Czy usunięcie pęcherzyka żółciowego zapobiegnie nawrotom ostrego zapalenia trzustki (OZT)?

Pytanie nadesłane do redakcji

Jestem 23-letnią kobietą, pod koniec lipca trafiłam do szpitala z bólami brzucha, tam stwierdzono kamienie w woreczku, w przeciągu 24 godzin mój stan znacznie się pogorszył. Okazało się, że kamień zatkał przewody żółciowe i podrażnił trzustkę, przewieziono mnie na OIOM (ponieważ w moim szpitalu nie było możliwości diagnostycznych, przewieziono mnie do szpitala wojewódzkiego), tam stwierdzono OZT z niewydolnością wielonarządową. Pojawiły sie problemy z nerkami, napuchłam do niewyobrażalnych rozmiarów, w płucach pojawiła się woda (założony miałam dren do opłucnej), pojawiły się duszności, przetaczano mi krew. Stwierdzono też torbiel wielkości około 15 cm (również miałam założony dren do tej torbieli). W szpitalu leżałam 2 miesiące. Obecnie jestem w domu, zdaję sobie sprawę, że trzeba usunąć woreczek, jestem na diecie, przestrzegam jej. Czy mogą pojawić się nawroty OZT, czy usunięcie woreczka zmniejszy zagrożenie i w jakim odstępie czasu może być przeprowadzona operacja.

Odpowiedź

Opisana przez pacjentkę sekwencja zdarzeń jest typowym ciężkim przebiegiem ostrego zapalenia trzustki (OZT) o podłożu kamiczym. Kamienie powstające w drogach żółciowych (zwłaszcza w pęcherzyku żółciowym) są jedną z dwóch najczęstszych przyczyn rozwoju OZT. OZT wywołane jest w tej sytuacji przez drobne kamienie żółciowe, które przechodząc z pęcherzyka żółciowego przez przewód pęcherzykowy i główną drogę żółciową blokują wypływ soku trzustkowego przez przewód trzustkowy (na swoim końcowym odcinku oba te przewody łączą się ze sobą).

Zablokowanie wypływu soku trzustkowego powoduje zwiększenie ciśnienia w przewodach trzustkowych i w konsekwencji obrzęk i zapalenie trzustki (zob. Czy po OZT spowodowanym kamicą żółciową muszę poddać się operacyjnemu usunięciu kamieni?). W zależności od stopnia nasilenia zmian zapalnych OZT przebiega jako choroba względnie łagodna i ustępuje po odpowiednim nawodnieniu dożylnym oraz leczeniu przeciwbólowym lub przechodzi w ciężką postać OZT. Wszystko wskazuje na to, że w opisanym w pytaniu przypadku doszło właśnie do rozwoju ciężkiego OZT powikłanego niewydolnością wielonarządową. Podczas ustępowania zapalenia trzustki doszło z kolei do uformowania się tak zwanej pseudotorbieli trzustki.

Leczenie OZT o podłożu kamiczym można generalnie podzielić na dwa etapy. Pierwszym, dużo trudniejszym z medycznego widzenia etapem leczenia jest wyprowadzenie chorego z ciężkiego OZT. Etap ten zazwyczaj wymaga pobytu na oddziale intensywnej opieki medycznej, odpowiedniego leczenia i ścisłego nadzoru. Po zakończeniu tego etapu należy koniecznie usunąć pęcherzyk żółciowy, w którego wnętrzu są kamienie żółciowe. W ten sposób usuwa się przyczynę, która spowodowała zapalenie trzustki, zabezpieczając chorego przed nawrotem OZT.

Jeśli nie ma przeciwwskazań, u chorych z łagodnym żółciowym OZT cholecystektomię wykonuje się przed wypisaniem ze szpitala. W przypadku ciężkiego żółciowego OZT, tak jak miało to miejsce u Pani, cholecystektomię wykonuje się po ustąpieniu czynnego zapalenia i wchłonięciu się lub ustabilizowaniu zbiorników płynowych, co zwykle trwa około 6–8 tygodni.

Podsumowując, w opisanej sytuacji usunięcie pęcherzyka żółciowego jest konieczne, bez względu na to czy obecnie występują dolegliwości oraz jakiego rodzaju dietę stosuje pacjentka. Kamicze ostre zapalenie trzustki może nawracać u osób, u których nie zostanie wykonana cholecystektomia. Operacji tej nie należy odkładać na odległą przyszłość.

Więcej na temat diety: Dieta w kamicy żółciowej