Wytyczne postępowania w zapaleniu gruczołu krokowego

27.11.2003
AGUM/MSSVD national guideline for the management of prostatitis
Paul Walker, Janet Wilson
Clinical Effectiveness Group (Association for Genitourinary Medicine and the Medical Society for the Study of Venereal Diseases): K. Radcliffe (Chairman), I. Ahmed-Jushuf, J. Welch, M. Fitzgerald, J. Wilson

Ostre zapalenie gruczołu krokowego

Etiologia

Ostre zapalenie gruczołu krokowego (ZGK) wywołują patogeny dróg moczowych.[1,2] Należą do nich:
- drobnoustroje Gram-ujemne, najczęściej Escherichia coli, Proteus spp, Klebsiella spp i Pseudomonas spp
- Enterococcus spp
- Staphylococcus aureus
- rzadziej beztlenowce, takie jak Bacteroides spp.

Obraz kliniczny

Objawy podmiotowe[1,3-5]
Ostre ZGK jest ostrą, ciężką chorobą ogólnoustrojową.
Do jej objawów podmiotowych należą:
  • objawy zakażenia dróg moczowych: bolesne oddawanie moczu, częstomocz i parcie na mocz,
  • objawy zapalenia gruczołu krokowego: ból okolicy krzyżowej, krocza, prącia i czasami ból odbytnicy,
  • objawy bakteriemii: gorączka i dreszcze; może się pojawić ból stawów i mięśni.
    Objawy przedmiotowe[1,3-5]
  • Miejscowe: gruczoł krokowy bardzo bolesny, obrzęknięty i napięty, o gładkiej powierzchni, ciepły w badaniu palpacyjnym.
  • Związane z bakteriemią: gorączka i tachykardia.
    Powikłania
    U chorego na ostre ZGK może w wyniku obrzęku stercza dojść do ostrego zatrzymania moczu.

    Diagnostyka

  • Badanie próbki moczu ze środkowego strumienia: testy paskowe, posiew i antybiogram.
  • Posiew krwi z antybiogramem.
  • U chorych na ostre bakteryjne ZGK nie należy wykonywać masażu stercza. Byłoby to bardzo bolesne, mogłoby spowodować dostanie się bakterii do krwi, a jednocześnie jest mało przydatne, gdyż drobnoustroje chorobotwórcze niemal zawsze izoluje się z moczu.

    Postępowanie

    Zalecenia ogólne
    Należy zapewnić odpowiednie nawodnienie chorego, zachęcać go do odpoczynku i stosować leki przeciwbólowe, takie jak niesteroidowe leki przeciwzapalne.
    Leczenie
  • W związku z tym że ostre ZGK jest poważną, ciężką chorobą, należy bezzwłocznie rozpocząć antybiotykoterapię empiryczną.
  • W zależności od stanu klinicznego chorego powinno się stosować leki doustnie lub pozajelitowo. W przypadku pogorszenia się stanu chorego lub niepowodzenia terapii doustnej należy pilnie przyjąć chorego do szpitala i wdrożyć leczenie pozajelitowe.
  • Intensywny odczyn zapalny zapewnia dobrą penetrację antybiotyków do całego gruczołu krokowego.
  • W zależności od antybiogramu należy kontynuować leczenie wybranym antybiotykiem lub zastąpić go innym.
  • W razie nagłego zatrzymania moczu należy wprowadzić cewnik do pęcherza moczowego nadłonowo, w celu uniknięcia uszkodzenia gruczołu krokowego.[1,3]

    Zalecane schematy leczenia

  • U chorych wymagających leczenia pozajelitowego antybiotykami aktywnymi wobec prawdopodobnych czynników etiologicznych należy zastosować:[6]
      - cefalosporynę o szerokim spektrum działania, w dużej dawce (np. cefuroksym, cefotaksym lub ceftriakson) oraz gentamycynę (wiarygodność danych - IV, zalecenie stopnia C);
      - po uzyskaniu poprawy klinicznej leczenie można zmienić na doustne, zgodnie z antybiogramem.
  • U chorych zakwalifikowanych do leczenia doustnego można zastosować chinolony:[7,8]
      - cyprofloksacynę 500 mg 2 razy dziennie przez 28 dni (wiarygodność danych - IV, zalecenie stopnia C)[8,9]
      lub
      - ofloksacynę 200 mg 2 razy dziennie przez 28 dni (wiarygodność danych - IV, zalecenie stopnia C).[10,11]

