Uchyłek gardłowo-przełykowy (Zenkera) u starszego mężczyzny

Prawidłowa odpowiedź: Leczenie endoskopowe jest przeciwwskazane

Komentarz

Do tworzenia się uchyłka gardłowo-przełykowego (Zenkera) dochodzi w dolnej części gardła, w przestrzeni pomiędzy dolnym zwieraczem gardła a mięśniami pierścienno-gardłowymi. Ten anatomiczny obszar nazywany „trójkątem Kiliana” jest miejscem „najmniejszego oporu” i w przypadku zwiększonego ciśnienia śródściennego dochodzi do uwypuklania się ściany gardła w jego obrębie. Uwypukleniu ulegają jedynie warstwy błony śluzowej i podśluzowej, zatem uchyłek Zenkera jest uchyłkiem rzekomym. Uchyłek zazwyczaj umiejscawia się ku tyłowi (grzbietowo) w stosunku do przełyku (ryc. 1). W jego patogenezie dużą rolę odgrywa zaburzenie przełykania i często powstaje na podłożu dysfunkcji górnego zwieracza przełyku.

Ryc. 1. Endoskopowy obraz uchyłka Zenkera

Uchyłek Zenkera występuje przeważnie u osób w wieku podeszłym (7.–8. dekada życia) i jest rzadkością u osób poniżej 40. roku życia. Zakres objawów w tej chorobie jest szeroki, choć dysfagia występuje u znacznej większości pacjentów (80–90%). Szybko narastająca dysfagia, regurgitacje oraz pojawienie się objawów alarmujących, jak np. krwiste wymioty, mogą świadczyć o obecności owrzodzenia lub rozwoju raka płaskonabłonkowego w obrębie uchyłka, którego częstość szacuje się na 0,4–1,5%.

Rozpoznanie uchyłka Zenkera należy potwierdzić badaniem radiologicznym (klasyczną ezofagografią lub dynamiczną fluoroskopią). Rozmiar uchyłków może się wahać od drobnych, zazwyczaj bezobjawowych, zmian o średnicy mniejszej od 1 cm, aż do opisywanych w literaturze gigantycznych uchyłków o średnicy przekraczającej 6 cm.

Leczenie uchyłków Zenkera można podzielić na leczenie chirurgiczne i leczenie endoskopowe. Wśród klasycznych metod chirurgicznych wymienia się: wycięcie uchyłka, podwieszenie (inwersję) uchyłka lub diwertikulopeksję. Wszystkim technikom towarzyszy miotomia górnego zwieracza przełyku. Ostatnio opisano również wiele metod leczenia endoskopowego. Techniki te polegają na rozcięciu przegrody dzielącej uchyłek ze światłem przełyku za pomocą staplerów, lasera, czy noży igłowych. Wykorzystuje się zarówno endoskopy sztywne (larygnologiczne), jak i giętkie fiberoskopy. Dotychczasowe doniesienia wykazują porównywalną skuteczność i profil bezpieczeństwa zabiegów endoskopowych w porównaniu z metodami chirurgicznymi, jednak dane te oparte są na badaniach z nielicznymi grupami pacjentów.