Dlaczego u wielu dzieci chorych na atopowe zapalenie skóry uzyskuje się ujemne wyniki badania IgE swoistego i punktowych testów skórnych?

Patofizjologia AZS jest złożona. Immunologiczne podłoże AZS w postaci dominacji limfocytów Th2 i zwiększonej produkcji IgE jest najczęstsze, jednak nie występuje u wszystkich chorych i nie jest jedynym mechanizmem powstawania AZS. Dlatego AZS podzielono na AZS związane z IgE (extrinsic, zewnątrzpochodne) i niezwiązane z IgE (intrinsic, wewnątrzpochodne). U niektórych chorych decydującą rolę w rozwoju choroby odgrywają inne, nieimmunologiczne mechanizmy, na przykład defekt bariery naskórkowej lub zapalenie neurogenne. Stwierdzenie obecności IgE nie jest zatem warunkiem koniecznym do rozpoznania AZS. AZS niezależne od IgE występuje u 45–64% dzieci, częściej w wieku przedszkolnym.

Odsetek wyników ujemnych może także zależeć od wieku dziecka – stężenie IgE w pierwszych miesiącach życia jest małe i zwiększa się wraz z wiekiem. Ostatnio zwrócono uwagę na przydatność oznaczania IgE za pomocą bardziej czułych metod niż stosowane w przeszłości (próg oznaczania >0,1 IU/ml, wcześniej >0,35 IU/ml). Należy jednak podkreślić, że dodatni wynik nie jest równoznaczny z obecnością klinicznie istotnego uczulenia. We wcześniejszych doniesieniach wykazano istnienie korelacji pomiędzy wartością stężeń swoistych dla alergenów pokarmowych IgE a klinicznie istotnym uczuleniem. Dla niektórych alergenów wyznaczono nawet graniczne stężenia, których przekroczenie pozwala z dużym prawdopodobieństwem przewidzieć wynik próby prowokacji. Ujemny wynik badań w kierunku alergii zależnej od IgE nie wyklucza alergicznego podłoża choroby, które może zależeć od reakcji nadwrażliwości typu opóźnionego.

W tej sytuacji, wobec złożonych problemów z rozpoznawaniem alergii na pokarmy nadal „złotym” standardem (także u chorych na AZS) pozostają testy eliminacji i prowokacji. (marzec 2014 aktualizacja)

Piśmiennictwo

1. Ring J., Alomar A., Bieber T. i wsp.: Guidelines for treatment of atopic eczema (atopic dermatitis). Part I. J. Eur. Acad. Derm. Venerol., 2012; 26: 1045–1060
2. Boyce J.A., Assa’ad A., Burks A.W. i wsp.: Guidelines for the diagnosis and management of food allergy in the United States: Report of the NIAID-Sponsored Expert Panel. J. Allergy Clin. Immunol., 2010; 126: 1–58
3. Caubet J.C., Eigenmann Ph.A.: Allergic triggers in atopic dermatitis. Immunol. Allergy Clin. N. Am., 2010; 30: 289–307