Kiedy należy poważnie brać pod uwagę, że u dziecka karmionego piersią występuje alergia na pokarmy spożywane przez matkę?

Rozpoznanie alergii na pokarmy u niemowlęcia karmionego wyłącznie piersią, a więc na pokarmy spożywane przez matkę, jest bardzo trudne, zwłaszcza w przypadku alergii IgE-niezależnej. Wiele objawów w pierwszych tygodniach życia dziecka wynika przede wszystkim z niedojrzałości przewodu pokarmowego, która jest przyczyną częstszego występowania różnych zaburzeń czynnościowych (np. kolka niemowlęca, regurgitacje i ulewanie pokarmu, nieregularny rytm wypróżnień) lub przejściowej nietolerancji laktozy (zwłaszcza w przypadku karmienia na żądanie). Zgodnie z Kryteriami rzymskimi IV podstawą postępowania w takich przypadkach jest spokojne i wyczerpujące wytłumaczenie istoty dolegliwości rodzicom lub opiekunom dziecka, bez podejmowania dodatkowych interwencji diagnostycznych i terapeutycznych. Niestety objawy mogą być na tyle uciążliwe dla rodziców/opiekunów lub lekarza opiekującego się dzieckiem, że decydują się oni na wprowadzenie diety eliminacyjnej u matki w celu klinicznej oceny funkcjonowania dziecka.

Zgodnie z większością wytycznych (American Academy of Pediatrics, European Academy of Allergy and Clinical Immunology, Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dziecka) diagnostycznej diety eliminacyjnej u matki karmiącej piersią nie należy stosować dłużej niż przez 1–4 tygodnie. Eliminacja dotyczy najczęściej białka mleka krowiego (i/lub jaj, i/lub pszenicy). Brak poprawy klinicznej u dziecka po wykluczeniu potencjalnie szkodliwego pokarmu wyklucza praktycznie alergię i powinien skutkować jego ponownym wprowadzeniem do diety matki. Jednak ustalenie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy spożytym przez matkę pokarmem a objawami klinicznymi u dziecka może utrudniać różna kinetyka alergenów pokarmowych spożywanych przez kobietę karmiącą piersią (p. Czy u każdej kobiety karmiącej piersią w mleku pojawiają się antygeny spożywanych przez nią pokarmów? – przyp. red.).

Niektórzy eksperci kwestionują wytyczne dotyczące postępowania w alergii u niemowląt karmionych wyłącznie piersią, twierdząc, że dają one zbyt łatwe przyzwolenie na przypisywanie dolegliwościom czynnościowym tła alergicznego i narażają matki na zwiększone ryzyko zaburzeń laktacji, a sumarycznie na zbyt wczesne przerwanie karmienia naturalnego.

W przypadku ustąpienia objawów klinicznych u dziecka w celu potwierdzenia rozpoznania alergii na pokarmy przeprowadza się u matki doustną próbę prowokacji. Nawrót dolegliwości u niemowlęcia potwierdza alergię i jest wskazaniem do kontynuacji diety eliminacyjnej u matki w okresie karmienia piersią, jak również unikania przez dziecko alergizującego pokarmu, także w okresie wprowadzania pokarmów uzupełniających, do czasu nabycia tolerancji.

Piśmiennictwo

1. Munblit D., Perkin M.R., Palmer D.J. i wsp.: Assessment of evidence about common infant symptoms and cow’s milk allergy. JAMA Pediatr., 2020; 174 (6): 599–608
2. Nowak-Węgrzyn A., Chehade M., Groetch M.E. i wsp.: International consensus guidelines for the diagnosis and management of food protein-induced enterocolitis syndrome: Executive summary-Workgroup Report of the Adverse Reactions to Foods Committee, American Academy of Allergy, Asthma & Immunology. J. Allergy Clin. Immunol., 2017; 139 (4): 1111–1126