Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Witamina A

mgr inż. Beata Przygoda
Samodzielna Pracownia Wartości Odżywczych Żywności Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie

Pod nazwą witamina A występuje wiele związków chemicznych wykazujących aktywność biologiczną tej witaminy. Należą do nich: retinol i jego pochodne oraz ß-karoten i niektóre inne karotenoidy.

Witamina A pełni w organizmie człowieka szereg różnych funkcji, m.in:

  • jest niezbędna w procesie widzenia
  • uczestniczy w prawidłowym przebiegu procesów wzrostowych w różnicowaniu komórek organizmu, przy czym w znacznej mierze dotyczy to komórek nabłonka i tkanki kostnej
  • sprzyja zdolności regeneracyjnej komórek
  • działa ochronnie na nabłonek skóry i błon śluzowych
  • bierze udział w syntezie białek i w przemianach lipidów (tłuszczów)
  • z uwagi na właściwości przeciwutleniające pełni rolę ochronną przed działaniem wolnych rodników i ich pochodnych tlenowych.

Niedobory tej witaminy mogą wpływać na:

  • zaburzenia w procesie widzenia, np. wystąpienie tzw. kurzej ślepoty, czyli niedowidzenia o zmierzchu
  • zwyrodnienia nabłonka wyściełającego błony śluzowe dróg oddechowych i przewodu pokarmowego
  • zahamowanie wzrostu i rozwoju młodych organizmów
  • zmiany w układzie nerwowym.

Nadmierne spożycie witaminy A, z uwagi na fakt gromadzenia się jej w wątrobie, może być toksyczne i teratogenne. Hiperwitaminoza A może się objawić powiększeniem wątroby, nadmierną pobudliwością, bólem głowy, osłabieniem czy chorobami skóry oraz zaburzeniami wzroku. W przypadku karotenoidów nie zaobserwowano ich toksycznego wpływu na organizm człowieka, jednakże pojawiły się doniesienia, że długotrwałe stosowanie b-karotenu w dawkach przekraczających 20 mg/dzień, szczególnie u osób palących papierosy, może indukować procesy nowotworowe.

Występujące w żywności różne związki o charakterze witaminy A mają różną aktywność biologiczną. Karotenoidy są w mniejszym stopniu wykorzystywane z pożywienia niż retinol. Przyjmuje się, że całkowite wykorzystanie ß-karotenu jest 6-krotnie mniejsze niż retinolu, a innych karotenoidów 12-krotnie. Dlatego łączną zawartość witaminy A w produktach spożywczych wyraża się w mikrogramach (µg) równoważnika (ekwiwalentu) retinolu.

Ważne

1 równoważnik retinolu =
= 1 mg retinolu
= 6 mg b-karotenu
= 12 mg pozostałych karotenoidów
= 3,33 j.m. retinolu
= 10 j.m. b-karotenu
= 20 j.m. pozostałych karotenoidów

ekwiwalent retinolu (µg) = zawartość retinolu (µg) + 1/6 zawartości ß-karotenu (µg) + 1/12 zawartości innych karotenoidów (µg)

Źródła witaminy A

Źródłem witaminy A są zarówno produkty pochodzenia zwierzęcego, jak i roślinnego. Witamina A w żywności pochodzenia zwierzęcego występuje w formie retinolu i jego pochodnych. Najważniejszym jego źródłem są podroby (należy pamiętać, że nie powinny ich spożywać kobiety w ciąży), niektóre gatunki ryb, jaja. W produktach roślinnych witamina ta występuje w postaci karotenoidów (prowitaminy A). Wśród karotenoidów najważniejszą rolę odgrywa b-karoten.

Najwięcej karotenoidów znajduje się w marchwi, szpinaku, czerwonej papryce, sałacie, a z owoców w morelach, brzoskwiniach, śliwkach i wiśniach.

Do głównych grup produktów dostarczających witaminę A w codziennej diecie należą: warzywa, mięso i jego przetwory, tłuszcze, mleko i jego przetwory.

Zawartość witaminy A w 100 g wybranych produktów spożywczych
mleko 15–36 µg
sery dojrzewające tzw. żółte 213–382 µg
jaja 272 µg
wątroba wieprzowa 13 000 µg
łosoś 41 µg
makrela wędzona 54 µg
margaryny 600–900 µg
masło 814 µg
brokuły 153 µg
marchew 1656 µg
papryka czerwona 528 µg
pomidor 107 µg
brzoskwinia 99 µg
śliwki 49 µg
Data utworzenia: 19.10.2011
Witamina AOceń:
(3.21/5 z 53 ocen)
Zobacz także

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?