W poniższej instrukcji przedstawiamy szczegółowe informacje dotyczące korzystania z nowego sposobu zapisu dawkowania w e-recepcie rocznej. Zmiana sposobu zapisu dawkowania została wprowadzona w celu realizacji obowiązujących wymogów formalnych. Prosimy o dokładne zapoznanie się z instrukcją, aby zapewnić prawidłowe przepisywanie leków zgodnie z nowymi wymaganiami.

Wprowadzając nowe schematy dawkowania w e-recepcie, dołożyliśmy wszelkich starań, aby zmodyfikować istniejący program, minimalnie ingerując w dotychczasowy sposób jego użytkowania. Naszym celem było zapewnienie, że te zmiany nie wpłyną znacząco na Państwa codzienne korzystanie z programu, a jednocześnie spełnią nowe wymogi formalne.

Nowy sposób zapisu dawkowania jest wymagany w e-receptach na leki gotowe Rp, Rpw i Rpz z zaznaczoną opcją „na 365 dni”. We wcześniejszy sposób nadal są wystawiane recepty na leki recepturowe, wyroby medyczne i środki specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz produkty o złożonych strukturach opakowań – niezależnie od zaznaczenia opcji „na 365 dni”.

Nadal można wystawiać w dotychczasowy sposób e-recepty z przesuniętą datą rozpoczęcia realizacji (opcja „Data realizacji od:”). W ten sposób można przepisać pacjentowi e-recepty na dłuższy okres, które będzie można zrealizować w aptece w określonych terminach realizacji. Pozwala to na dalsze stosowanie wcześniejszego sposobu zapisu dawkowania. Korzystając z tej opcji można kilkoma kliknięciami wystawić np. 3 recepty z 3 różnymi datami rozpoczęcia realizacji, każda z ilością substancji wystarczającą na 120-dniowy okres stosowania lub 12 recept na okres 1 miesiąca. Szczegółowy opis tej funkcji znajdą Państwo w naszej instrukcji: przepisywanie leków na dłużej na kilku receptach

Jak wprowadzać dawkowanie w nowy sposób?

Prosimy użytkowników o wprowadzenie dawkowania tak, jak robili to do tej pory – wpisując je słownie w pole tekstowe „Dawkowanie”. Należy przy tym pamiętać o konieczności wpisania długości czasu terapii. Program stara się rozpoznawać Państwa intencje i wyświetla, co zrozumiał. Ważne jest zweryfikowanie zgodności rozpoznanego dawkowania z zamierzeniem lekarza. W przypadku, gdy program nie jest w stanie poprawnie rozpoznać wprowadzonego tekstu, wskazujemy w komunikacie, co poszło nie tak (o ile to możliwe) oraz sugerujemy, jak można podać opis dawkowania, aby został zaakceptowany przez system P1.

Rozpoznane dawkowanie jest zapisywane w odpowiedniej formie w e-recepcie, a oryginalny tekst wprowadzony przez lekarza pozostaje umieszczony w e-recepcie w polu z informacjami dodatkowymi, tak aby pracownik apteki oraz pacjent wciąż mieli do niego dostęp.

Przepisywanie leku z zastosowaniem nowego dawkowania

Zasady dotyczące przepisywania leków z nowym sposobem zapisu dawkowania

Nowy sposób opisu dawkowania wymaga wprowadzenia informacji o:

• okresie stosowania leku,
• liczbie i jednostce dawki (leku),
• częstości podania

Liczba opakowań, na które jest wystawiana recepta powinna być nie mniejsza od ilości substancji potrzebnej do przeprowadzenia kuracji, a jednocześnie nie większa od niej o więcej niż jedno pełne opakowanie. Program podpowiada i umożliwia wstawienie odpowiedniej liczby opakowań.

Wyliczanie z dawkowania liczby opakowań

Alternatywnie, tam gdzie to jest możliwe, po zastosowaniu sformułowania „do końca op.” program automatycznie wylicza czas trwania terapii na podstawie liczby wpisanych opakowań leku.

Wyliczanie czasu trwania terapii

Okres stosowania leku należy wyrazić w liczbach całkowitych dla danej jednostki czasu. W przypadku dawkowania określonego jako „przyjęcie leku co jakiś czas”, suma odstępów czasu pomiędzy kolejnymi dawkami powinna być równa całkowitemu czasowi kuracji (np. 1 tabl. co 5 godz. przez 5 dni – co oznacza przyjęcie leku 24 razy w trakcie trwania całej kuracji).

