Jak odróżnić krztusiec od przeziębienia?

Pytanie nadesłane do redakcji

Opiszę całą historię choroby moich dzieci. Starszy syn dostał 23 listopada gorączki. Ponieważ gorączka utrzymywała się przez 4 dni (żadnych innych objawów – kaszlu, kataru, czerwonego gardła), postanowiłam udać się z dzieckiem do lekarza. Pani doktor zleciła morfologię, CRP, mocz ogólny. Poza podwyższonym do 30 CRP pozostałe badania w normie. W 5. dobie gorączka nadal się utrzymywała - dziecko dostało Zinnat. Dodatkowe badania – posiew z moczu, kału, krwi – wszystko w normie. Pomimo podawania Zinnatu przez 2 kolejne dni - gorączka nie spadała. Dziecko hospitalizowano w celu podania silniejszego antybiotyku III generacji – Tarcefoksymu (substancja cefotaksym - przyp. red.). Co prawda gorączka po 3 dawkach leku nie powróciła już, jednak syn po 2 dniach pobytu w szpitalu dostał suchego kaszlu. Osłuchowo było czysto. Po kolejnych 2 dniach kaszel stał się bardziej męczący i wykonano badania w kierunku krztuśca – wyszły pozytywnie. Więc przepisano kolejny antybiotyk – Klacid (substancja Klarytromycyna) – i po tygodniowym pobycie wypisano ze szpitala. W dniu wypisu starszego - młodszy syn zaczał gorączkować (poza tym żadnych innych objawów) – lekarz przepisał Klacid – z czym się zgodziłam. I zastanawia mnie, czy starszy syn zaraził się krztuścem w szpitalu (bo większość dzieci na oddziale go miała). Dodam, że kaszel pojawił się 1,5 tygodnia po rozpoczęciu gorączkowania. Czy ryzyko, że młodszy syn też zaczyna chorować na krztusiec jest duże? Jak odbudować u starszego dziecka odporność po 3 antybiotykach??? Dzieci są od siebie odizolowane, bo tak na prawdę nie wiemy, czy młodszy choruje na krztusiec. W naszym szpitalu badania wykonuje się raz w tygodniu, a nie chciałam czekać prawie tydzień z podaniem antybiotyku. Po jakim czasie podawania antybiotyku się nie zaraża?

Odpowiedź

Zacznijmy po kolei. Pani starszy syn przebył chorobę gorączkową leczoną początkowo ambulatoryjnie, potem w szpitalu. Od 2. dnia hospitalizacji zaczął kaszleć. Pytanie, czy mógł to być od początku krztusiec, na co wskazują wyniki testów serologicznych?

Argumenty, które przemawiają „za” to: po pierwsze w początkowym okresie nieżytowym krztusiec jest nieodróżnialny od wirusowych infekcji górnych dróg oddechowych – jeżeli nie wystąpią typowe napady kaszlu zakończone „zanoszeniem się” lub wymiotami, to prawdopodobnie nikt nie pomyśli o krztuścu. Krztusiec może przebiegać jako przewlekły kaszel bez innych objawów, przewlekłe zapalenie górnych dróg oddechowych z łagodnym kaszlem, zapalenie oskrzeli z uporczywym i męczącym kaszlem i rzadziej pod postacią zapalenia płuc. Po drugie obraz kliniczny krztuśca u młodzieży i osób dorosłych może być znacznie złagodzony w porównaniu z tym, jaki oglądano dawniej u niemowląt. Po trzecie, stosowane u syna antybiotyki (Zinnat i cefalosporyna III generacji) są zupełnie nieskuteczne w krztuścu.

Co się nie zgadza? Do obrazu nie pasuje gorączka. Generalnie krztusiec przebiega bez gorączki. Jest zatem bardziej prawdopodobne, że syn był chory na infekcję wirusową, np. grypę (wysoka gorączka trwa 3–7 dni) i potem nabawił się krztuśca (zobacz: Jak odzróżnić krztusiec od grypy?). Stosowane antybiotyki nic nie pomogły, bo nie działają ani na wirusy ani na pałeczkę krztuśca. Okres wylęgania krztuśca wynosi od 7 do 10 dni, zatem do zakażenia musiało dojść przed przyjęciem do szpitala. Podanie antybiotyku makrolidowego (Klacid) w chwili, gdy są już typowe objawy krztuśca (kaszel) nie wpłynie na stan chorego – pałeczka krztuśca wytworzyła już toksynę, która uszkodziła drogi oddechowe i antybiotyk tego nie odwróci. Leczenie antybiotykiem ma znaczenie dla zdrowia innych, gdyż krztusiec jest bardzo zaraźliwy. Po 5 dniach właściwej antybiotykoterapii (makrolid lub kotrimoksazol) chory na krztusiec przestaje być zaraźliwy dla otoczenia. Co do odporności po podaniu 3 antybiotyków, to zdrowy, prawidłowo działający układ odpornościowy sam sobie poradzi. Jest to tylko kwestią czasu. Nawiasem mówiąc, jak dotąd nie opracowano cudownych leków wspomagających odporność.

Czytaj również: Krztusiec – zaraźliwość i postępowanie po zakażeniu

Podaje Pani zbyt mało danych, by ocenić ryzyko zakażenia młodszego syna (wiek? daty szczepień przeciwko krztuścowi?). Proszę pamiętać, że chociaż krztusiec jest bardzo zaraźliwy, nie znaczy to, że każda osoba z kontaktu zaraża się i choruje. Zakażeniu ulegają jedynie osoby podatne na zakażenie, czyli takie, które nie mają nabytej odporności. Odpowiednio szczepione małe dzieci nie chorują na krztusiec albo przechodzą go bardzo łagodnie, bo sens szczepienia polega właśnie na ochronie przed zachorowaniem.

Więcej na temat szczepienia dzieci przeciwko krztuścowi w artykule Szczepienie przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi