Czy znany jest przelicznik dawki glikokortykosteroidów wziewnych na kilogram masy ciała? Jaka dawka u niemowląt jest najbezpieczniejsza?

Dawki wGKS nie przelicza się na kilogram masy ciała (podobnie jak innych leków podawanych wziewnie), w przeciwieństwie do leków podawanych drogą dożylną lub doustną. Dawki tych leków są kategoryzowane w zależności od wieku, a nie masy ciała.

W badaniu opublikowanym w 2011 roku wykazano, że 2 lata po zakończeniu 24-miesięcznego leczenia propionianem flutykazonu (w dawce 2 × 88 µg) zaobserwowano zahamowanie tempa wzrastania u dzieci, które w chwili rozpoczęcia terapii były w wieku 24–35 miesięcy i ważyły <15 kg. Autorzy badania spekulowali, że maksymalna dawka propionianu flutykazonu, która nie wpływa negatywnie na wzrastanie dzieci w wieku 2–3 lat, wynosi 10 μg/kg mc. Niestety nie znalazłem badań prospektywnych weryfikujących tę hipotezę.

Choć początkowo przeliczanie dawki może się wydawać słuszne, to u małych dzieci istnieje wiele czynników, które odpowiadają za małą depozycję obwodową aerozolu niezależnie od ich masy ciała:

• w związku z małym przepływem wdechowym obserwuje się duże straty aerozolu, zwłaszcza w przypadku korzystania z nebulizatora pracy ciągłej oraz znacznie mniejszą depozycję obwodową w porównaniu z dorosłymi i starszymi dziećmi (wg Chua u małych dzieci jest ona 2–3-krotnie mniejsza niż u dzieci w wieku 6–18 lat)

• typowe dla małych dzieci oddychanie przez nos zmniejsza o około połowę depozycję płucną aerozolu, w porównaniu z dziećmi oddychającymi przez usta

• bardzo ważne są aspekty techniczne podawania leku wziewnego, na przykład maska ustno-twarzowa komory inhalacyjnej musi szczelnie przylegać do twarzy

• depozycję dodatkowo zmniejsza duża objętość (martwa) maski w stosunku do objętości oddechowej dziecka.

Zgodnie z zaleceniami BTS u dzieci <5. roku życia konieczne może być stosowanie wGKS w większych dawkach, jeśli lek nie jest poprawnie podawany. Zalecenia kanadyjskie sugerują, że samoistne „korygowanie” deponowanej dawki leków u młodszych dzieci umożliwia stosowanie takich samych nominalnych dawek wszystkich leków wziewnych niezależnie od wieku dziecka, a dostosowanych tylko do ciężkości choroby. Warto zauważyć, że zgodnie z wytycznymi GINA (2024) mała dawka niektórych wGKS dla dzieci w wieku <5 lat jest większa (!) niż dla dzieci w wieku 6–11 lat (np. budezonid do nebulizacji).

Bez względu na dawkę, od której rozpoczyna się leczenie, należy dążyć do ustalenia najmniejszej dawki skutecznie kontrolującej objawy choroby, zwłaszcza u najmłodszych dzieci z małą masą ciała. Szczególną ostrożność warto zachować przy zlecaniu wGKS niemowlętom, u których wskazania do ich stosowania są często bardzo wątpliwe.

Piśmiennictwo

1. Guilbert T., Mauger D.T., Allen D.B. i wsp.: Growth of preschool children at high risk of astma two years after discontinuation of fluticasone. J. Allergy Clin. Immunol., 2011: 128 (5): 956–963
2. Chua H.L., Collis G.G., Newbury A.M. i wsp.: The influence of age on aerosol deposition in children with cystic fibrosis. Eur. Respir. J., 1994; 7: 2185–2191
3. Amirav I., Newhouse M.T.: Aerosol therapy with valved holdinh chambers in young children: importance of the facemask seal. Pediatrics, 2001; 108: 389–394
4. British Thoracic Society, Scottish Intercollegiate Guidelines Network: British Guideline on the Management of Asthma. Thorax, 2014; 69: 1–192
5. Global Initiative for Asthma: Global Strategy for Asthma Management and Prevention, 2024. ginasthma.org/reports/ (dostęp: 18.08.2024)
6. Ducharme F.M., Dell S.D., Radhakrishnan D. i wsp.: Diagnosis and management of asthma in preschoolers: A Canadian Thoracic Society and Canadian Paediatric Society Postion paper. Can. Respir. J., 2015; 22 (3): 135–143