    Alergia
    U chorych nietolerujących chinolonów lub uczulonych na te leki można zastosować:
    - kotrimoksazol 960 mg 2 razy dziennie przez 28 dni[3]
    lub
    - trimetoprim 200 mg 2 razy dziennie przez 28 dni (wiarygodność danych - IV, zalecenie stopnia C).

    Partnerzy seksualni
    Leczenie partnera seksualnego nie jest konieczne, jeśli ZGK jest wywołane przez patogeny dróg moczowych.
    Obserwacja
  • Jeśli nie uzyskano całkowitego ustąpienia objawów chorobowych po leczeniu, należy rozważyć powstanie ropnia gruczołu krokowego.[12] Obecność ropnia można potwierdzić za pomocą ultrasonografii przezodbytniczej lub tomografii komputerowej. W razie wystąpienia tego powikłania konieczne jest wykonanie drenażu przez krocze lub drenażu przezcewkowego.[3]
  • Jeśli ostre ZGK jest leczone prawidłowo, to rokowanie jest dobre, i najprawdopodobniej uzyska się wyleczenie. U wszystkich chorych zaleca się co najmniej 4-tygodniowe leczenie antybiotykami w celu profilaktyki przewlekłego bakteryjnego zapalenia gruczołu krokowego.[3]
  • Po wyleczeniu pacjent powinien zostać poddany odpowiednim badaniom diagnostycznym w celu wykluczenia nieprawidłowości anatomicznych układu moczowego jako przyczyny zakażenia.[1]

    Tabela. Klasyfikacja siły zaleceń i jakości (wiarygodności) danych, na których są oparte

    Kategoria lub stopieńDefinicja
    jakość (wiarygodność) danych
    Iadane pochodzące z metaanalizy badań z randomizacją
    Ibdane pochodzące z co najmniej jednego badania z randomizacją
    IIadane pochodzące z co najmniej jednego prawidłowo zaplanowanego badania z grupą kontrolną bez randomizacji
    IIbdane pochodzące z co najmniej jednego prawidłowo zaplanowanego badania quasi-eksperymentalnego
    IIIdane pochodzące z prawidłowo zaplanowanych badań obserwacyjnych, takich jak badania porównawcze, badania korelacji i badania kliniczno-kontrolne
    IVraporty lub opinie zespołów ekspertów i(lub) uznanych autorytetów
    siła zalecenia
    A (dane kategorii Ia, Ib)wymaga danych ogólnie wiarygodnych i zgodnych, w tym z co najmniej jednego badania z randomizacją, dotyczących konkretnego zalecenia
    B (dane kategorii IIa, IIb, III)wymaga danych z dobrze przeprowadzonych badań klinicznych (ale nie ma ani jednego badania z randomizacją) dotyczących konkretnego zalecenia
    C (dane kategorii IV)wymaga stanowiska zespołów ekspertów i(lub) uznanych autorytetów; wskazuje na brak dobrej jakości badań bezpośrednio dotyczących konkretnego zalecenia

    Przewlekłe zapalenie gruczołu krokowego

    Etiologia

    Dzięki użyciu ilościowej procedury diagnostycznej lokalizującej zakażenie dolnego odcinka dróg moczowych[13] (p. diagnostyka) przewlekłe ZGK można podzielić na:[14,15]
    - przewlekłe bakteryjne ZGK,
    - przewlekłe niebakteryjne ZGK lub zapalny zespół przewlekłego bólu miednicy (ZPBM),
    - przewlekłe niebakteryjne ZGK lub niezapalny ZPBM, dawniej nazywany prostatodynią.
    Wielu ekspertów uważa, że zapalny i niezapalny ZPBM są odmianami tej samej jednostki chorobowej.[16-18] Zagadnienie to jest obecnie intensywnie badane. W aktualnej klasyfikacji przyjętej przez National Institutes of Health oba stany wyszczególniono równocześnie osobno i razem. Bakteryjne ZGK (ostre lub przewlekłe) jest rzadkie w porównaniu z przewlekłym zapaleniem niebakteryjnym.[19-21]

