Siedząca, polipowata zmiana w odbytnicy u kobiety w starszym wieku - ocena w obrazowaniu wąskopasmowym (NBI)

Komentarz

Większość raków jelita grubego rozwija się na podłożu łagodnych gruczolaków, a kolonoskopia z polipektomią jest obecnie jedynym narzędziem służącym do przerwania tej sekwencji. Rosnące doświadczenie i postęp technologiczny w dziedzinie endoskopii sprawiły, że częstość wykrywania polipów w ogólnej populacji zwiększa się, a ponad 90% polipów jelita grubego stanowią małe zmiany o średnicy <10 mm. Co więcej, połowę z tych niewielkich polipów stanowią polipy hiperplastyczne, o bardzo niewielkim ryzyku złośliwej transformacji. Usuwanie tych zmian nie przynosi istotnych korzyści klinicznych dla pacjenta, wydłuża zaś ogólny czas badania i stanowi coraz większe obciążenie dla pracowni histopatologicznych.

Z tego powodu coraz większą uwagę przywiązuje się do rozwoju metod obrazowania pozwalających na tzw. biopsję optyczną, a więc metod, które z dużym prawdopodobieństwem umożliwią przewidywanie rozpoznania histopatologicznego „na żywo”, na podstawie samego wyglądu zmiany.

Standardowa endoskopia z użyciem światła białego nie jest wystarczającym narzędziem do skutecznej „biopsji optycznej”, natomiast coraz szerzej dostępne systemy zaawansowanego obrazowania, takie jak obrazowanie wąskopasmowe (ang. narrow band imaging – NBI), są szeroko przebadane pod tym względem, a wyniki są przekonujące. Ostatnia metaanaliza, uwzględniająca 56 badań, wykazała, że ogólna czułość diagnostyczna oceny polipów z użyciem NBI wynosi 91,0% (95% CI 88,6–93,0%), swoistość zaś 85,6% (95% CI 81,3–89,0%). Warto dodać, że skuteczność ta jest największa w ośrodkach akademickich i w rękach bardziej doświadczonych endoskopistów.

Najczęściej stosowaną klasyfikacją oceny polipów w trybie NBI jest klasyfikacja NICE (ang. NBI International Colorectal Endoscopy Classification). Polipy oceniane są pod względem trzech cech: koloru, obrazu naczyń i ujścia krypt gruczołowych (p. tab.). Na podstawie tych kryteriów zmiany rozpoznawane są jako niegruczolaki (co w praktyce najczęściej oznacza polipa hiperplastycznego lub prawidłową błonę śluzową, NICE 1), gruczolaki (NICE 2) lub inwazyjnego raka (NICE 3).

W przedstawionym przypadku zmiana w odbytnicy charakteryzuje się ciemnym (ciemniejszym od otoczenia) zabarwieniem, widoczne są pogrubiałe, nieregularne naczynia na jej powierzchni, natomiast w części centralnej zmiany widoczny jest zaburzony i zupełnie zatarty obraz krypt gruczołowych. Zmiana ta jest więc typowym przykładem zmiany NICE 3, a więc inwazyjnego raka. Z tego powodu nie powinna być ona poddawana leczeniu endoskopowemu (odpowiedź 5 jest prawidłowa).

Tabela. Klasyfikacja NICE (ang. NBI International Colorectal Endoscopy Classification) [na podstawie: Hayashi N., Tanaka S., Hewett D.G. i wsp.: Endoscopic prediction of deep submucosal invasive carcinoma: validation of the narrow-band imaging international colorectal endoscopic (NICE) classification. Gastrointest. Endosc. 2013; 78: 625–632]
	Typ 1	Typ 2	Typ 3
kolor	taki sam lub jaśniejszy niż otoczenie	ciemniejszy niż otoczenie (naczynia)	dużo ciemniejszy niż otoczenie (jasne ogniska)
naczynia	brak lub izolowane przecinające zmianę	grube brązowe naczynia dookoła jasnych struktur	zaburzony układ naczyń lub miejscami brak
ujścia krypt	jednorodny brak lub ciemne albo białe jednakowe kropki	owalne, podłużne lub rozgałęzione jasne struktury	zaburzony układ lub miejscami brak
prawdopodobne rozpoznanie	niegruczolak (np. polip hiperplastyczny)	gruczolak	inwazyjny rak