Pytanie nadesłane do Redakcji
Na szczepienie zgłosił się wcześniak (urodzony w 34. tc.) w 7. tygodniu życia wieku metrykalnego z neutropenią 550 komórek/µl. W kontrolnej morfologii krwi wykonanej po 3 tygodniach stwierdzono 500 komórek/µl. Czy dziecko można zaszczepić przeciwko rotawirusom zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych? Poniżej jakiej liczby neutrofilów nie należy podawać szczepionek „żywych” bez dokładnej diagnostyki?
Odpowiedź
dr hab. n. med. Sylwia Kołtan, prof. UMK
Katedra Pediatrii, Hematologii i Onkologii Collegium Medicum w Bydgoszczy, Uniwersytet im. Mikołaja Kopernika w Toruniu
Należy przeanalizować morfologię krwi z rozmazem także pod kątem innych nieprawidłowości. Jeśli zaraz po urodzeniu bezwzględna liczba limfocytów wynosiła <3000/µl, a w wieku niemowlęcym <1500/µl, należy zrezygnować ze szczepienia i pilnie skierować dziecko na oddział immunologii klinicznej. W postępowaniu diagnostycznym u dziecka z cechami dysmorfii twarzoczaszki, małogłowiem, wadami rozwojowymi skojarzonymi z neutropenią i/lub limfopenią należy uwzględnić zespół genetyczny związany z wrodzonym błędem odporności – złożony niedobór odporności. U takich dzieci bezpieczniej jest odroczyć szczepienia szczepionkami „żywymi”, w tym przeciwko rotawirusom, do czasu weryfikacji rozpoznania.
Jeśli neutropenia jest jedyną nieprawidłowością, dziecko należy zaszczepić przeciwko rotawirusom. Nawet ciężka wrodzona neutropenia nie jest przeciwwskazaniem do podania szczepionki „żywej”, zwłaszcza przeciwwirusowej. Jedynie australijskie zalecenia mówią, że warunkiem szczepień jest liczba neutrofili >500/µl. W żadnych innych wytycznych nie określono liczby granulocytów, poniżej której nie można szczepić dzieci, także szczepionkami „żywymi”.
W mojej opinii zagrożenia wynikające z zaszczepienia dziecka z neutropenią „żywą” szczepionką przeciwwirusową są znacznie mniejsze niż konsekwencje zakażenia dzikim szczepem wirusa, dlatego swoim pacjentom z neutropenią zarówno łagodną, jak i ciężką wrodzoną zalecam szczepienia szczepionkami „żywymi” przeciwwirusowymi niezależnie od liczby granulocytów.
Piśmiennictwo:
1. Zeidler C.: Understanding severe chronic neutropenia. Hannover, Severe Chronic Neutropenia International Registry Hannover Medical School, 2017: 1–65. severe-chronic-neutropenia.org/en/handbooks (dostęp: 17.08.2023)2. Bernatowska E., Mikołuć B., Pietrucha B. i wsp.: Standardy szczepień w pierwotnych niedoborach odporności – rekomendacje Polskiej Grupy Roboczej ds. Pierwotnych Niedoborów Odporności oraz Komitetu Immunologii i Etiologii Zakażeń Człowieka Polskiej Akademii Nauk. Standardy Medyczne Pediatria, 2021: 18: 403–413
3. Australian Immunisation Handbook: Vaccination for people who are immunocompromised. Ostatnia aktualizacja: 11.05.2023. immunisationhandbook.health.gov.au/contents/vaccination-for-special-risk-groups/vaccination-for-people-who-are-immunocompromised (dostęp: 17.08.2023)
