Czy dziecko <5. roku życia z kilkoma epizodami duszności wdechowej w roku należy skierować na laryngoskopię?

Odpowiedź

dr hab. n. med. Bożena Skotnicka
Klinika Otolaryngologii Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku

Ostre wirusowe zapalenie krtani i tchawicy (krup wirusowy, podgłośniowe zapalenie krtani) stanowi przyczynę duszności wdechowej u około 90% dzieci. Rocznie choruje 3% dzieci, zazwyczaj w wieku od 6 miesięcy do 3 lat, ze szczytem zachorowań w 18. miesiącu życia. Częściej chorują chłopcy (1,4:1).

Objawy zwykle występują jesienią i wczesną zimą, w okresie ekspozycji na najczęstszy czynnik etiologiczny krupu, czyli wirusy paragrypy typu 1  i 2 (75% zachorowań). Czynnikiem etiologicznym zachorowań mogą jednak być także inne wirusy, w tym grypy typu A i B, adenowirusy, wirus syncytium nabłonka oddechowego (respiratory syncytial virus – RSV) i odry.

Zmiany obrzękowe okolicy podgłośniowej krtani, najwęższego miejsca górnych dróg oddechowych u dzieci, wywołują, zwykle w nocy, szybko narastającą duszność wdechową z charakterystycznym świstem wdechowym i szczekającym kaszlem. Może występować chrypka. Dolegliwościom zwykle towarzyszy niewielka gorączka. Typowe objawy pojawiają się 24–48 godzin po wystąpieniu pierwszych objawów wirusowego zapalenia nosogardła. U 80% dzieci duszność ustępuje w ciągu 48 godzin, a kaszel w ciągu 3 dni.

W związku ze zwiększeniem się wymiarów dróg oddechowych liczba epizodów krupu zazwyczaj zmniejsza się >3. roku życia. Nawroty choroby, definiowane jako >3 epizody rocznie, występują u około 5% dzieci. Częściej dotyczą one pacjentów z astmą, chorobami alergicznymi, refluksem żołądkowo-przełykowym (GER) i anatomicznymi nieprawidłowościami w obrębie dróg oddechowych.

Wskazaniem do diagnostyki endoskopowej jest:

• podejrzenie anomalii dróg oddechowych (objawy <1. rż., brak poprawy >3. rż., cięższy przebiegu krupu)
• wcześniactwo
• intubacja w okresie noworodkowym
• cichy płacz w wywiadzie
• ciężki przebieg krupu wymagający intubacji
• nawracające epizody krupu wymagające hospitalizacji
• głośny oddech i/lub przewlekła chrypka poza epizodami krupu.

Do najczęstszych nieprawidłowości w obrębie dróg oddechowych u dzieci z nawracającym krupem należą: zwężenie podgłośniowe krtani (30,6%) i tracheomalacja (4,6%). W tej grupie niezbyt często obserwuje się natomiast zaburzenia w obrębie fałdów głosowych, naczyniaka podgłośniowego, torbiel podgłośniową i ciało obce. W większości przypadków (90–95%) zwężenie podgłośniowe krtani nie wymaga interwencji chirurgicznej.

Dzieci <5. roku życia z kilkoma epizodami duszności wdechowej w roku, które ustępują po inhalacjach z adrenaliny lub GKS, bez objawów w okresie nieinfekcyjnym, nie wymagają pilnej diagnostyki laryngologicznej. W zależności od współistniejących dolegliwości warto rozważyć diagnostykę alergologiczną i gastrologiczną.