Olej z pestek dyni zwykle pozyskiwany jest metodą tłoczenia na zimno. Z żywieniowego punktu widzenia należy podkreślić szczególnie dużą zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych w oleju z pestek dyni, a przede wszystkim kwasu linolowego (kwas wielonienasycony, omega-6) oraz jednonienasyconego kwasu oleinowego.
Pestki dyni z łyżeczką oleju z pestek dyni. Fot. istockphoto.com
Olej taki charakteryzuje się zróżnicowaną barwą, a zależy ona od użytego do produkcji surowca, jego odmiany oraz warunków uprawy. W związku z tym w sprzedaży dostępne są oleje o barwie jasnozielonej z lekko pomarańczowym zabarwieniem do ciemnozielonej z intensywnym czerwonym kolorem. Olej ten wyróżnia także łagodny, orzechowy smak i aromat. Jest on zbliżony do smaku pestek z dyni.
Może Cię zainteresować:
- Pestki dyni - właściwości zdrowotne i wartości odżywcze
- Dynia - wartość odżywcza i właściwości zdrowotne
Olej z pestek dyni – zawartość poszczególnych kwasów tłuszczowych
Olej z pestek dyni to cenne źródło składników odżywczych. Jest on dobrym źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, a przede wszystkim kwasu linolowego (omega- 6). Niestety ich wysoka zawartość oraz obecność substancji sprzyjających rozkładowi oleju w wysokich temperaturach sprawia, że olej z pestek dyni nie nadaje się do smażenia . Dostarcza on także znaczące ilości jednonienasyconych kwasów tłuszczowych. Poniżej znajduje się porównanie składu poszczególnych kwasów tłuszczowych w wybranych olejach roślinnych.
| Tabela. Porównanie składu wybranych olejów roślinnych (w 100 g) | ||||
|---|---|---|---|---|
| Olej z pestek dyni | Olej lniany | Oliwa z oliwek | Olej rzepakowy | |
| nasycone kwasy tłuszczowe [g] | 15,8 | 7,9 | 14,86 | 6,67 |
| jednonienasycone kwasy tłuszczowe [g] | 25 | 15,5 | 70,12 | 62,97 |
| wielonienasycone kwasy tłuszczowe [g] | 53,8 | 75,5 | 10,61 | 25,84 |
| - kwas α-linolenowy (omega-3) [g] | 0,4 | 59,2 | 0,83 | 8,07 |
| - kwas linolowy (omega-6) [g] | 53,4 | 16,3 | 9,78 | 17,70 |
| Źródło: Olej rzepakowy – zbiór artykułów eksperckich. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny, Warszawa 2020 | ||||
Olej z pestek dyni – źródło substancji bioaktywnych
Olej z pestek dyni jest źródłem ważnych substancji biologicznie czynnych, m.in. steroli roślinnych (tzw. fitosteroli). Olej ten zawiera także fosfolipidy, skwalen oraz związki decydujące o jego barwie – chlorofil i karotenoidy.
W oleju z pestek dyni identyfikuje się także związki o aktywności antyoksydacyjnej, do których należą kwasy fenolowe (przede wszystkim kwas syryngowy, ferulowy i kawowy).
Co do związków odpowiedzialnych za barwę oleju z pestek dyni, to charakteryzuje się on 6-krotnie większą ilością barwników chlorofilowych niż karotenoidowych.
Jak przechowywać olej z pestek dyni, żeby zachował swoje właściwości?
Chlorofile zawarte w oleju z pestek dyni, choć korzystne dla zdrowia, przyczyniają się także do obniżenia stabilności oksydacyjnej oleju. W związku z tym, bardzo ważne są odpowiednie warunki jego przechowywania. Zaleca się przechowywanie w ciemnym i chłodnym miejscu (po otwarciu olej najlepiej włożyć do lodówki). Butelka musi być szczelnie zamknięta oraz chroniona przed światłem i wysoką temperaturą.
Olej z pestek dyni – właściwości żywieniowe
Olej z nasion dyni w przeważającej ilości zawiera nienasycone kwasy tłuszczowe. I tak jednonienasycony kwas oleinowy wpływa korzystnie na parametry gospodarki lipidowej (zwiększa stężenie frakcji HDL cholesterolu, obniża stężenie frakcji LDL). Ponadto ma on zdolność ograniczania agregacji płytek krwi (czyli zapobiega ich zlepianiu się, co może zmniejszać ryzyko tworzenia się zakrzepów).
Z kolei sterole roślinne obecne w oleju z pestek dyni mogą wykazywać działanie hipocholesterolemiczne (zmniejszają stężenie cholesterolu całkowitego i frakcji LDL cholesterolu). Mechanizm zmniejszania stężenia cholesterolu przez sterole roślinne polega na częściowym hamowaniu absorpcji jelitowej tego związku.
Inne prozdrowotne składniki występujące w oleju z pestek dyni to kwasy fenolowe oraz skwalen. Związki te wykazują działanie antyoksydacyjne, czyli zapobiegają niekorzystnemu działaniu nadmiernych ilości wolnych rodników tlenowych.
Olej z pestek dyni – wykorzystanie kulinarne
Olej z pestek dyni należy spożywać wyłącznie na zimno. Jest on doskonałym dodatkiem do sałatek, na jego bazie można przygotować różnego rodzaju dressingi. Niewielką ilością oleju z pestek dyni można polać także zupy krem, kasze, makarony lub pieczywo. Można go dodawać także to past kanapkowych. Olej ten nie nadaje się do smażenia m.in. z powodu wysokiej zawartości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych.
Olej z pestek dyni przeciwwskazania
Olej z pestek dyni może być bezpiecznie spożywany przez większość populacji. Należy jednak podkreślić, że jak każdy olej, jest to produkt wysokokaloryczny i jego nadmierne spożycie może prowadzić do przyrostu masy ciała i rozwinięcia otyłości wraz z jej powikłaniami.
