Niepełne oczyszczenie jelita grubego do kolonoskopii u starszej kobiety

Komentarz

Odpowiednie oczyszczenie jelita do kolonoskopii jest niezbędnym elementem badania wysokiej jakości. Niedostateczne przygotowanie skutkuje mniejszą wykrywalnością gruczolaków, dłuższym czasem badania, mniejszym współczynnikiem pełnych badań (z uwidocznieniem kątnicy) oraz zwiększonymi kosztami w związku z koniecznością powtarzania badania. Wśród wielu czynników ryzyka złego przygotowania przede wszystkim wymienia się podeszły wiek pacjenta, płeć męską, niski status socjoekonomiczny, otyłość, choroby współistniejące (szczególnie cukrzyca, udar mózgu, choroby otępienne) oraz przebyte operacje w obrębie jamy brzusznej i miednicy. Według wytycznych Europejskiego Towarzystwa Gastroenterologii (ang. European Society of Gastrointestinal Endoscopy – ESGE), dotyczących jakości kolonoskopii, każdy opis badania powinien zawierać informację o stopniu oczyszczenia jelita. Istnieje kilka powszechnie stosowanych skali do oceny przygotowania jelita grubego, takich jak: skala Boston (ang. Boston Bowel Preparation Scale - BBPS), skala Aronchicka, skala Ottawa (ang. Ottawa Bowel Preparation Quality Scale), skala Harefielda, czy skala Chicago. Według metaanalizy z ostatnich lat wszystkie wspomniane skale mają pewne ograniczenia, jednak skala Boston (BBPS) posiada najwięcej badań z walidacją i jest zalecaną skalą do stosowania w warunkach klinicznych.

Skala BBPS opiera się na 4-stopniowej ocenie każdego z trzech segmentów jelita grubego, a więc segmentu lewego (odbytnicy, esicy i zstępnicy), środkowego (zagięcie wątrobowe, poprzecznica, zagięcie śledzionowe) i prawego (kątnica, wstępnica) – patrz rysunek. Najniższa ocena to 0, która oznacza całkowite nieprzygotowanie segmentu do badania, z zalegającym, niemożliwym do spłukania stolcem. Najwyższa zaś ocena to 3, która oznacza bardzo dobrze przygotowany segment jelita, z dobrze widoczną błoną śluzową bez zalegającego płynu i stolca. Należy dodać, że stopień ≥2 dla każdego segmentu oznacza odpowiednie przygotowanie i ocena mniejsza od tej wartości obliguje do powtórzenia badania po lepszym przygotowaniu. Opis wszystkich stopni wraz z przykładami przedstawiono w tabeli.

W przedstawionym przypadku w prawym segmencie jelita, a więc w kątnicy i wstępnicy, widoczne są znaczne ilości stolca, całkowicie pokrywające błonę śluzową jelita – ten segment należy zatem ocenić na 0. Segment środkowy (poprzecznica) i segment lewy (esica i odbytnica) odznaczają się podobnym stopniem przygotowania, gdzie widoczne są niewielkie ilości resztek stolca i płynu, jednak większa część błony śluzowej jest widoczna i możliwa do oceny. Obydwa segmenty należy zatem ocenić na 2 punkty według skali BBPS. W odbytnic można zauważyć bliznę po przebytej polipektomii w przeszłości. Całkowity stopień przygotowania jelita do badania należy zatem ocenić na 4 punkty (na 9 możliwych): BBPS= 0+2+2=4 (/9)

Ryc. Trzy segmenty jelitowe oceniane w skali Boston

Tabela. Stopnie oczyszczenia jelita według skali Boston
Pkt	Obraz endoskopowy	Opis
0		odcinek jelita nieprzygotowany: błona śluzowa jelita niewidoczna z powodu stałego stolca, którego nie można spłukać
1		błona śluzowa jedynie częściowo widoczna, pozostała część zakryta resztkami stolca i/lub mętnym płynem
2		błona śluzowa dość dobrze widoczna, nieliczne drobne resztki stolca, mała ilość mętnego płynu
3		błona śluzowa całego odcinka dobrze widoczna bez resztek stolca i mętnego płynu