Jak postępować w podejrzeniu zakażenia układu moczowego u niemowląt? Czy w przypadku gorączki rozpocząć leczenie, nawet jeśli wynik badania ogólnego moczu jest prawidłowy, ale posiew dodatni? Gorączka wyklucza rozpoznanie bakteriomoczu bezobjawowego.

Zalecenia Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego Dziecięcej (PTNFD) oraz międzynarodowe są jednoznaczne. U każdego niemowlęcia oraz dzieci do 5. roku życia w przypadku wystąpienia gorączki bez ustalonej przyczyny należy podejrzewać zakażenie układu moczowego (ZUM) i wykonać badanie moczu (testy paskowe, badanie mikroskopowe i mikrobiologiczne [posiew]). Co jednak należy zrobić, jeśli u gorączkującego niemowlęcia wynik badania ogólnego moczu (lub badania przesiewowego testem paskowym w kierunku esterazy leukocytów) jest prawidłowy, a posiew moczu jest dodatni (lub dodatni jest wynik testu przesiewowego na obecność azotynów)?

W przypadku uzyskania dodatniego wyniku testu na obecność azotynów (swoistość 98%, ale czułość tylko 49%) i ujemnego na obecność esterazy leukocytów (swoistość 79%, a czułość 88%) u dziecka gorączkującego bez ustalonej przyczyny prawdopodobieństwo ZUM jest duże, dlatego po pobraniu próbki moczu i zleceniu klasycznych badań (posiew oraz badanie ogólne), które zweryfikują wstępne rozpoznanie, należy rozpocząć leczenie przeciwbakteryjne. Jeżeli wyjściowo wykonano klasyczne badanie ogólne moczu, którego wynik był prawidłowy, a uzyskano dodatni wynik posiewu moczu, zawsze należy wykluczyć ryzyko zanieczyszczenia (skażenia) próbki, sprawdzając:

• poprawność techniki pobrania moczu na posiew – u niemowlęcia zaleca się pobranie próbki ze środkowego strumienia podczas spontanicznej lub kontrolowanej mikcji (po dokładnym umyciu okolicy krocza i narządów płciowych) lub metodą cewnikowania pęcherza moczowego (natomiast nigdy do woreczka przyklejonego na skórę)

• warunki przechowywania i transportu moczu do laboratorium – próbka moczu powinna trafić do laboratorium jak najszybciej (w lodówce można ją przechowywać maks. do 4 h).

Jeżeli technika pobrania oraz warunki przechowywania i transportu próbki były zgodne z zaleceniami, a stan dziecka jest dobry, powinno się powtórzyć badanie bez rozpoczynania leczenia ZUM, gdyż jego klasyczne objawy obejmują leukocyturię lub krwinkomocz w badaniu ogólnym moczu. Prawidłowy wynik badania ogólnego moczu nieco częściej uzyskuje się w zakażeniach wywołanych przez Pseudomonas aeruginosa, pałeczki z rodzaju Klebsiella i ziarenkowce z rodzaju Enterococcus.

Piśmiennictwo

1. Wasilewska A., Żurowska A., Jung A. i wsp.: Zalecenia Polskiego Towarzystwa Nefrologii Dziecięcej (PTNFD) dotyczące postępowania z dzieckiem z zakażeniem układu moczowego. PTNFD 2021. http://ptnfd.org/zalecenia/ (dostęp: 29.11.2021)
2. Williams G.J., Macaskill P., Chan S.F. i wsp.: Absolute and relative accuracy of rapid urine tests for urine tract infections in children; a meta-analysis. Lancet Infect. Dis., 2010; 10 (4): 240–250
3. UpToDate: Urinary tract infections in infants and children older than 1 month. 2021. www.uptodate.com/contents/urinary-tract-infections-in-children (dostęp: 05.11.2021)