Kiedy warto wykonać posiew stolca u dziecka z objawami infekcji przewodu pokarmowego zgłaszającego się do lekarza POZ?

Pytanie nadesłane do Redakcji

Kiedy warto wykonać posiew stolca u dziecka z objawami infekcji przewodu pokarmowego zgłaszającego się do lekarza POZ? Badanie to nie jest refundowane w warunkach POZ, ale niektórzy rodzice zgadzają się na komercyjne wykonanie niezbędnych badań.

Odpowiedź

Nie zaleca się rutynowego wykonywania badań kału u dzieci z nieżytem żołądkowo-jelitowym leczonych w warunkach ambulatoryjnych. Lekarz POZ może zlecić posiew kału w kierunku pełeczek Salmonella i Shigella, natomiast pozostałe badania można wykonać tylko na koszt rodziców.

Dostępne są następujące badania kału:

• posiew (w tym serotypowanie Escherichia coli – wykrywanie szczepów enterotoksycznych [ETEC], enteropatogennych [EPEC])

• badania antygenowe w kierunku rotawirusów, adenowirusów, norowirusów

• wykrywanie antygenu Campylobacter spp.

• badania w kierunku zakażenia Clostridioides difficile (dawniej Clostridium difficile): (1) oznaczanie antygenu dehydrogenazy glutaminianowej (GDH) w kale, (2) potwierdzenie obecności toksyn w teście immunoenzymatycznym i/lub toksynotwórczego szczepu metodą amplifikacji kwasu nukleinowego.

Powyższe badania mają różną przydatność praktyczną. Potwierdzenie etiologii wirusowej nie wpływa na leczenie, ale może być przydatne w identyfikacji ogniska epidemiologicznego lub kohortacji pacjentów. Wykrycie antygenów Campylobacter spp. pozwala zastosować celowaną antybiotykoterapię. Z kolei potwierdzenie zakażenia Clostridioides difficile umożliwia rozpoczęcie odpowiedniego postępowania, czyli w lekkich postaciach zrezygnować z antybiotykoterapii, a w ciężkich rozpocząć celowaną antybiotykoterapię. Dalsze leczenie pacjenta zależy także od uzyskania dodatniego wyniku posiewu kału w kierunku pełeczek Salmonella, Shigella i Yersinia.

Podsumowując, w przypadku przewlekającej się biegunki lub krwi w stolcu u dziecka w stanie ogólnym dobrym, niewymagającego hospitalizacji, warto wykonać posiew kału i badanie antygenowe w kierunku Campylobacter. U starszych dzieci leczonych antybiotykiem celowe może być badanie w kierunku zakażenia Clostridioides difficile.

Piśmiennictwo

1. Guarino A., Ashkenazi S., Gendrel D. i wsp.: European Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition; European Society for Pediatric Infectious Diseases. European Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition/European Society for Pediatric Infectious Diseases evidence-based guidelines for the management of acute gastroenteritis in children in Europe: update 2014. J. Pediatr. Gastroenterol. Nutr., 2014; 59 (1): 132–52
2. Shane A.L., Mody R.K., Crump J.A. i wsp.: 2017 Infectious Diseases Society of America Clinical Practice Guidelines for the diagnosis and management of infectious diarrhea. Clin. Infect. Dis., 2017; 65 (12): e45–e80
3. National Collaborating Centre for Women’s and Children’s Health (UK).: Diarrhoea and vomiting caused by gastroenteritis: diagnosis, assessment and management in children younger than 5 years. NICE Clinical Guidelines, No. 84 London, RCOG Press, 2009. www.nice.org.uk/CG84 (dostęp: 18.08.2023)