    Przewlekłe bakteryjne zapalenie gruczołu krokowego
  • Przewlekłe bakteryjne ZGK charakteryzuje się obecnością bakterii chorobotwórczej w wydzielinie gruczołu krokowego w znamiennym mianie, przy nieobecności zakażenia układu moczowego.[15]
  • Czynnikiem etiologicznym są zwykle te same bakterie, które wywołują ostre ZGK, najczęściej E. coli.[22]
  • Czynnikiem etiologicznym przewlekłego bakteryjnego ZGK bywają również niektóre bakterie Gram-dodatnie, takie jak Staphylococcus aureus, Streptococcus faecalis i enterokoki. Rola innych drobnoustrojów Gram-dodatnich, takich jak gronkowce koagulazoujemne, paciorkowce nienależące do grupy D i maczugowce - budzi kontrowersje i jest szeroko dyskutowana.[23-30]
    Przewlekłe niebakteryjne zapalenie gruczołu krokowego - zapalne i niezapalne
  • Etiologia tych stanów chorobowych nie jest znana.
  • Chociaż u chorych rzadko wykrywa się bakterię chorobotwórczą, to u znaczącej liczby spośród nich obserwuje się poprawę po leczeniu antybiotykami.[19,31-34] Nie jest to jednak dowodem etiologii bakteryjnej, ponieważ w większości badań klinicznych nie było grupy kontrolnej,[19,32-34] a niektóre antybiotyki wykazują również działanie przeciwzapalne.
  • Z większości danych wynika, że Chlamydia trachomatis nie jest istotnym czynnikiem etiologicznym przewlekłego niebakteryjnego ZGK (lub ZPBM).[35-38] W badaniach, których wyniki wskazują na rolę tego drobnoustroju, używano testów serologicznych nieswoistych dla C. trachomatis[37] lub nie wyeliminowano zanieczyszczenia próbek.[39,40]
  • Ureaplasma urealyticumMycoplasma hominis występują często u osób zdrowych bez objawów podmiotowych.[41] Nie ma dowodów na to, że należą do czynników etiologicznych przewlekłego niebakteryjnego ZGK (lub ZPBM). Badanie z wykorzystaniem biopsji stercza nie wykazało jakiejkolwiek roli tych drobnoustrojów.[36]
  • Istnieją dane wskazujące na to, że przewlekłe niebakteryjne ZGK (lub ZPBM) jest spowodowane przez pewną formę przetrwałego antygenu w sterczu.[42,43] Antygen ten może być drobnoustrojem lub jego częścią, bądź też składnikiem moczu,[43,44] cofniętym do gruczołu.[45]
  • Na podstawie wyników badań urodynamicznych i cystoskopowych u chorych na przewlekłe niebakteryjne ZGK lub niezapalny ZPBM wysunięto hipotezy, że przyczyną objawów chorobowych może być czynnościowe zwężenie cewki moczowej,[46,47] dysfunkcja współczulnego układu nerwowego miednicy mniejszej[48] lub śródmiąższowe zapalenie pęcherza moczowego.[49] Hipotezy te nie zostały udowodnione.
  • Bez względu na etiologię przewlekłe ZGK ma ogromny wpływ na stan fizyczny i psychiczny chorego.[50,51]

