Jak postąpić, gdy do przychodni zgłasza się niepełnoletni pacjent bez opiekuna (źle się czuje, chce, by go zbadać), aby nie narazić się z jednej strony na zarzut badania dziecka bez zgody opiekuna, a z drugiej ewentualnego zlekceważenia stanu zagrożenia zdrowia/życia?

Przepis art. 33, ust. 2 w związku z art. 32 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r., Nr 277, poz. 1634, z późn. zm.), dalej UZL, dopuszcza udzielenie świadczenia zdrowotnego osobie małoletniej bez zgody. Konstrukcja i wzajemny stosunek obu powołanych przepisów może jednak stworzyć pewne wątpliwości. Oto bowiem art. 32, ust. 1 i ust. 2 UZL stanowi, że lekarz może przeprowadzić badanie lub udzielić innych świadczeń zdrowotnych, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, po wyrażeniu zgody przez pacjenta. Jeżeli pacjent jest małoletni lub niezdolny do świadomego wyrażenia zgody, wymagana jest zgoda jego przedstawiciela ustawowego, a gdy pacjent nie ma przedstawiciela ustawowego lub porozumienie się z nim jest niemożliwe – zezwolenie sądu opiekuńczego. Art. 33 UZL stanowi zaś, że badanie lub udzielenie pacjentowi innego świadczenia zdrowotnego bez jego zgody jest dopuszczalne, jeżeli wymaga on niezwłocznej pomocy lekarskiej, a ze względu na stan zdrowia lub wiek nie może wyrazić zgody i nie ma możliwości porozumienia się z jego przedstawicielem ustawowym lub opiekunem faktycznym (p. pyt.). Decyzję o podjęciu czynności medycznych w okolicznościach, o których mowa wyżej, lekarz powinien w miarę możliwości skonsultować z innym lekarzem. Okoliczności, o których mowa, lekarz odnotowuje w dokumentacji medycznej pacjenta. Z powołanych regulacji wynika więc, że wolno, a nawet należy zbadać osobę małoletnią, o ile uzasadnia to stan, w jakim ta osoba się znajduje. W pewnym sensie można uznać, że sytuacja opisana w pytaniu jest patowa. Albowiem stwierdzenie, czy dana osoba znajduje się w stanie uzasadniającym udzielenie świadczenia bez zgody, wymaga badania, które musi się odbyć bez zgody. Zbadanie małoletniego, który źle się czuje, i dopełnienie wszelkich wymagań formalnych (skonsultowanie w miarę możliwości z innym lekarzem, adnotacja w dokumentacji medycznej) mieści się w normach art. 33 UZL Niepodjęcie żadnej czynności wobec potrzebującego pacjenta może z kolei wyczerpywać znamiona przestępstw z art. 160 lub 162 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku K.k. (Dz. U. z 1997 r., Nr 88, poz. 553, z późn. zm.), dalej K.k., tj. narażenie na utratę zdrowia lub życia albo nieudzielenie pomocy. (ASie) (2013)