Ponadto, w ramach opisu dawkowania może być wprowadzona dodatkowa, szczegółowa informacja dla pacjenta, a także informacje o przerwach w kuracji, kolejnych okresach zmienionego dawkowania, cyklach stosowania, sposobach przyjmowania leku. Przykłady ilustrujące te możliwości znajdą Państwo w dalszej części instrukcji.

W większości przepisywanych recept program uzupełnia wpisany przez lekarza tekst o jednostkę przepisanego leku wynikającą z opakowania – mogą to być m.in. mililitry, miligramy, tabletki, drażetki. W szczególny sposób są potraktowane:

• maści, kremy i żele – można je przepisywać podając sumaryczną liczbę opakowań potrzebnych w kuracji (np. 1 op. na 30 dni przez 6 miesięcy)
• preparaty stosowane w kroplach – można przepisywać podając liczbę kropli
• leki w opakowaniach zawierających wewnątrz mniejsze opakowania – można przepisywać podając liczbę pełnych opakowań, mniejszych opakowań wewnętrznych (np. saszetek), jak i ilość przepisanej substancji wyrażonej w odpowiedniej jednostce
• insuliny lub analogi insuliny – możliwe jest wpisanie ilości jednostek międzynarodowych (j.m.)
• preparaty, które mają w systemie P1 określoną możliwość alternatywnego przepisywania wraz ze sposobem przeliczania ilości leku – dotyczy to części leków, które mają dawkowanie określone w dawkach (np. niektóre spraye) lub w innej jednostce niż jednostka ilości na opakowaniu

Zastrzegamy przy tym, że możliwość wprowadzania dawkowania w wyżej wymienionych jednostkach, zależy od tego w jaki sposób informacje o leku są zapisane w bazach Systemu P1 i w Rejestrze Produktów Leczniczych. Dane o rodzajach i zawartości opakowań, które są wykorzystywane w e-recepcie pochodzą z tych instytucji. Mogą one zawierać błędy, na które nie mamy wpływu.

Informacja o błędnym dawkowaniu wraz z listą możliwych jednostek dawkowania

Na powyższej grafice przedstawiono w jaki sposób program informuje o błędzie w zapisie dawkowania. Opis błędu zawiera informację o tym, że nie rozpoznano dawkowania lub której danej brakuje, stwierdzenie, że dla danego leku oczekiwany jest nowy sposób opisu dawkowania oraz listę alternatywnych opisów zawartości opakowań wraz z jednostkami pochodzącą z baz P1 i RPL. W przedstawionym przypadku można opisać dawkę leku korzystając z mililitrów, liczby kropli lub podając liczbę opakowań w danym okresie. Przedstawione wielkości opakowań są wykorzystane również do wyliczania liczby przepisanych opakowań.

Lekarz może korzystać zarówno z pełnych nazw jednostek leku, jak i z powszechnie stosowanych skrótów (np. ml, j.m., tabl.).

Dodatkowe informacje o dawkowaniu, które są przydatne dla pacjenta, ale nie są konieczne do realizacji e-recepty w aptece, można przekazać w polu „Dawkowanie” po dwóch ukośnikach (//) lub po dopisku takim jak: informacja dla pacjenta:..., dod. inf:... (np. 1x1 przez 20 dni, dod. inf: stosować do lewego oka).

Wprowadzanie dodatkowej informacji dla pacjenta

Nie umożliwiamy wystawiania recept z dawkowaniem warunkowym (np. z dopiskiem: „jeżeli temperatura przekracza 37℃ dawkować: ...”). W takim przypadku pole dawkowanie należy traktować jako informację dla farmaceuty umożliwiającą wydanie odpowiedniej ilości leku, a dodatkowe informacje dla pacjenta można zamieszczać w inny sposób (np. korzystając z wyżej opisanego sposobu podawania w dawkowaniu dodatkowych informacji dla pacjenta).

Możliwe sposoby wprowadzania dawkowania wraz z przykładami

Dawkowanie określoną liczbę razy w danym okresie

Przykłady:

• 2x1 przez 10 dni,
• 3 x 1 tabl. przez miesiąc
• 3xdziennie po 1 tabletce do końca op.
• 1 x dziennie 2 tabl. przez tydzień
• 1xmiesięcznie 500 mg przez 3 miesiące
• 14 dni 1x0,25mg
• 1 x d., 2tabl. przez 15 dni
• 1 razy d., 1 przez 2 tyg.
• 1 na d., przez 1d
• raz dziennie 500 mg do końca opak.
• 2 x 2 przez tydzień, potem 14 dni 2x1
• dwa razy dziennie po pół tabletki do końca opakowania
• 5x1 przez 10 dni

W tym zapisie należy pamiętać o ograniczeniach nałożonych przez P1 dotyczących możliwych długości okresu dawkowania.

