Jak odróżnić atopowe zapalenie skóry od łuszczycowego zapalenia skóry u niemowlęcia?

Właściwie przeprowadzona diagnostyka różnicowajest niezmiernie ważnym elementem postępowania w przypadku dziecka z podejrzeniem atopowego zapalenia skóry (AZS). Dotyczy to w szczególności dzieci najmłodszych oraz występowania zmian o niewielkim nasileniu. W praktyce klinicznej rozpoznanie AZS ustala się na podstawie powszechnie przyjętych kryteriów diagnostycznych zaproponowanych przez Hanifina i Rajkę (p. Lek. Rodz. 2/2016, s. 117–124 – przyp. red.), które obejmują obraz kliniczny oraz wyniki badania podmiotowego i badań laboratoryjnych. Ze względu na częste występowanie wielu różnych chorób skóry o obrazie klinicznym podobnym do obrazu AZS choroba ta jest nadrozpoznawana, szczególnie u najmłodszych dzieci. Najważniejsze rozpoznania, które powinny zostać uwzględnione w diagnostyce różnicowej AZS w okresie niemowlęcym, to łuszczycowe pieluszkowe zapalenie skóry, łojotokowe zapalenie skóry (p. pyt. 2), świerzb, acrodermatitis enteropathica, kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia, histiocytoza, zespół Nethertona, zespół hiper-IgE.

Wygląd i lokalizacja zmian w przebiegu łuszczycowego zapalenia skóry zależą od wieku dziecka. U niemowląt i małych dzieci, zwłaszcza ze skłonnością do atopii, zmiany mogą powstawać w miejscu przylegania pieluszki, imitując pieluszkowe zapalenie skóry. Łuszczycowe pieluszkowe zapalenie skóry (inaczej łuszczycopodobne pieluszkowe zapalenie skóry Jadassohna) rozwija się wyłącznie u niemowląt i przebiega w postaci rumieniowo-złuszczających się, żywoczerwonych ognisk, które zlewają się ze sobą, ale są wyraźnie odgraniczone od otoczenia, niekiedy natomiast na ich obwodzie obserwuje się grudkowe wykwity. Ze zmian zlokalizowanych w pachwinach często sączy się płyn i rozwija się tam wtórna infekcja drożdżakowa. Z czasem może dojść do rozwoju typowej postaci łuszczycy, charakteryzującej się obecnością dobrze odgraniczonych, zazwyczaj symetrycznych, żywoczerwonych wykwitów grudkowych o różnej wielkości, pokrytych srebrzystymi łuskami, zlokalizowanych w typowych miejscach, czyli na łokciach, kolanach, tułowiu i owłosionejskórze głowy, a u dzieci (częściej niż u dorosłych) również w obrębie twarzy, małżowin usznych, pośladków, okolicy pępka i fałdów skórnych.

Mimo wielu różnic morfologicznych obie choroby mogą niekiedy sprawiać trudności w różnicowaniu, w związku z czym (zwłaszcza w przypadku niejednoznacznych zmian skórnych) niezbędna jest regularna ocena kliniczna dziecka. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić charakterystyczną i odmienną lokalizację zmian oraz wywiad dotyczący rodzinnego występowania łuszczycy lub atopii. W niektórych przypadkach w celu potwierdzenia rozpoznania konieczne jest pobranie wycinka skóry do badania histologicznego. (2013, 2014, 2016)

Piśmiennictwo

1. Sadowska-Przytocka A., Jenerowicz D.: Diagnostyka różnicowa atopowego zapalenia skóry. [W:] Silny W. (red.): Atopowe zapalenie skóry. Termedia, Poznań, 2012: 197–207
2. Rosińska-Borkowska D.: Specyfika łuszczycy u dzieci. W: Wolska H., Langner A. (red.): Łuszczyca. Wyd. Czelej, Lublin, 2006: 73–100