Reprinted with permission of Immunization Action Coalition
Tłumaczyli: dr med. Piotr Sawiec, dr med. Jacek mrukowicz, lek. Iwona rywczak
Komentarz: dr med. Jacek Mrukowicz, Polski Instytut evidence-Based Medicine, Redaktor Naczelny "Medycyny Praktycznej – Pediatrii" i "Medycyny Praktycznej – Szczepienia"
prof. dr hab. med. Jacek Wysocki, Katedra Profilaktyki zdrowotnej Uniwersytetu medycznego w Poznaniu
Skróty: ACIP – amerykański Komitet Doradczy ds. Szczepień, BCG – szczepionka przeciw gruźlicy, dtpa – skojarzona szczepionka przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi (bezkomórkowa) ze zmniejszoną dawką toksoidu błoniczego i antygenów pałeczki krztuśca, DtPa – skojarzona szczepionka przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi (bezkomórkowa), DTP – skojarzona szczepionka przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi (pełnokomórkowa), HIV – ludzki wirus niedoboru odporności, IPV – inaktywowana szczepionka przeciwko poliomyelitis, MMR – skojarzona szczepionka przeciwko odrze, śwince i różyczce, MMRV – skojarzona szczepionka przeciwko odrze, śwince, różyczce i ospie wietrznej, NOP – niepożądany odczyn poszczepienny, Td – skojarzona szczepionka przeciwko błonicy i tężcowi ze zmniejszoną dawką toksoidu błoniczego, ZGB – zespół Guillaina i Barrégo
Rzetelna kwalifikacja i informacja o szczepieniach – dlaczego warto (a nawet trzeba)?
W Polsce bezpieczeństwo szczepień to temat, który od kilku lat budzi duże zainteresowanie społeczne. Powstały nawet stowarzyszenia i grupy rodziców, które oficjalnie (w Internecie, mediach i petycjach do władz) domagają się i oczekują od lekarzy oraz pielęgniarek kompleksowej i rzetelnej informacji o szczepieniach zarówno obowiązkowych, jak i zalecanych, w tym także o ryzyku i konsekwencjach niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP). W związku z tym w październiku 2011 roku Minister Zdrowia wydał komunikat, w którym przypomina zarówno lekarzom, jak i pielęgniarkom, że są do tego zobligowani ustawowo (p. Medycyna Praktyczna Szczepienia 1/2012, s. 87 – przyp. red.).1,2 Rzeczywiście, w kwestii komunikacji personelu medycznego z pacjentami i rodzicami dzieci w zakresie szczepień jest jeszcze wiele do zrobienia (p. Medycyna Praktyczna Szczepienia 1/2012, s. 93–100 – przyp. red.). Niech każdy Czytelnik zrobi sobie rachunek sumienia.
Dzięki powszechnym szczepieniom ciężkie zachorowania i powikłania wielu chorób zakaźnych stały się rzadkością, a zdecydowana większość obywateli (w tym także lekarzy) nie spotkała się w swoim życiu z takimi przypadkami. Z tej zniekształconej perspektywy większe obawy budzą nawet bardzo rzadkie lub wręcz hipotetyczne ciężkie NOP niż konsekwencje samej choroby, przed którą chroni szczepienie. Trudno się dziwić obawom niektórych pacjentów i rodziców dzieci – szczepienie to jednak zabieg medyczny. Mimo iż prawidłowo przeprowadzone szczepienie jest bardzo bezpieczne, to jednak nie można w 100% wyeliminować ryzyka niepożądanych reakcji (np. wstrząsu anafilaktycznego). Emocje niektórych rodziców i pacjentów biorą się z faktu świadomej zgody na nieuchronne podjęcie nawet minimalnego ryzyka, podczas gdy wiele z tych osób po prostu liczy, iż wcale nie będą mieli kontaktu z chorobą, przed którą chroni szczepienie (lub co najwyżej przechorują ją łagodnie).
