Rak pęcherzyka żółciowego to nowotwór złośliwy, który w większości przypadków wykrywany jest przypadkowo w badaniu histopatologicznym pęcherzyka usuniętego z powodu kamicy. Rakowi często towarzyszy kamica pęcherzykowa, czyli obecność złogów (kamieni) w pęcherzyku. Podstawową metodą leczenia jest leczenie operacyjne.
Co to jest rak pęcherzyka żółciowego i kogo dotyczy?
Rak pęcherzyka żółciowego to nowotwór złośliwy, wywodzący się z komórek nabłonka błony śluzowej pęcherzyka żółciowego.
Przyczyny raka pęcherzyka żółciowego nie są dokładnie znane.
Kto jest w grupie ryzyka?
Do najważniejszych czynników ryzyka należą:
- wieloletnią kamicę pęcherzykową, zwłaszcza ze złogami powyżej 3 cm
- polip pęcherzyka żółciowego powyżej 1 cm średnicy
- torbiele dróg żółciowych
- przewlekłe, wapniejące zapalenie pęcherzyka
- wiek – najczęściej po 50. rż.
Czytaj również: Rak dróg żółciowych
Rak pęcherzyka żółciowego może się rozwinąć w przebiegu niektórych zespołów rodzinnej polipowatości, jak zespół Gardnera oraz zespół Peutza i Jeghersa.
Jak często występuje rak pęcherzyka żółciowego?
Rak pęcherzyka żółciowego dotyczy głównie osób powyżej 60. roku życia, kobiety chorują 3–4-krotnie częściej niż mężczyźni. Zachorowalność w Polsce wynosi około 2 na 100 000 na rok. Gruczolakorak stanowi 80–95% nowotworów pęcherzyka żółciowego.
Rak pęcherzyka żółciowego – objawy
Rak pęcherzyka żółciowego w większości przypadków wykrywany jest przypadkowo w badaniu histopatologicznym pęcherzyka usuniętego z powodu kamicy. Kamienie żółciowe w pęcherzyku towarzyszą rakom tego narządu w około 80% przypadków.
Objawy raka pęcherzyka żółciowego są niecharakterystyczne i przez to niekiedy bagatelizowane przez chorych. Najczęstszym objawem jest ból zlokalizowany w prawym podżebrzu, czyli po prawej stronie brzucha na górze, pod żebrami o tępym charakterze, promieniujący w prawą stronę do kręgosłupa i okolicy międzyłopatkowej. Żółtaczka i świąd występują u około 30–60% pacjentów i świadczą o znacznym zaawansowaniu raka. Do innych, rzadszych objawów zaliczyć można nudności, wymioty, utratę apetytu i ubytek masy ciała.
Czasem, zwłaszcza u osób szczupłych, jeśli guz jest duży, to lekarz może go wyczuć w badaniu przedmiotowym brzucha, czyli podczas dotykania brzucha.
Co robić w razie wystąpienia objawów raka pęcherzyka żółciowego?
W przypadku występowania przewlekłego, uporczywego bólu w po prawej stronie brzucha pod żebrami, nudności i wymiotów z towarzyszącą utratą masy ciała, należy zgłosić się do lekarza rodzinnego. Nie należy długo przyjmować leków przeciwbólowych i rozkurczających bez konsultacji z lekarzem, gdyż może to tylko opóźnić rozpoznanie choroby i zmniejszyć szansę na całkowite wyleczenie.
Diagnostyka – jak wykrywa się raka pęcherzyka żółciowego?
Pomimo rozwoju technik diagnostycznych, wczesne wykrycie raka pęcherzyka żółciowego jest wyjątkowo rzadkie. Należy on do szybko postępujących, złośliwych nowotworów i cechuje się dużą śmiertelnością.
Rozpoznanie raka pęcherzyka żółciowego lekarz ustala najczęściej na podstawie badań obrazowych. Podstawowym badaniem jest ultrasonografia jamy brzusznej (USG). W przypadku podejrzenia raka pęcherzyka żółciowego lekarz może zalecić wykonanie endoskopowej ultrasonografii (EUS) lub tomografii komputerowej (TK), które są przydatne do oceny zaawansowania procesu chorobowego oraz w podjęcia decyzji co do dalszego leczenia. Czasami konieczne jest wykonanie badania metodą rezonansu magnetycznego dróg żółciowych (MRCP), który może wykazać obecność zwężeń środkowego odcinka dróg żółciowych, co najczęściej się wiąże z naciekaniem ich przez raka. U niektórych osób pomocne może być też wykonane ECPW, czyli endoskopowej cholangiopankreatografii wstecznej.
W wynikach badań laboratoryjnych obserwuje się zwiększenie aktywności parametrów związanych z zwężeniem dróg żółciowych, takich jak: gammaglutamylotransferaza (GGTP), fosfataza zasadowa (ALP) i bilirubina. W przypadku zaawansowania choroby występuje zwiększenie aktywności aminotransferaz – ALT i AST oraz zwiększenie stężenia wskaźników nowotworowych w surowicy: CEA i CA19-9.
Może Cię zainteresować:
Duże polipy pęcherzyka żółciowego (o średnicy powyżej 1 cm) mogą mieć charakter nowotworu, często złośliwego, dlatego w takich przypadkach lekarz skieruje na zabieg usunięcia pęcherzyka żółciowego (cholecystektomię).
Do ustalenia ostatecznego rozpoznania konieczne jest badanie histopatologiczne usuniętego pęcherzyka żółciowego.
