Czy liczba frakcji przeciwciał dla swoistych antygenów krętków (liczba prążków dla antygenu) zaznaczona na wyniku badania metodą western blot ma znaczenie?

Odpowiedź

prof. dr hab. n med. i n. o zdr. Artur Sulik
Klinika Obserwacyjno-Zakaźna Dzieci Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku

Bakteria Borrelia burgdorferi ma na powierzchni szereg białek, które są rozpoznawane przez układ immunologiczny gospodarza, co prowadzi do produkcji swoistych przeciwciał. Heterogenność krętków Borrelia, zmienność antygenowa białek powierzchniowych oraz inne czynniki sprawiają, że produkcja przeciwciał nie jest jednorodna. Metodę western blot (WB) lub immunoblot stosuje się w celu weryfikacji dodatniego wyniku ilościowych testów przesiewowych, takich jak: immunoenzymatycznego ELISA (enzyme-linked immunosorbent assay), chemiluminescencyjnego CLIA (chemiluminescence immunoassay) i multipleksowanego MMIA (multiplexed microbead immunoassay). Badanie metodą WB jest jakościowym testem immunologicznym wykrywającym przeciwciała swoiste dla poszczególnych antygenów Borrelia. Klasyczne testy WB wykorzystują pełny ekstrakt antygenowy rozdzielony elektroforetycznie na poszczególne pasma antygenowe. Obecnie jednak producenci coraz częściej wykorzystują w testach WB antygeny oczyszczone, a w immunoblot antygeny rekombinowane. Wybór antygenów zależy od decyzji producenta testu. Zdecydowanie utrudnia to standaryzację wyników i ich wzajemne porównywanie. Istnieją ogólne zasady interpretacji wyników testów WB i immunoblot, jednak nie mają one uniwersalnego zastosowania. Producent szczegółowo określa sposób interpretacji wyników własnego testu.

Ze względu na nieswoiste reakcje krzyżowe niektóre testy do wykrywania zakażenia B. burgdorferi mogą dodatkowo wykrywać przeciwciała wskazujące na możliwość zakażenia innymi patogenami. Współistniejące zakażenie wirusem Epsteina i Barr (EBV) lub krętkiem bladym (Treponema pallidum) może w istotny sposób utrudniać prawidłową interpretację uzyskanego wyniku. W czasie aktywnego zakażenia EBV, które klinicznie manifestuje się jako mononukleoza zakaźna, produkowane są przeciwciała heterofilne mogące interferować z antygenami testu WB/immunoblot. Natomiast z uwagi na podobieństwo krętka bladego do krętków z rodzaju Borrelia u osób chorych na kiłę mogą się pojawić fałszywie dodatnie prążki w teście WB/immunoblot.

Podsumowując, wynik testu WB/immunoblot można interpretować jedynie zgodnie z informacją dostarczoną przez producenta. Jednocześnie lekarz zaznajomiony z budową antygenową poszczególnych genogatunków krętków z rodzaju Borrelia może wykorzystać w swojej pracy informacje o liczbie i rodzaju wykrytych przeciwciał. Niektóre współistniejące zakażenia (np. EBV, krętek blady) mogą mieć wpływ na wyniki badań serologicznych stosowanych w diagnostyce boreliozy.