Jaka jest rola beta-mimetyków o przedłużonym działaniu w leczeniu dzieci chorych na astmę? W jakim wieku można je zacząć stosować?

We wszystkich zaleceniach podkreślono, że LABA nie należy stosować w monoterapii (tzn. bez odpowiedniej dawki wGKS). W raporcie GINA w zaleceniach dotyczących leczenia astmy u starszych dzieci LABA wymieniono jako lek dołączany do wGKS w leczeniu astmy niekontrolowanej. LABA można stosować w leczeniu przewlekłym (zawsze razem z wGKS) albo w postaci pojedynczych dawek podawanych przed intensywnym wysiłkiem (w celu zapobiegania duszności powysiłkowej). Podkreśla się, że ze względu na wolny początek działania salmeterolu nie należy stosować w leczeniu duszności (w tym powysiłkowej) ani napadu astmy (zaostrzenia). Pacjentów otrzymujących ten lek należy zaopatrzyć w szybko działający β-mimetyk do przerywania napadów astmy. Doraźnie można natomiast podawać formoterol (u chorych otrzymujących wGKS).

LABA mogą być przydatne w leczeniu niektórych dzieci >4. roku życia chorych na astmę, natomiast dane dotyczące ich skuteczności i bezpieczeństwa u dzieci <4. roku życia są niewystarczające. Salmeterol jest zarejestrowany w Polsce dla dzieci >4. roku życia, a formoterol >6. roku życia.

Eksperci brytyjscy zalecają, aby u dzieci >5. roku życia i dorosłych chorych na astmę niedostatecznie kontrolowaną, otrzymujących leki przeciwzapalne, przed zwiększeniem dawki wGKS do >400 μg na dobę spróbować terapii skojarzonej. Najnowsze publikacje potwierdzają, że w astmie niedostatecznie kontrolowanej za pomocą wGKS podawanych w małej lub średniej dawce największe szanse na powodzenie miała strategia polegająca na dołączeniu LABA. Jednak taka terapia jest skuteczna tylko u niektórych chorych, dlatego należy koniecznie uważnie monitorować efekty leczenia i przypominać chorym o konieczności systematycznego przyjmowania leków przeciwzapalnych (wGKS) oraz pilnym zgłoszeniu się do lekarza w razie dalszego utrzymywania się objawów lub ich zaostrzenia. W przypadku niepowodzenia obranej strategii nie należy od razu sięgać po terapię z użyciem 3 leków kontrolujących (duża dawka wGKS + LABA + montelukast), lecz spróbować alternatywnych kombinacji leków na tym samym poziomie intensywności (tzn. dołączenia montelukastu lub zwiększenia dawki wGKS zamiast LABA).

Przed dołączeniem LABA do wGKS należy zweryfikować dawkę leku, a następnie upewnić się, czy jest on przyjmowany regularnie i poprawnie (technika inhalacji). Wprowadzenie LABA wydaje się uzasadnione w przypadku utrzymywania się objawów pomimo poprawnego stosowania wGKS, a ich ustępowania po podaniu β2-mimetyku u chorych z potwierdzoną w badaniu spirometrycznym odwracalnością obturacji albo w okresie występowania przemijających czynników zaostrzających przebieg choroby. Z drugiej strony, komponent skurczowy może przemawiać za nieskuteczną kontrolą stanu zapalnego i wymagać intensyfikacji leczenia przeciwzapalnego. Nieodpowiednie leczenie przeciwzapalne może doprowadzić do ciężkiego zaostrzenia.

FDA w stanowisku z 2010 roku zaleca umieszczenie na opakowaniach LABA informacji, że leku tego nie należy stosować przewlekle, jeśli chorobę można kontrolować za pomocą innych leków, na przykład wGKS. FDA zaleca też, aby u chorych otrzymujących łącznie wGKS i LABA odstawić ten drugi lek po uzyskaniu (i utrzymaniu) dobrej kontroli astmy.(2013, 2014)

Piśmiennictwo

1. Lemanske R.F., Mauger D.T., Sorkness C.A. i wsp.: Step-up therapy for children with uncontrolled asthma while receiving inhaled corticosteroids. N. Engl. J. Med., 2010; 362: 975–985
2. British Thoracic Society, Scottish Intercollegiate Guidelines Network. British Guideline on the Management of Asthma. Thorax, 2008; 63: 1–121
3. Global Initiative for Asthma: Global strategy for asthma management and prevention. National Institutes of Health, National Heart, Lung, and Blood Institute, GINA (www.ginasthma.com)