medycyna praktyczna dla lekarzy
medycyna praktyczna dla lekarzy
Toksoplazmoza to bardzo częsta, odzwierzęca choroba pasożytnicza, przenoszona drogą pokarmową, czyli przez jedzenie, napoje lub brudne ręce. Jednak ryby nie stanowią źródła zarażenia tym pasożytem, a ostra biegunka nie jest typowym objawem tej choroby. Najczęstszym źródłem zarażenia Toxoplasma gondii jest żywność – przede wszystkim surowe mięso zwierząt, na przykład świń, dzików i owiec, które zawiera otorbione pasożyty (torbiele rzekome). Do zakażenia może także dojść po spożyciu surowych jarzyn skażonych kałem kotów zawierającym oocysty. Obróbka cieplna (np. gotowanie lub smażenie) i głębokie mrożenie zabija pasożyty (zarówno oocysty, jak i torbiele rzekome). Spożywanie żywności niepoddanej obróbce cieplnej, czyli próbowanie surowego mięsa podczas przygotowywania potraw lub spożycie surowych jarzyn bez obierania ze skórki, jest ryzykowane. Szacuje się, że w około 70% przypadków do rozwoju nabytej toksoplazmozy dochodzi w wyniku spożycia skażonego mięsa, przede wszystkim wieprzowiny, jagnięciny lub dziczyzny. U zdrowych osób nabyta toksoplazmoza zwykle przebiega bezobjawowo. Niecharakterystyczne objawy (tj. gorączka z powiększeniem węzłów chłonnych – zespół mononukleozy) występują rzadko i ustępują samoistnie. Choruje się na nią raz w życiu, co oznacza, że kobiecie, która przebyła toksoplazmozę przed ciążą, w trakcie ciąży nie grozi już zarażenie T. gondii. Toksoplazmoza nabyta jest groźna dla kobiet ciężarnych oraz osób z upośledzoną odpornością (np. po leczeniu nowotworów lub zakażonych HIV).
Objawy ze strony przewodu pokarmowego u opisanego dziecka sugerują zakażenie żołądkowo-jelitowe. Najczęstszą przyczyną ostrej biegunki pozostają zakażenia wirusowe, w tym wywołane przez rotawirusy i norowirusy. Zgodnie z obowiązującymi zaleceniami ESPGHAN u większości dzieci z ostrą biegunką badania mikrobiologiczne nie wnoszą istotnych informacji. Ich wykonanie można natomiast rozważyć u dzieci chorych przewlekle, z bardzo nasilonymi objawami lub utrzymującymi się przez >14 dni.
Badania serologiczne w kierunku toksoplazmozy powinno się natomiast wykonać u każdej kobiety w ciąży, niezależnie od występowania objawów. Zgodnie z obowiązującym prawem (p. Rozporządzenie MZ z dnia 20 września 2012 r. w sprawie standardów postępowania oraz procedur medycznych przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem), lekarz powinien każdej pacjentce w ciąży zaproponować wykonanie badania w kierunku toksoplazmozy do 10. tygodnia ciąży oraz w razie ujemnego wyniku ponownie między 21. a 26. tygodniem ciąży.
Podsumowując, kobiety w ciąży powinny wykonać badania serologiczne w kierunku toksoplazmozy w ciągu pierwszych 10 tygodni ciąży oraz w razie ujemnego wyniku między 21. a 26. tygodniem. Należy także pamiętać o przestrzeganiu higieny, w tym myciu rąk przed jedzeniem, oraz unikaniu spożywania surowego mięsa, sałat i innych surowych jarzyn, które mogą być skażone kałem kotów. Najczęstszą przyczyną ostrej biegunki u dzieci w Polsce są zakażenia wirusowe, w tym przede wszystkim wywołane przez rotawirusy i norowirusy. Znacznie rzadziej przyczyną ostrych objawów za strony przewodu pokarmowego jest zakażenie bakteryjne, w tym wywołane przez enteropatogenne E. coli, Salmonella, Campylobacter, Yersinia i Listeria.
Piśmiennictwo
Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek,
zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.
Szukasz poradni, oddziału lub SOR w swoim województwie? Chętnie pomożemy. Skorzystaj z naszej wyszukiwarki placówek.
Twój pacjent ma wątpliwości, kiedy powinien zgłosić się do lekarza? Potrzebuje adresu przychodni, szpitala, apteki? Poinformuj go o Doradcy Medycznym Medycyny Praktycznej