Którym dzieciom z grupy ryzyka anafilaksji należy profilaktycznie przepisać adrenalinę do samodzielnego podawania?

Adrenalina podawana i.m. w przednio-boczną powierzchnię uda jest lekiem pierwszego wyboru w systemowej reakcji anafilaktycznej. Znosi wszystkie objawy związane z anafilaksją, jest bezpieczna i skuteczna.

Według aktualnych (2021) wytycznych European Academy of Allergy and Clinical Immunology (EAACI) wskazania do przepisania dziecku adrenaliny w ampułkostrzykawce dzieli się na bezwzględne i względne:

1) bezwzględne

• przebyta anafilaksja na pokarm, lateks, alergeny powietrznopochodne,

• przebyta anafilaksja wywołana wysiłkiem fizycznym,

• przebyta anafilaksja idiopatyczna,

• współistnienie alergii na pokarm i źle kontrolowanej astmy lub astmy umiarkowanej/ciężkiej,

• w trakcie lub po immunoterapii jadem osy lub pszczoły (VIT) u pacjentów z więcej niż skórnymi objawami systemowymi lub ze strony błony śluzowej, jeśli istnieje ryzyko nawrotu,

• dzieci z mastocytozą i zajęciem >50% powierzchni skóry lub dużym podstawowym stężeniem tryptazy (>20 ng/ml) i postacią pęcherzową mastocytozy w pierwszych 3 latach życia,

2) względne

• wcześniejsza łagodna lub umiarkowana reakcja alergiczna na pokarm typowy dla danego obszaru geograficznego lub kulturowego,

• nastolatek lub młody dorosły po łagodnej lub umiarkowanej reakcji na pokarm,

• duża odległość z miejsca zamieszkania do punktu pomocy medycznej lub podróże zagraniczne pacjenta po przebyciu łagodnej lub umiarkowanej reakcji na pokarm, jad owadów, lateks lub alergeny powietrznopochodne,

• łagodna lub umiarkowana reakcja na śladową ilość określonego pokarmu,

• doustna immunoterapia na pokarm,

• alergia na jad owadów błonkoskrzydłych lub na leki u pacjentów z więcej niż skórnymi objawami systemowymi lub ze strony błony śluzowej i chorobami układu sercowo-naczyniowego.

European Medicines Agency (EMA) zaleca, aby każdemu, kto ma wskazania medyczne do posiadania adrenaliny, przepisać 2 autowstrzykiwacze lub ampułkostrzykawki, gdyż:

• około 10% pacjentów wymaga podania drugiej dawki adrenaliny,

• zdarza się (rzadko), że adrenalina została podana w niewłaściwy sposób lub autowstrzykiwacz nie zadziałał,

• istnieje ryzyko opóźnienia otrzymania pomocy medycznej (odległe miejsce zamieszkania, podróż).

Nie ma żadnych ograniczeń związanych z przepisaniem pacjentowi >1 ampułkostrzykawki lub autowstrzykiwacza z adrenaliną (np. w celu pozostawienia w szkole, pracy, u rodziny itp. [p. Jakie warunki muszą być spełnione, aby pediatra mógł wypisać receptę refundowaną na adrenalinę w autostrzykawce? – przyp. red.]).

Piśmiennictwo

1. Muraro A., Worm M., Alviani C. i wsp.: EAACI guidelines: Anaphylaxis (2021 update). Allergy, 2022; 77: 357–377
2. Cardona V., Ansotegui I.J., Ebisawa M. i wsp.: World allergy organization anaphylaxis guidance 2020. World Allergy Organ. J., 2020; 13 (10): 100 472
3. Dodd A., Hughes A., Sargant N. i wsp.: Evidence update for the treatment of anaphylaxis. Resuscitation, 2021; 163: 86–96
4. Shaker M.S., Wallace D.V., Golden D.B.K. i wsp.: Anaphylaxis – a 2020 practice parameter update, systematic review, and Grading of Recommendations, Assessment, Development and Evaluation (GRADE) analysis. J. Allergy Clin. Immunol., 2020; 145 (4): 1082–1123