Jakie objawy kliniczne wskazują na zespół Pradera i Willego zależnie od wieku dziecka?

Obraz kliniczny zespołu Pradera i Willego (PWS) zależy od wieku pacjenta i wynika z uogólnionej dysfunkcji podwzgórza.

U noworodków i niemowląt mogą występować:

• osłabiona aktywność

• nadmierna senność

• problemy z karmieniem

• zmniejszone napięcie mięśni

• brak adekwatnego przyrostu masy ciała

• wnętrostwo (u chłopców).

Konstelacja tych objawów, szczególnie w połączeniu z cechami dysmorfii twarzoczaszki, takimi jak: wąska twarz, migdałowate szpary powiek, małe usta, cienka górna warga, kąciki ust skierowane ku dołowi (tab.), oraz z względnie dużym stosunkiem wielkości głowy do tułowia powinna skłaniać lekarza do uwzględnienia PWS w rozpoznaniu różnicowym i pogłębienia diagnostyki specjalistycznej, w tym endokrynologicznej oraz genetycznej.

U dzieci w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym:

• utrzymują się cechy hipotonii mięśniowej

• zauważalne staje się opóźnienie psychoruchowe

• pojawia się niskorosłość i nadmierne łaknienie

• mogą występować zaburzenia snu oraz zaburzenia oddychania związane ze snem (SRBD), w tym obturacyjny bezdech senny (OBS), prowadzące do nadmiernej senności w ciągu dnia i problemów z koncentracją.

Dla nastoletnich pacjentów z PWS oprócz powyższych objawów charakterystyczne są:

• problemy z zachowaniem, takie jak napady złości, nadmierna kłótliwość i próby manipulacji otoczeniem

• hipogonadyzm hipogonadotropowy przejawiający się zatrzymaniem dojrzewania

• często niekontrolowane łaknienie, które może prowadzić do otyłości.

U około 30% chorych potwierdza się niedoczynność tarczycy.

W krajach rozwiniętych rozpoznanie najczęściej ustala się już w okresie niemowlęcym. Zgodnie z przyjętymi kryteriami klinicznymi PWS można podejrzewać u dzieci w wieku ≤3 lat, które osiągnęły 5 punktów, w tym ≥4 spełniając kryteria duże (tab.). Pozostałe dzieci oraz dorośli muszą osiągnąć 8 punktów i spełnić ≥5 kryteriów dużych. Na podstawie kryteriów klinicznych kwalifikuje się pacjentów do badań genetycznych, które są niezbędne do potwierdzenia rozpoznania. Badanie metylacji DNA pozwala rozpoznać PWS u 99% pacjentów.

Piśmiennictwo

1. Butler M.G., Miller J.L., Forster J.L.: Prader-Willi syndrome – clinical genetics, diagnosis and treatment approaches: an update. Curr. Pediatr. Rev., 2019; 15 (4): 207–244
2. Angulo M.A., Butler M.G., Cataletto M.E.: Prader-Willi syndrome: a review of clinical, genetic, and endocrine findings. J. Endocrinol. Invest., 2015; 38 (12): 1249–1263
3. Holm V.A., Cassidy S.B., Butler M.G. i wsp.: Prader-Willi syndrome: consensus diagnostic criteria. Pediatrics., 1993; 91 (2): 398–402