W przypadku wprowadzenia określenia „do końca opakowania”, program oblicza liczbę powtórzeń dawki.

Podawanie najpierw ilości leku, a potem okresu dawkowania:

Przykłady:

• dwa op. na miesiąc przez 120 dni
• 20g dziennie przez miesiąc
• 1 op. miesięcznie przez 2 miesiące
• 1 op. na 1 mies. przez miesiąc, następnie 2 op. na mies. przez miesiąc
• 1 tabl. 3 x miesięcznie przez 60 dni

Dawki dla standardowych pór dnia:

Przykłady:

• 1-1-1 przez miesiąc
• 1tabl.-2tabl.-1tabl. przez miesiąc
• 50mg-0-10mg przez miesiąc
• 1-0-1-2 przez 10 dni
• 1-0-1-2 [j.m.] przez tydzień
• 1 na czczo-0-1 po posiłku przez 14 dni
• pół-1-1/2 do końca opakowania
• 1-0-0 przez 14 dni następnie 1-1-0 przez 4 tygodnie
• 14 dni 1-1-1

Korzystając z tego zapisu, nie można wskazać więcej niż 4 pór dnia. Jeżeli chce się podać 5 lub więcej, należy skorzystać z innego zapisu (np. opisane wyżej dawkowanie określoną liczbę razy w danym okresie).

Nie trzeba podawać wszystkich pór, wtedy można wpisać dla pominiętej pory „0”, np. 1-0-1 oznacza, że należy przyjąć 1 dawkę rano i 1 dawkę wieczorem.

Jawne podawanie pór dnia

Przykłady:

• 50 mg rano i wieczorem przez tydzień,
• 500 mg rano, 250 mg w południe, 100 mg po południu, 250 mg wieczorem przez miesiąc,
• 10 mg rano, 50 mg w południe i wieczorem przez 10 dni,
• po 2 tabletki rano i wieczorem do końca opakowania,
• 2 dawki rano przez 14 dni

Możliwe jest podawanie dawek przyjmowanych w konkretnych porach dnia. Dostępne w ten sposób pory dnia to rano, w południe, po południu i wieczorem.

Dawkowanie „ileś razy na okres” ze wskazaniem konkretnych pór dnia:

Przykłady:

• 2x1 rano i wieczorem do końca op.
• 2x1 po południu oraz wieczorem przez 14 dni
• 3x1 rano, po południu i wieczorem przez miesiąc

W przypadku jednolitego dawkowania w określonych porach dnia można posłużyć się zapisem określającym liczbę powtórzeń w ciągu doby wraz z dawką i podanymi jawnie porami dnia (rano, w południe, po południu, wieczorem).

Ważne: liczba powtórzeń musi się zgadzać z liczbą określonych pór dnia.

Dawkowanie „ileś razy na okres” z uproszczonym podawaniem czasu terapii:

Przykłady:

• 1 x 500mg x 4dni
• 1 x 2 x 4 tygodnie
• 1 x 2 x miesiąc
• 1x1x120

Dawkowanie konkretnej ilości „co jakiś odstęp czasu”:

Przykłady:

• 500 mg co 4 dni przez 20 dni,
• 1 op. co 30 dni przez 120 dni
• 14 dni 2 tabletki co 1 dzień
• pół grama codziennie przez 7 dni
• 8 dni, CO 8 godzin 1x1
• 1 szt. codziennie przez miesiąc
• 1x1 codziennie przez tydzień
• 1x10ml codziennie przez 14 dni
• 2 tabletki co 1 dzień do końca op.
• 1 tabl. co 12 godzin przez 6 dni
• 1/2 tabl. codziennie przez 10 dni
• 1 szt. na czczo co 8 godzin przez tydzień

Zapis ten umożliwia określenie dawkowania poprzez podanie odstępu czasu pomiędzy przyjęciem kolejnych dawek.

Ważne: Odstępy czasu pomiędzy przyjęciem kolejnych dawek leku, powinny dawać w sumie całkowity czas kuracji.

Przedstawione przykłady nie wyczerpują wszystkich możliwości zapisu w eMPendium EDM informacji o dawkowaniu. W dalszej części instrukcji wymieniono listę uniwersalnych mechanizmów, które można zastosować w polu „Dawkowanie”.