    Obraz kliniczny

    Objawy podmiotowe
  • Nie ma wystandaryzowanej definicji klinicznej przewlekłego ZGK, mimo że choroba ta jest dobrze znana w praktyce. Charakteryzuje się ona różnymi objawami, z których większość stanowią dolegliwości bólowe okolicy narządów płciowych. Należą do nich:
      - ból krocza
      - ból podbrzusza
      - ból prącia (szczególnie szczytu prącia)
      - ból jądra
      - dyskomfort lub ból przy ejakulacji
      - ból odbytnicy lub okolicy krzyżowej
      - bolesne oddawanie moczu.
  • Próbowano oceniać objawy przewlekłego ZGK i stwierdzono, że pierwsze 5 z wyżej wymienionych ma największą wartość dyskryminacyjną.[52,53]
  • Do rozpoznania przewlekłego ZGK wymaga się obecności objawów przez co najmniej 6 miesięcy, chociaż w praktyce diagnozę ustala się wcześniej.
  • Należy wziąć pod uwagę i wykluczyć nieswoiste zakażenia układu płciowego, gdyż mogą one być przyczyną wielu z wymienionych objawów.
    Objawy przedmiotowe
  • Występuje niewiele obiektywnych objawów przedmiotowych. Gruczoł krokowy może być miejscowo lub w całości tkliwy w badaniu palpacyjnym albo bezbolesny.
  • Nie ma dowodów na to, że poszczególne typy przewlekłego ZGK można zróżnicować na podstawie objawów podmiotowych i przedmiotowych.

    Rozpoznanie

  • Standardową metodą rozpoznawania przewlekłego ZGK w badaniach klinicznych jest procedura lokalizująca zakażenie dolnego odcinka dróg moczowych.[13] Jest to czasochłonna, ale najdokładniejsza metoda różnicowania przewlekłego bakteryjnego ZGK oraz zapalnego i niezapalnego ZPBM (odmiana przewlekłego niebakteryjnego ZGK).[14,15]
  • Niektórzy autorzy uważają, że metodę tę powinno się wykorzystywać tylko w badaniach klinicznych.[35] Jest ona przydatna w rozpoznawaniu przewlekłego bakteryjnego ZGK, ale rzadko stosowana w codziennej praktyce, i może nie wpływać na postępowanie z chorym.[54]
  • U chorego można wykonać masaż gruczołu krokowego, gdy:
      - przez miesiąc nie przyjmował żadnych antybiotyków,[55]
      - nie miał ejakulacji przez 2 ostatnie dni,
      - ma wypełniony, ale nierozciągnięty pęcherz moczowy.[1,56]
  • Nie powinno się wykonywać masażu gruczołu krokowego, jeśli się stwierdza zapalenie cewki moczowej lub zakażenie układu moczowego. Najpierw trzeba je wyleczyć, aby zapobiec zakażeniu wydzieliny gruczołu krokowego.[57-59]
    Masaż gruczołu krokowego
  • Napletek powinien być całkowicie odciągnięty, a prącie dobrze oczyszczone, w celu zapobieżenia zanieczyszczeniu próbki.
  • Należy pobrać próbkę 5-10 ml moczu z początkowego strumienia (próbka moczu 1 - PM1).
  • Po oddaniu przez chorego 100-200 ml moczu należy pobrać próbkę 5-10 ml ze środkowego strumienia (PM2).
  • W trakcie badania per rectum powinno się przez minutę intensywnie masować gruczoł krokowy, od jego obwodu do środka, przy założonym na żołądź jałowym pojemniku do zebrania wydzieliny stercza.
  • Należy wykonać bezpośrednie badanie mikroskopowe uzyskanej wydzieliny gruczołu krokowego, w celu oceny liczby leukocytów o jądrze segmentowanym (polymorphonuclear leucocytes - PMNL) w polu widzenia przy powiększeniu 400x.[55,58]
  • Bezpośrednio po masażu powinno się pobrać kolejne 5-10 ml moczu (PM3).
  • Wszystkie 3 próbki moczu (PM1, PM2 i PM3) należy zbadać pod mikroskopem i wykonać posiewy ilościowe.
    Dość często nie udaje się uzyskać wydzieliny gruczołu krokowego.
    Inne możliwe badania diagnostyczne
  • W preparacie bezpośrednim można stwierdzić obecność skupisk PMNL (5+) i owalnych ciał tłuszczowych (makrofagi zawierające kropelki tłuszczu).[60,61]
  • Odczyn wydzieliny gruczołu krokowego wzrasta w ZGK; pH >=8 wskazuje na duże prawdopodobieństwo ZGK, ale należy go interpretować w połączeniu z wynikami badań wymienionych powyżej.[61]
  • Przezodbytnicze badanie ultrasonograficzne w przewlekłym ZGK może wykryć torbiele lub ropnie nadające się do nakłucia, co często powoduje ustąpienie dolegliwości.[57] Badanie to nie powinno być wykorzystywane do różnicowania odmian przewlekłego ZGK.[62]
  • U mężczyzn po 45. roku życia należy oznaczyć swoisty antygen sterczowy (PSA),1 chociaż jego stężenie w surowicy u mężczyzn z ZGK będzie prawdopodobnie zwiększone.[63]
    Interpretacja wyników
  • Aby uznać wyizolowany drobnoustrój za czynnik etiologiczny ZGK, liczba kolonii w wydzielinie z gruczołu krokowego i w trzeciej próbce moczu powinna być co najmniej 10 razy większa niż w próbkach moczu z początkowego i środkowego strumienia.
  • Za diagnostyczną dla ZGK uznaje się obecność >=10 PMNL w polu widzenia.[17,42,64,65] W przypadkach nieuzyskania wydzieliny po masażu gruczołu krokowego za diagnostyczną przyjmuje się liczbę PMNL w polu widzenia większą o 10 w próbce moczu pobranej bezpośrednio po masażu niż w próbkach moczu z początkowego i środkowego strumienia.
  • Jeśli w drugiej i trzeciej próbce moczu stwierdza się znamienny bakteriomocz, wówczas należy przez 3 dni podawać choremu nitrofurantoinę, która nie przenika do gruczołu krokowego, w dawce 50 mg 4 razy dziennie, a następnie powtórzyć badanie.
  • Odczyn wydzieliny uzyskanej po masażu wynoszący >=8 przemawia za ZGK, aczkolwiek nie ma znaczenia diagnostycznego.
  • Obecność skupisk PMNL i obładowanych lipidami makrofagów przemawia za ZGK, aczkolwiek nie ma znaczenia diagnostycznego.

