Puryny i pirymidyny zalicza się do związków naturalnie występujących w organizmie człowieka, są prekursorami DNA, RNA oraz wielu koenzymów. Związki te są niezbędne do wielu fizjologicznych procesów m.in. regulacji cyklu komórkowego oraz transportu i magazynowania energii.
Fot. Towfiqu barbhuiya/ pexels.com
W wyniku przemian puryn, które są dostarczane z pożywieniem lub są fizjologicznie wytwarzane przez organizm, powstaje kwas moczowy. U większości osób kwas moczowy jest syntetyzowany i usuwany z organizmu w sposób prawidłowy (głównie przez nerki wraz z moczem). Może się jednak zdarzyć, że proces ten nie zachodzi we właściwy sposób, czego konsekwencją jest gromadzenie się kwasu moczowego we krwi zwane hiperurykemią. To z kolei może prowadzić do dny moczanowej.
Zawartość puryn w produktach żywnościowych
Źródłem puryn w diecie są produkty pochodzenia zwierzęcego (zwłaszcza czerwone mięso i podroby, owoce morza i niektóre gatunki ryb) oraz nasiona roślin strączkowych.
| Tabela. Zawartość puryn w wybranych produktach żywnościowych | |
|---|---|
| Produkty, z których powstają małe ilości kwasu moczowego |
|
| Produkty, z których powstają średnie ilości kwasu moczowego |
|
| Produkty, z których powstają duże ilości kwasu moczowego |
|
Puryny a nasiona roślin strączkowych
O ile puryn zawartych w produktach pochodzenia zwierzęcego należy w diecie unikać, to pochodzące z nasion roślin strączkowych są bezpieczne. Wynika to z innej dostępności biologicznej puryn zawartych w nasionach roślin strączkowych, w porównaniu z tymi pochodzenia zwierzęcego.
Polecamy: Zalety regularnego spożycia nasion roślin strączkowych
Aktualne badania wskazują, że spożycie nasion roślin strączkowych nie zwiększa stężenia kwasu moczowego we krwi (czyli nie powoduje hiperurykemii). Co więcej, wskazuje się, że ich spożycie może działać korzystnie w leczeniu dny moczanowej. Dotyczy to m.in. soi i produktów sojowych, charakterystycznych dla diet diet wegetariańskich oraz tradycyjnej diety azjatyckiej. W badaniu populacji Szanghaju wykazano odwrotną zależność między dużym stężeniem kwasu moczowego a spożyciem produktów sojowych. Ponadto spożycie nasion roślin strączkowych będących, podobnie jak produkty odzwierzęce, źródłem białka pozwala na ograniczenia mięsa i produktów mięsnych z diety.
Czytaj też: Rośliny strączkowe a dna moczanowa
Puryny a dna moczanowa
Dna moczanowa to zapalenie stawów, do którego dochodzi w wyniku krystalizacji moczanu sodu w płynie stawowym oraz powstawania ich złogów w tkankach stawowych. Jak już wspomniano wcześniej, powodem takiego stanu może być zwiększone stężenie kwasu moczowego w surowicy tzw. hiperurykemia.
Zwiększone stężenie kwasu moczowego może być spowodowane genetycznie uwarunkowanymi nieprawidłowościami enzymów uczestniczących w przemianie puryn (tzw. hiperurykemia pierwotna), choć taka przyczyna występuje rzadko. Najczęściej występuje hiperurykemia nabyta, a wśród czynników ją powodujących wymienia się m.in:
- zwiększoną podaż puryn w diecie – pokarmy mięsne, podroby, buliony, niektóre ryby i owoce morza (patrz tabela powyżej)
- spożywanie alkoholu
- zwiększone spożycie fruktozy (produkty z dodatkiem syropu glukozowo-fruktozowego)
