Rozległy gruczolak dwunastnicy u kobiety w średnim wieku

Komentarz

Gruczolaki dwunastnicy związane są przede wszystkim z zespołem rodzinnej polipowatości gruczolakowatej (ang. familial adenomatous polyposis – FAP), ale mogą występować u osób nieobciążonych genetycznie i wówczas nazywamy je gruczolakami sporadycznymi. Częstość występowania tych drugich jest niezwykle rzadka – w badaniach autopsyjnych mniej niż 0,5% przypadków. Należy zaznaczyć, że gruczolaki sporadyczne nie mają związku z brodawką Vatera. Gruczolaki brodawki Vatera stanowią odrębną jednostkę chorobową.

Sporadyczne gruczolaki dwunastnicy zlokalizowane są najczęściej w początkowym odcinku części zstępującej dwunastnicy – zazwyczaj w okolicy okołobrodawkowej (patrz zdjęcie poniżej). W porównaniu z gruczolakami jelita grubego, znacznie częściej zawierają komponent kosmkowy, co oznacza wyższy stopień zaawansowania, tym samym większy potencjał transformacji złośliwej.

Z uwagi na rzadkie występowanie nie opracowano dotychczas wytycznych dotyczących postępowania z gruczolakami dwunastnicy. Zmiany nieduże i ograniczone do warstwy błony śluzowej (powierzchownej podśluzowej dwunastnicy należy leczyć endoskopowo za pomocą mukozektomii [ang. endoscopic mucosal resection – EMR] lub dyssekcji podśluzówkowej [ang. endoscopic submucosal dissection – ESD]). Zmiany duże, z wklęsłym komponentem (jak w przedstawionym przypadku) oraz te o zaczerwienionej i połyskującej powierzchni niosą ze sobą zwiększone ryzyko komponentu złośliwego – tym samym naciekania głębszych warstw ściany jelita (poza możliwościami leczenia endoskopowego). W takich przypadkach (po wykluczeniu przerzutów odległych) należy rozważyć leczenie chirurgiczne, takie jak pankreatoduodenektomia sposobem Whipple’a.

Należy pamiętać, że nawet u osób nieobciążonych zespołem FAP stwierdzenie gruczolaków dwunastnicy wiąże się z częstszym występowaniem gruczolaków jelita grubego. Oznacza to, że u każdej osoby stwierdzenie ich obecności obliguje do wykonania kolonoskopii.