    Postępowanie

    Zalecenia ogólne
    Chorym należy szczegółowo wyjaśnić ich stan zdrowia, kładąc szczególny nacisk na odległe następstwa choroby. Wyjaśnienia te powinny zostać wzmocnione przejrzystą i dokładną informacją w formie pisemnej.
    Leczenie przewlekłego bakteryjnego zapalenia gruczołu krokowego
    Wiele leków przeciwbakteryjnych słabo przenika do gruczołu krokowego. W przewlekłym bakteryjnym ZGK zapalenie ma charakter podostry lub nie stwierdza się zapalenia.
    Leczenie powinno zostać wybrane zgodnie z antybiogramem.

    Zalecane schematy leczenia
    U chorych na przewlekłe bakteryjne ZGK lekami pierwszego wyboru są chinolony, takie jak:[66,67]
    - cyprofloksacyna 500 mg 2 razy dziennie przez 28 dni (wiarygodność danych - III, zalecenie stopnia B)[68-70]
    lub
    - ofloksacyna 200 mg 2 razy dziennie przez 28 dni (wiarygodność danych - III, zalecenie stopnia B),[71,72]
    lub
    - norfloksacyna 400 mg 2 razy dziennie przez 28 dni (wiarygodność danych - III, zalecenie stopnia B).[73,74]

    Alergia
    U chorych uczulonych na chinolony można zastosować:
    - minocyklinę 100 mg 2 razy dziennie przez 28 dni[75] (wiarygodność danych - III, zalecenie stopnia B [W praktyce większość ekspertów zastosowałaby doksycyklinę 100 mg 2 razy dziennie przez 28 dni, ze względu na większą toksyczność minocykliny.]);
    lub
    - trimetoprim 200 mg 2 razy dziennie przez 28 dni;
    lub
    - kotrimoksazol 960 mg 2 razy dziennie przez 28 dni (wiarygodność danych - III, zalecenie stopnia B).[67]

