Jaka jest wartość terapeutyczna kąpieli w nawilżających płynach (niekiedy traktuje się je jako ekwiwalent smarowania emolientami)?

Kąpiele wodne z dodatkiem emolientów spełniają wiele istotnych funkcji w leczeniu AZS. Działają one nawilżająco, natłuszczająco, zmiękczająco, przeciwzapalnie i przeciwświądowo, a także usuwają z powierzchni skóry łuski i strupy oraz substancje drażniące i alergeny. Kąpiel z dodatkiem emolientów powinna trwać nie dłużej niż 10–15 minut (wg niektórych opracowań 3–5 min). Prawidłowa temperatura wody w kąpieli powinna być zbliżona do temperatury ciała (ok. 37°C), ponieważ w przeciwnym razie może dojść do zniszczenia naturalnego płaszcza lipidowego skóry i jej podrażnienia. Do kąpieli nie należy stosować mydeł, ponieważ mogą one nasilać zasadowe pH skóry i uszkadzać barierę naskórkową, ani gąbek i ostrych myjek, które mogą być siedliskiem bakterii. Można natomiast stosować nowoczesne nieperfumowane syndety, czyli syntetyczne detergenty, których odczyn pH jest podobny do naturalnego. Preparaty te nie podrażniają skóry i nie uczulają, jednak wypłukują lipidy z powierzchni skóry, dlatego należy je stosować w niewielkich ilościach.

W celu właściwego nawilżenia i natłuszczenia skóry u dzieci z AZS emolienty należy stosować nie tylko w czasie, ale również po kąpieli, najlepiej w ciągu 3–5 minut, kiedy skóra jest jeszcze wilgotna. Wykazano, że maksymalne działanie emolientów następuje w ciągu 30–60 minut po aplikacji i utrzymuje się maksymalnie przez 6 godzin. Z tego powodu preparaty te należy stosować co najmniej 2–3 razy dziennie. Regularne stosowanie emolientów zarówno w aktywnej fazie choroby, jak i w okresie remisji redukuje suchość skóry, zmniejsza ryzyko zaostrzeń poprzez usprawnienie działania uszkodzonej bariery naskórkowej oraz ograniczenie absorpcji czynników alergizujących i drażniących, a także zmniejsza świąd. Emolienty powinny też stanowić uzupełnienie leczenia przeciwzapalnego z wykorzystaniem miejscowych GKS lub inhibitorów kalcyneuryny. (marzec 2014 aktualizacja)

Piśmiennictwo

1. Heisig M., Szepietowski J., Marciniak J.: Zastosowanie emolientów w atopowym zapaleniu skóry. Zakażenia, 2012; 4: 87–90
2. Silny W., Czarnecka-Operacz M., Gliński W. i wsp.: Atopowe zapalenie skóry – współczesne poglądy na patomechanizm oraz metody postępowania diagnostyczno-leczniczego. Stanowisko grupy specjalistów Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego. Post. Dermatol. Alergol., 2010; 5: 365–383