Szczegółowy opis mechanizmów dotyczących zapisu dawkowania

Podawanie czasu dawkowania

Nowy zapis dawkowania wymaga podania całkowitego czasu trwania kuracji. Można go podawać bezpośredno podając tę informację zarówno po zapisie danego dawkowania, jak i przed nim. Po wpisaniu „do końca opakowania” program samodzielnie przelicza czas kuracji – o ile to jest możliwe dla danego opakowania leku.

Podawanie co jaki czas dawkować

Zamiast podawać częstość przyjmowania kolejnych dawek (np. 3x1, 3 razy dziennie 1 tabl.) możliwe jest podawanie odstępu czasu pomiędzy przyjęciem kolejnych dawek. Korzytając z takiego zapisu, należy pamiętać, że suma kolejnych odstępów czasu pomiędzy dawkami powinna zawierać się całkowitą liczbę razy w całym czasie trwania danego dawkowania.

Podawanie informacji o sposobie przyjmowania leku

W tekście opisywanego dawkowania można w naturalny sposób zawrzeć informacje o sposobie przyjmowania leku. Program rozpoznaje najważniejsze stwierdzenia takie jak m.in.: „na czczo”, „przed posiłkiem”, „między posiłkami”, „doustnie”, „do oczu”, „na skórę”.

Zastrzegamy, że w ten sposób można wprowadzić tylko niektóre, proste sformułowania. W przypadku, gdy wprowadzany tekst nie jest rozpoznawany przez program lub lekarz zamierza wpisać dłuższy opis, można skorzystać z opisanego poniżej sposobu dodawania dodatkowych informacji dla pacjenta.

Podawanie dodatkowych informacji dla pacjenta, które nie muszą być rozpoznane

Może się zdarzyć konieczność podania w opisie dawkowania dodatkowych, szczegółowych informacji dla pacjenta. Gdy te informacje nie mogą zostać poprawnie rozpoznane przez system i muszą być zapisane w e-recepcie dokładnie w formie, w jakiej zostały podane, zaleca się skorzystanie z mechanizmu komentarzy.

Komentarz wpisany po dwóch ukośnikach („//”) lub po dopisku takim jak „dod. inf.:” zostaje przekazany na receptę w takiej formie jak zapisano. Nie podlega on również sprawdzaniu przez centralny system e-recept P1.

Podawanie sekwencji dawkowania

Aby podawać dawkowanie w sekwencjach zmieniających się w czasie (np. ze zmniejszającą się co tydzień ilością leku), należy skorzystać ze słów „potem”, lub „następnie”. Dla każdego z tak określonych okresów dawkowania należy podać czas trwania dawkowania.

Podawanie przerwy w dawkowaniu

Określając sekwencje dawkowania można również podać informację o przerwie w dawkowaniu pisząc w opisie sekwencji „nic” lub „przerwa”.

Ważne: należy podać czas trwania przerwy, podobnie jak dla innych sekwencji dawkowania.

Podawanie jednostek dawkowania

W większości przypadków program określa jednostkę ilości substancji na podstawie informacji o opakowaniu leku. Dla części preparatów bardziej użyteczne są specyficzne jednostki dawkowania (np. krople, j. m.). Tam, gdzie jednostka dawkowania leku jest oczywista, program nie wymaga wpisywania informacji o jednostce.

W części przypadków jednak wymaga tego lub użytkownik może je określić na różne sposoby (np. krople do oczu można dawkować w ml, liczbie kropli lub podając liczbę opakowań na dany okres). W takich sytuacjach można wprowadzić jednostkę, wpisując w dawkowaniu jednostkę słownie lub korzystając ze skrótów (np. ml, j.m., tabl.).

Jeśli określono złożone dawkowanie sekwencyjnie, informację o jednostce dawkowania można zapisać jeden raz, po opisaniu całego dawkowania, korzystając z nawiasów kwadratowych.

Powtarzanie cykli dawkowania

Jeśli opisane dawkowanie ma być powtarzane określoną liczbę razy w cyklach, to możliwe jest zapisanie tego w skrócony sposób, umieszczając opis cyklu dawkowania w okrągłych nawiasach i wpisując liczbę powtórzeń z użyciem litery „x” lub pisząc po zapisanym cyklu dawkowania „powtórzyć Nx”, przykładowo: „(2x2 przez 3 dni potem 1x1 przez tydzień)x3”, „2x2x3 potem 1x1x7 powtórzyć 3x”

Sposoby podawania liczb

Liczby można wprowadzać z użyciem cyfr lub słownie. Program rozpoznaje w tekście dawkowania różne formy liczebników od jeden do dziesięć, a także formy zapisu połowy.

Korzystając z zapisu numerycznego, można wprowadzać zarówno ułamki dziesiętne (0,25), jak i ułamki zwykłe (1/4).