    Jeśli stosuje się minocyklinę, niezbędne jest wykonanie antybiogramu, gdyż wiele patogenów dróg moczowych jest opornych na tetracykliny. W licznych badaniach z zastosowaniem trimetoprimu lub kotrimoksazolu leczenie prowadzono przez 90 dni.[67]
    W niektórych badaniach oceniano dłuższe okresy leczenia, przez 90 i więcej dni,[66,67,69,75,76] ale nie ma danych wykazujących przewagę takiego postępowania nad leczeniem przez 28 dni.

    Trudno sformułować zalecenia dotyczące leczenia na podstawie wiarygodnych danych z badań klinicznych, ponieważ w większości badań liczba chorych była niewielka, nie było grupy kontrolnej (także grupy placebo), używano różnych definicji przewlekłego ZGK, badany lek stosowano w różnych dawkach i przez różny czas, różne były też kryteria oceny skuteczności leczenia i okresy obserwacji. Niniejsze wytyczne są oparte na dostępnych badaniach i opiniach ekspertów. Przyczyną zakażeń nawracających mogą być kamienie sterczowe.[3] W badaniu radiologicznym są one znajdowane bardzo często.[62,77] U niektórych, starannie dobranych chorych skuteczna jest rozległa prostatektomia przezcewkowa lub całkowite wycięcie stercza.[78,79]

    Przewlekłe niebakteryjne zapalenie gruczołu krokowego lub zespół przewlekłego bólu miednicy
    Nie ma zawsze skutecznej metody leczenia przewlekłego niebakteryjnego ZGK lub ZPBM. Brak wiedzy na temat etiologii tych stanów oznacza, że nie można sformułować określonych zaleceń, więc leczenie prowadzi się zwykle na zasadzie prób i błędów. Obecnie przygotowywany jest przegląd systematyczny badań nad leczeniem przewlekłego niebakteryjnego ZGK (lub ZPBM)[80] (przegląd aktualnie opublikowany w Cochrane Library [Issue 1, 2003] zawiera następujące wnioski: przeprowadzono niewiele badań nad leczeniem przewlekłego niebakteryjnego ZGK, są one słabe pod względem metodologicznym i obejmowały małe grupy chorych; dostępne dane nie uzasadniają rutynowego stosowania antybiotyków i alfa-blokerów w tej chorobie; niewielkie badania wskazują na klinicznie istotne korzyści ze stosowania termoterapii - przyp. red.).

    Pomimo ujemnych wyników posiewów większość lekarzy stosuje początkowo antybiotyki w celu zwalczania utajonego zakażenia. Antybiotykoterapia bywa skuteczna u części chorych,[19,31-34,81] chociaż nie oznacza to, że rzeczywistą przyczyną choroby było zakażenie. Tak jak w przypadku przewlekłego bakteryjnego ZGK powinno się stosować chinolon lub tetracyklinę.

    Inne metody leczenia to:

