Od Redakcji: Przedstawiamy praktyczne odpowiedzi ekspertów na pytania nadesłane do Redakcji przez Czytelników lub zadane podczas konferencji szkoleniowych organizowanych przez Dział Szkoleń Medycyny Praktycznej. Pytania oraz propozycje tematów, które chcielibyście Państwo poruszyć w przyszłości, można również przesyłać na adres e-mail: listy@mp.pl.
Skróty: ACIP – Amerykański Komitet Doradczy ds. Szczepień Ochronnych, BCG – Bacillus Calmette-Guérin, ESPHGAN – European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition, ESPID – European Society for Paediatric for Infectious Diseases, Hib – Haemophilus influenzae typu b, IChM – inwazyjna choroba meningokokowa, MCV-C – skoniugowana szczepionka przeciwko meningokokom grupy C, MPSV – szczepionka polisacharydowa, PSO – Program Szczepień Ochronnych, RV – rotawirus, SOR – szpitalny oddział ratunkowy, ZOMR – zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
dr hab. med. Leszek Szenborn
Katedra i Klinika Pediatrii i Chorób Infekcyjnych
Akademia Medyczna we Wrocławiu
prof. dr hab. med. Jacek Wysocki
Katedra Profilaktyki Zdrowotnej
Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
1. Czy sytuacja epidemiologiczna w Polsce uzasadnia szczepienie niemowląt i dzieci przeciwko Haemophilus influenzae typu b? Czy są jakieś grupy ryzyka, w których szczególnie trzeba je polecać?
H. influenzae typu b (Hib) stanowi realne zagrożenie dla dzieci w Polsce. Według danych Państwowego Zakładu Higieny w 2001 roku w Polsce zarejestrowano 838 chorych na bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (ZOMR). Wśród 419 przypadków, w których udało się ustalić czynnik etiologiczny, pałeczki Hib wyizolowano u 75 osób. Niektórzy autorzy wskazują na zwiększający się udział tych bakterii w etiologii
ropnych ZOMR. Według Patrzałka i Natwory-Gołąbek częstość wykrywania Hib w płynie mózgowo-rdzeniowym dzieci chorych na ropne ZOMR w regionie świętokrzyskim zwiększyła się z 0,6% w latach 1977–1985 do 14,2% w latach 1988–1996.
U polskich dzieci często stwierdza się także nosicielstwo tych bakterii na błonie śluzowej nosa i gardła. Szenborn i wsp., badając 520 zdrowych dzieci w wieku od 6 miesięcy do 5 lat, stwierdzili obecność tych bakterii u 29,8% dzieci, przy czym szczyt obserwowano u dzieci w 2. i 3. roku życia (odpowiednio 38,7% i 42,4%). Nosicielstwo częściej stwierdzano u dzieci przebywających w zakładach opieki zbiorowej niż u dzieci pozostających w domu (odpowiednio 31,9% i 19,8%).
Zakażeniem wywołanym przez Hib szczególnie zagrożone są dzieci z upośledzeniem odporności. Należą do nich między innymi chorzy z anatomicznym
lub czynnościowym brakiem śledziony, z hipogammaglobulinemią (zwłaszcza w zakresie IgG2), w trakcie chemioterapii oraz zakażone HIV. Dzieci
niewykazujące zaburzeń odporności narażone są na zakażenie Hib do ukończenia 5. roku życia; w grupie dzieci z niedoborami immunologicznymi
ryzyko jest zwiększone bez względu na wiek.
Szczepienie zaleca się także dzieciom, u których narażenie na zakażenie Hib jest większe ze względów epidemiologicznych, a więc przebywającym w dużych grupach, na przykład w domach dziecka, żłobkach, przedszkolach, a także dzieciom z rodzin wielodzietnych. Należy podkreślić, że większość krajów prowadzących szczepienia przeciwko Hib wprowadza je jako szczepienia powszechne dla wszystkich dzieci i rozpoczyna ich realizację w 2. miesiącu życia, tak aby szczepienie podstawowe, składające się na ogół z trzech dawek, ukończyć przed okresem największego zagrożenia tym zakażeniem, to znaczy przed końcem 6. miesiąca życia. (JW)
