Polipy żołądka u osoby z wieloletnim refluksem żołądkowo-przełykowym

Komentarz

Polipy z gruczołów dna żołądka (ang. fundic gland polyps – FGP) są najczęściej rozpoznawanym typem polipów żołądka. W jednym z badań populacyjnych ponad 120 tys. osób poddano gastroskopii, u 6% wykazano polipy żołądka, z czego FGP stanowiły 77%. Zazwyczaj są to zmiany sporadyczne, choć u części pacjentów mogą stanowić manifestację zespołów genetycznych, takich jak zespół rodzinnej polipowatości gruczolakowatej (ang. familial adenomatous polyposis – FAP). Należy podkreślić, że w obydwu przypadkach podłoże genetyczne tych polipów jest odmienne i wymagają one różnego podejścia klinicznego.

W sporadycznych FGP wykazano związek z mutacją genu ß-kateniny, natomiast w zespole FAP za powstawanie polipów odpowiedzialna jest mutacja genu supresorowego APC. Odmienne podłoże genetyczne ma wpływ na ryzyko transformacji nowotworowej. W sporadycznych FGP obecność dysplazji jest rzadko spotykana, a ryzyko transformacji nowotworowej ocenia się na mniejsze od 1%.

Zmiany sporadyczne najczęściej spotykane są u osób w średnim wieku, stosujących inhibitory pompy protonowej (IPP). Najnowsza metaanaliza wykazała ponad 2-krotnie zwiększone występowanie FGP u osób stosujących IPP w porównaniu z grupą kontrolną [OR 2,46 (95% CI 1,42–4,27, P=0,001)], a ryzyko to zwiększało się wraz z czasem przyjmowania tych preparatów. Rola IPP w rozwoju FGP nie jest dokładnie poznana. Postuluje się, że hipergastrynemia wywołana IPP sprzyja przerostowi błony śluzowej żołądka i formowaniu się polipów, jednak niektóre doniesienia nie wykazują związku pomiędzy podwyższonym stężeniem gastryny a FGP. Nie ma również wytycznych wskazujących na konieczność modyfikacji leczenia u osób z FGP, choć można rozważyć czasowe odstawienie IPP lub zamianę leku na preparat z innej grupy (np. H2-bloker), szczególnie u osób z licznymi polipami.

W obrazie endoskopowym FGP występują jako liczne, drobne (zazwyczaj o średnicy <1 cm) siedzące zmiany o jasnym zabarwieniu i połyskującej powierzchni. Układ naczyniowy polipów (szczególnie dobrze widoczny w obrazowaniu wąskopasmowym – NBI) składa się z drobnych, nitkowatych naczyń, a jego powierzchnię (pit pattern) tworzą regularne, przeważnie okrągłe ujścia krypt gruczołowych (patrz obraz 1).

Obraz 1. Powierzchnia polipa z gruczołów dna żołądka w endoskopii z obrazowaniem wąskopasmowym (NBI)

W przeciwieństwie do polipów hiperplastycznych FGP nie mają związku z nieżytem zanikowym żołądka, a infekcja Helicobacter pylori w tej grupie pacjentów jest rzadka. W obrazie histopatologicznym stwierdza się torbielowato poszerzone gruczoły właściwe żołądka znajdujące się pod prawidłowym nabłonkiem dołeczkowym.

Z uwagi na małe ryzyko onkologiczne FGP przeważnie nie wymagają żadnego postępowania. Zaleca się dokładną ocenę wszystkich widocznych polipów oraz biopsję najbardziej reprezentatywnych zmian w celu potwierdzenia rozpoznania. Usunięcie polipów (polipektomię) można wykonać w przypadku zmian o odmiennym wyglądzie w porównaniu z pozostałymi polipami (np. obecność owrzodzenia na powierzchni), odmiennej lokalizacji (np. część przedodźwiernikowa żołądka) oraz w przypadku polipów o średnicy przekraczającej 1 cm. U osób młodych, szczególnie z licznymi polipami typu FGP, należy wykonać kolonoskopię w celu wykluczeniu zespołów polipowatości, takich jak zespół FAP.

W przedstawionym przypadku obraz endoskopowy oraz dane kliniczne (szczególnie informacja o wieloletnim przyjmowaniu IPP) przemawiają za rozpoznaniem sporadycznych FGP (odpowiedź 1 jest prawidłowa).