  • przezcewkowa elektroresekcja stercza (przewlekłe niebakteryjne ZGK lub zapalny ZPBM) (wiarygodność danych - Ib, zalecenie stopnia A);[82]
  • alfa-blokery:
      - terazosyna 2-10 mg przez 28 dni; dawkę powinno się zwiększać stopniowo, w zależności od klinicznej odpowiedzi na leczenie (przewlekłe niebakteryjne ZGK lub zapalny i niezapalny ZPBM) (wiarygodność danych - Ib, zalecenie stopnia A);[53,83]
      - alfuzosyna 2,5 mg 3 razy dziennie przez 42 dni u chorych z potwierdzonymi nieprawidłowościami urodynamicznymi (wiarygodność danych - Ib, zalecenie stopnia A);[84]
  • niesteroidowe leki przeciwzapalne (przewlekłe niebakteryjne ZGK lub zapalny ZPBM); w Wielkiej Brytanii nie można zalecić żadnego konkretnego niesteroidowego leku przeciwzapalnego, gdyż w badaniach klinicznych stosowano lek niezarejestrowany w tym kraju (wiarygodność danych - III, zalecenie stopnia B);[85]
  • Cernilton (wyciąg z pyłków traw) prawdopodobnie działa przeciwzapalnie; stosuje się 1 tabletkę 3 razy dziennie przez 6 miesięcy (przewlekłe niebakteryjne ZGK lub ZPBM) (wiarygodność danych - III, zalecenie stopnia B);[86,87]
  • kwercetyna (bioflawonid) 500 mg 2 razy dziennie przez 28 dni (przewlekłe niebakteryjne ZGK lub zapalny i niezapalny ZPBM) (wiarygodność danych - Ib, zalecenie stopnia A).[88]
  • Opanowywanie stresu.[89] Nie oceniano ani nie poleca się konkretnej metody terapii, chociaż skierowanie na badania psychologiczne może być w niektórych przypadkach właściwe (wiarygodność danych - IV, zalecenie stopnia C). Diazepam w dawce 5 mg 2 razy dziennie przez 90 dni ma korzystne działanie objawowe,[33] ale nie zaleca się stosowania benzodiazepin w praktyce klinicznej ze względu na ryzyko uzależnienia.
  • Rola allopurynolu w leczeniu przewlekłego niebakteryjnego ZGK (lub ZPBM) pozostaje kontrowersyjna.[90,91] W opublikowanym w Cochrane Library w 1999 roku przeglądzie systematycznym zalecono prowadzenie dalszych badań[92] (stanowisko to podtrzymano w aktualizacji tego przeglądu w 2002 roku [Cochrane Library, Issue 1, 2003] - przyp. red.).
    Partnerzy seksualni
    Powiadomienie oraz leczenie empiryczne partnera seksualnego nie jest wymagane, chyba że wykryto u chorego drobnoustrój chorobotwórczy przenoszony drogą płciową. Postępowanie w takim przypadku powinno być zgodne z wytycznymi dla danego zakażenia.
    Obserwacja
    Przewlekłe ZGK jest trudne do leczenia, ma nawrotowy przebieg, dlatego chorych zwykle obserwuje się przez długi okres. Nie można sformułować żadnych konkretnych zaleceń dotyczących obserwacji. W National Institutes of Health (w Wielkiej Brytanii - przyp. red.) opracowano wskaźnik objawów przewlekłego ZGK, który można wykorzystywać do oceny skuteczności leczenia.[93]
    Wskaźniki kontroli jakości leczenia
  • Leczenie ostrego ZGK odpowiednim antybiotykiem przez 28 dni: cel 90% chorych.
  • Badanie dróg moczowych po ostrym ZGK: cel 90% chorych.
  • Leczenie przewlekłego ZGK przez 28 dni odpowiednim antybiotykiem: cel 90% chorych.
  • strona 1 z 2

    Gdzie kierować

    Przedstawiamy aktualny wykaz dermatologicznych oddziałów klinicznych posiadających umowę z NFZ oraz dane kontaktowe konsultantów (stan na 01.05.2021 r.).

    Konferencje i szkolenia dermatologiczne

    Bez Krawata - Rozmowy o chorobach skóry 2021 11-12.06.2021 r.

    IV Konferencja Akademii Dermatoskopii 18-19.06.2021 r.

    American Academy of Dermatology Summer Meeting 05-08.08.2021 r.

    EADV’s 30th Anniversary Congress 29.09-02.10.2021 r.

    WAWDERM 2021 Warszawskie Dni Dermatologiczne 14-16.10.2021 r.

    11th World Congress on Itch (WCI) 22-23.10.2021 r.

    11. Konferencja CURRENT & FUTURE PERSPECTIVES OF MM & other hematological malignancies treatment 19-20.11.2021 r.

    Napisz do nas

    Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
    Pomóż redagować portal.
    Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.