Niepowikłana choroba uchyłkowa jelita grubego

Komentarz

Uchyłki w jelicie grubym to niewielkie uwypuklenia ściany narządu na zewnątrz jego światła w postaci drobnych przepuklin. W znaczącej większości uchyłki jelita grubego tworzy wypchnięta w miejscach zmniejszonego oporu ściany warstwa błony śluzowej, którą pokrywa wyłącznie błona surowicza – są to więc uchyłki rzekome. Najczęstszą lokalizacją uchyłków jest lewa połowa okrężnicy, a więc esica i zstępnica, choć zdarza się, że uchyłki obejmują całą długość okrężnicy. Częstość występowania tej patologii zwiększa się wraz z wiekiem i szacuje się, że dotyczy ona ponad 50% osób w 7. dekadzie życia. Etiopatogeneza uchyłków nie jest pewna. Początkowo postulowano silny związek rozwoju uchyłków z dietą ubogoresztkową, opierając te wnioski na rzadkim występowaniu choroby uchyłkowej w krajach afrykańskich i azjatyckich o wysokim spożyciu włókien roślinnych w diecie. Wyniki nowszych badań nie są jednoznaczne w kontekście tego związku i obecnie nie ma wystarczających dowodów na uzasadnienie stosowania diety bogatoresztkowej w ramach prewencji choroby uchyłkowej (odpowiedź 3. jest błędna). Niewątpliwie uchyłki rozwijają się częściej u osób z chorobami wrodzonymi tkanki łącznej, takimi jak zespół Marfana czy Ehlersa i Danlosa, gdzie łatwiej dochodzi do wypchnięcia błony śluzowej w miejscach zmniejszonego oporu ściany jelita w przebiegu tych chorób. Ponadto wskazuje się na rodzinne występowanie uchyłków jelita grubego. W jednym z kluczowych badań na ten temat wykazano ponad 3-krotnie zwiększone ryzyko występowania uchyłków u rodzeństwa pacjentów z chorobą uchyłkową w porównaniu z populacją ogólną. W tym samym badaniu u bliźniaków monozygotycznych ryzyko to było zwiększone ponad 14-krotnie (odpowiedź 2. jest prawidłowa).

Uchyłki jelita grubego mogą przyjmować różne postacie kliniczne. Choroba niema klinicznie, przeważnie wykryta przypadkowo np. w czasie kolonoskopii, określana jest uchyłkowatością jelita grubego. U ok. 20% pacjentów natomiast mogą występować objawy związane z uchyłkami, takie jak ból brzucha, wzdęcia czy zmienny rytm wypróżnień przy braku odchyleń w badaniach dodatkowych. Taką formę choroby nazywa się objawową niepowikłaną chorobą uchyłkową. Wśród powikłań choroby uchyłkowej najczęstsze jest zapalenie uchyłków, którego przebieg może przyjmować różne nasilenie kliniczne – od formy łagodnej i umiarkowanej, które może być leczone w warunkach ambulatoryjnych, po ciężkie, powikłane zapalenie uchyłków wymagające hospitalizacji i niekiedy leczenia chirurgicznego. Warto dodać, że leczenie chirurgiczne, takie jak odcinkowa resekcja esicy, jest ograniczone wyłącznie do ciężkich, objawowych postaci choroby i rzadko stosowane jest w leczeniu niepowikłanej postaci choroby (odpowiedź 4. jest błędna). W leczeniu objawowej niepowikłanej choroby uchyłkowej zastosowanie ma ryfaksymina, leki rozkurczowe oraz przeciwbólowe. Pewną rolę w zmniejszaniu dolegliwości bólowych wykazuje mesalazyna, choć skuteczność tego leku nie jest pewna. Ważną rolę w zapobieganiu nawrotom choroby ma modyfikacja stylu życia, uwzględniająca redukcję masy ciała, zwiększenie aktywności fizycznej oraz zaprzestanie palenia.

Poprzednie doniesienia sugerujące związek uchyłków jelita grubego ze zwiększonym ryzykiem raka jelita grubego nie zostały potwierdzone w najnowszych badaniach, w tym w najnowszej metaanalizie (odpowiedź 1. jest błędna). Chorzy z uchyłkami jelita grubego nie wymagają więc specjalnego nadzoru onkologicznego.