Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Wskazania żywieniowe w prewencji chorób układu krążenia

Dr hab. med. Małgorzata Malczewska-Malec, mgr Dominika Wnęk
Wskazania żywieniowe w prewencji chorób układu krążenia
Fot. pixabay.com

W krajach wysoko rozwiniętych choroby układu krążenia stają się najczęstszą przyczyną zgonów. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia 25% z 11 milionów zgonów w krajach zachodnich spowodowane jest właśnie chorobami sercowo-naczyniowymi.

Wiele danych wskazuje na to, że niezwykle istotnym elementem w prewencji zarówno pierwotnej, jak i wtórnej choroby sercowo-naczyniowej jest poprawa zwyczajów żywieniowych. Osoby ze zwiększonym ryzykiem chorób układu krążenia powinny podlegać specjalnej opiece żywieniowej, która uwzględniałaby także cały profil czynników ryzyka danego pacjenta (zobacz także: Czynniki ryzyka choroby wieńcowej, Jaką dietę należy stosować w przypadku zwiększonego stężenia cholesterolu oraz triglicerydów?, Najważniejsze zasady prawidłowego żywienia, Jakie potrawy chronią przed chorobą wieńcową?).

Poszczególne składniki odżywcze powinny być dostarczane w odpowiednich proporcjach.

W Konsensusie Rady Redakcyjnej Polskiego Forum Profilaktyki dotyczącym zasad zdrowego żywienia przyjęto następujące wartości procentowe poszczególnych składników odżywczych:

  • tłuszcze <30% dziennego zapotrzebowania energetycznego, w tym:
    • nasycone kwasy tłuszczowe (saturated fatty acids – SFA) poniżej 10% zapotrzebowania energetycznego (a u osób ze zwiększonym ryzykiem sercowo-naczyniowym poniżej 7%)
    • jednonienasycone kwasy tłuszczowe (monounsaturated fatty acids – MUFA) do 20% dziennego zapotrzebowania energetycznego
    • wielonienasycone kwasy tłuszczowe (polyunsaturated fatty acids – PUFA) 6–10% zapotrzebowania energetycznego przy stosunku kwasów n-6 do n-3 mniejszym niż 4:1
    • izomery trans kwasów tłuszczowych poniżej 1% dziennego zapotrzebowania energetycznego
  • białka 15% dziennego zapotrzebowania energetycznego
  • węglowodany >55% dziennego zapotrzebowania energetycznego.

Tłuszcz

Spożywając tłuszcze należy pamiętać, by w diecie znalazło się jak najmniej nasyconych kwasów tłuszczowych (zobacz: Rodzaje tłuszczów pokarmowych). Tłuszcze pochodzenia zwierzęcego należy zastąpić jedno- i wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi. W praktyce oznacza to unikanie tłustych produktów mięsnych i wędliniarskich i wprowadzenie do diety tłustych ryb morskich, obfitujących w tzw. wielonienasycone kwasy tłuszczowe n-3 (n-3 PUFA).

Zapamiętaj

Szczególnie duże ilości tych kwasów zawierają łosoś, makrela, śledź, sardynki.
Jedząc przynajmniej 2 porcje ryb tygodniowo zmniejszamy w sposób znaczący ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Kwasy tłuszczowe n-3 PUFA przyczyniaja się także do właściwego funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego, mózgu i narządu wzroku. Dobrym źródłem jednonienasyconych kwasów tłuszczowych (MUFA) jest olej rzepakowy oraz oliwa z oliwek.

Oleje te mogą być stosowane zarówno na zimno (czyli do surówek), jak i do obróbki termicznej. Wysoka wartość odżywcza tych tłuszczów wiąże się także z możliwością poprawy profilu lipidowego, czyli obniżenia wartości stężenia zarówno cholesterolu całkowitego, jak i frakcji miażdżycorodnej (cholesterolu frakcji LDL) w surowicy krwi.

Białko

Zaleca się spożywanie chudych gatunków mięs:

  • kurczaka
  • indyka
  • chudego mięsa wołowego
  • cielęciny
  • ryb
  • oraz chudych wyrobów wędliniarskich.

Mleko i produkty mleczne także powinny charakteryzować się niską zawartością tłuszczu. Dobrym źródłem białka są także nasiona roślin strączkowych (fasola, groch, soczewica, soja), lecz nie jest to białko tak dobrze przyswajalne jak białko pochodzenia zwierzęcego.

Węglowodany

Jest to składnik pokarmowy, który w ponad 50% powinien pokrywać dzienne zapotrzebowanie energetyczne. Źródłem węglowodanów powinny być przede wszystkim węglowodany złożone o niskim indeksie glikemicznym.

Zaliczają się tu m.in.:

  • chleb z mąki z pełnego przemiału
  • makarony razowe
  • ryż brązowy
  • płatki owsiane.

Należy pamiętać, że węglowodany to także bardzo dobre źródło błonnika rozpuszczalnego i nierozpuszczalnego w wodzie.

Błonnik

Błonnik rozpuszczalny w wodzie obecny jest w owocach, warzywach i suchych nasionach roślin strączkowych. Odgrywa on ważną rolę w zaburzeniach gospodarki lipidowej:

  • obniża stężenia cholesterolu całkowitego
  • przyspiesza jego wydalanie z kałem
  • wiąże znaczne ilości kwasów żółciowych
  • opóźnia wchłanianie triglicerydów i zwiększa wydalanie tłuszczów ze stolcem.

Frakcja błonnika nierozpuszczalnego w wodzie, do których zalicza się przede wszystkim otręby, w znacznym stopniu przyczynia się do właściwej pracy przewodu pokarmowego. Działanie to rozpoczyna się już w jamie ustnej poprzez pobudzenie funkcji żucia i zwiększenie wydalania śliny. W jelicie grubym mechaniczne drażnienie ścian jelita wpływa na jego perystaltykę, przez co chroni przed zaparciami, polipami i uchyłkowatością jelit, jak również chorobą nowotworową (zobacz także: Jak radzić sobie z uciążliwymi zaparciami?).

21.03.2012

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.
  • Dlaczego pacjenci muszą czekać w kolejkach?
    Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje rocznie na leczenie pacjentów ponad 60 mld zł. Ale ani te pieniądze, ani rozwiązania wprowadzane przez Ministerstwo Zdrowia – tzw. pakiet onkologiczny i pakiet kolejkowy – nie zmienią sytuacji. Dlaczego?