżym pokarmem (prick-to-prick), oraz pomiar stężenia swoistych przeciwciał klasy IgE odgrywają ważną rolę w różnicowaniu HIT z alergią pokarmową.13 W przypadku typowych przewlekłych objawów HIT wskazana jest diagnostyka w kierunku celiakii i nietolerancji laktozy.14 Pożądane byłoby wykonanie podwójnie ślepej, doustnej próby prowokacji histaminą z oceną jej stężenia w surowicy, a także oznaczenia aktywności DAO w błonie śluzowej jelita. W dalszym etapie można rozważać wykonanie badań genetycznych w kierunku polimorfizmów genu DAO. Wszystkie te badania są jednak dostępne głównie w ramach badań naukowych.1 Poszukuje się zatem łatwiej dostępnych badań diagnostycznych. Obiecująca wydaje się ocena wymiarów bąbla pohistaminowego po 50 minutach od śródskórnego wstrzyknięcia 1% roztworu wodnego chlorowodorku histaminy (histamine 50-skin-prick test).15 Parametry tego testu w diagnozowaniu HIT wyniosły: czułość – 79%, swoistość – 81,3%, wartość predykcji dodatniej – 82,1%, wartość predykcji ujemnej – 78,2%.

Z uwagi na łatwość wykonania test ten może się stać cennym uzupełnieniem diagnostycznym z następujących powodów:
1) obserwacja bąbla przez 50 minut jest możliwa w każdej poradni alergologicznej
2) doustna podwójnie ślepa próba prowokacyjna z histaminą, która ocenia przede wszystkim mechanizm zależny od DAO, nie może być traktowana jako złoty standard diagnostyczny i często (wg niektórych autorów aż w 50% przypadków) nie wystarcza do ustalenia rozpoznania15,16
3) w teście tym ocenia się też inny mechanizm metabolizmu histaminy, przy udziale dominującego w skórze enzymu HNMT, a warto pamiętać, że prawidłowa aktywność DAO we krwi nie wyklucza HIT.

strona 1 z 2
Jakie badania należy wykonać w celu potwierdzenia nietolerancji histaminy?

Dodaj swoją opinię

Dodawanie komentarzy tylko dla zalogowanych osób zawodowo związanych z ochroną zdrowia i uprawnionych do wystawiania recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi oraz studentów medycyny.

Quiz

Zadaj pytanie ekspertowi

Masz wątpliwości w zakresie leczenia chorób żołądka, przełyku, trzustki? Nie wiesz jak postąpić? Wyślij pytanie, dostaniesz indywidualną odpowiedź eksperta!