Leczenie raka pęcherzyka żółciowego
Leczeniem z wyboru jest radykalny zabieg operacyjny, czyli usunięcie nowotworu w całości. Leczenie takie jest możliwe na wczesnym etapie choroby, kiedy nie doszło do rozsiania nowotworu poza pęcherzyk żółciowy. W takiej sytuacji wykonuje się cholecystektomię metodą otwartą (operację z otwarciem brzucha) z usunięciem guza wraz z szerokim marginesem tkanek sąsiadujących, czyli fragmentem wątroby i okolicznych węzłów chłonnych.
Zdarza się, że u osób po cholecystektomii laparoskopowej (np. z powodu kamicy) w usuniętym pęcherzyku podczas badania histopatologicznego rozpoznaje się raka. Jeśli rak taki nie jest zaawansowany miejscowo (w uproszczeniu – jest ograniczony do określonego miejsca w pęcherzyku żółciowym), to zwykle nie ma konieczności, aby wykonać ponowną operację.
Operacja w bardziej zaawansowanych stanach
W bardziej zaawansowanych stanach, kiedy rak pęcherzyka nacieka wątrobę, możliwe jest przeprowadzenie częściowej resekcji (wycięcia) tego narządu i węzłów chłonnych. W przypadku obecności dużego nacieku nowotworowego otaczających tkanek i węzłów chłonnych, czasem konieczne bywa jednoczasowe usunięcie trzustki i dwunastnicy.
Niestety większość raków pęcherzyka żółciowego w momencie rozpoznania jest nieoperacyjna.
Paliatywna chemioterapia lub radioterapia
W przypadku nieoperacyjnego raka pęcherzyka żółciowego stosuje się paliatywną chemioterapię lub radioterapię. W większości przypadków, w celu zmniejszenia objawów żółtaczki, możliwe jest także wykonanie paliatywnego drenażu dróg żółciowych metodą endoskopową z założeniem protezy (ECPW). Jest to zabieg, który umożliwia odpływ żółci do przewodu pokarmowego, czyli zapobiega cholestazie (zastojowi żółci).
Czy możliwe jest całkowite wyleczenie raka pęcherzyka żółciowego?
Tak. Jeśli nowotwór zostanie zdiagnozowany na wczesnym etapie, to rokowanie jest dobre. Niestety, dzieje się tak rzadko. Częściej rak pęcherzyka jest wykrywany na etapie bardziej zaawansowanym, co powoduje gorsze rokowanie.
Co trzeba zrobić po zakończeniu leczenia?
Po wypisaniu ze szpitala pacjent powinien pozostawać pod opieką specjalistycznych poradni oraz lekarza rodzinnego.
Rak pęcherzyka żółciowego w pytaniach i odpowiedziach
Jakie są pierwsze objawy raka pęcherzyka żółciowego?
Rak pęcherzyka żółciowego na wczesnym etapie choroby nie powoduje objawów. Przeważająca większość raków niezaawansowanych miejscowo, czyli ograniczonych do pęcherzyka żółciowego, jest wykrywana przypadkowo w pęcherzyku badanym pod mikroskopem po usunięciu, czyli po cholecystektomii wykonanej z różnych wskazań, zwłaszcza z powodu kamicy pęcherzyka żółciowego.
Jeśli już objawy się pojawiają, to zwykle są niecharakterystyczne. Przeczytaj więcej: Rak pęcherzyka żółciowego – objawy
Czy raka pęcherzyka żółciowego można wykryć podczas badania USG?
Tak, w badaniu USG można uwidocznić raka pęcherzyka żółciowego. Rak w badaniu USG może wyglądać jak pogrubienie ściany, guz w świetle pęcherzyka bądź naciekający sąsiadującą wątrobę. Należy jednak zdać sobie sprawę, że nie każdy rak będzie widoczny w badaniu USG, ponieważ bardzo małe zmiany mogą nie być wykrywalne w USG.
Czy rak pęcherzyka żółciowego daje przerzuty?
Tak. Raki, czyli nowotwory złośliwe zasadniczo mają zdolność dawania przerzutów, zarówno w okolicy guza pierwotnego (czyli ogniska raka), czyli np. do sąsiednich narządów lub okolicznych węzłów chłonnych, jak i przerzutów odległych, czyli do narządów niesąsiadujących bezpośrednio z guzem pierwotnym.
Czy warto próbować chemioterapii, jeśli choroba jest zaawansowana?
Trudno odpowiedzieć na to pytanie, ponieważ nie sprecyzowano, co dokładnie znaczy „zaawansowana choroba”. Ogólnie w raku pęcherzyka żółciowego leczeniem z intencją wyleczenia jest operacja. Chemioterapia jest stosowana jako metoda leczenia paliatywnego, czyli w sytuacjach, kiedy leczenie radykalne (z intencją wyleczenia) jest niemożliwe. Nie oznacza to jednak, że nie warto go stosować.
Należy zdawać sobie sprawę z tego, że sytuacja każdego pacjenta jest inna, a objawy i przebieg choroby jest różny. Ważna jest rozmowa z lekarzem o swojej sytuacji, ponieważ na to, jakie leczenie można potencjalnie zastosować i jakie będą jego efekty wpływa wiele czynników. Dlatego o leczeniu należy porozmawiać z lekarzem, a nie np. porównywać się z innymi pacjentami, ponieważ nie jest to wiarygodne i może spowodować podjęcie niekorzystnych dla siebie decyzji.
