Pytanie nadesłane do redakcji
Czy przy alergii chory śpi dużo i jest zmęczony?
Odpowiedź
Zwiększona senność i uczucie zmęczenia mogą być związane:
- z patofizjologią choroby
- lub z działaniami niepożądanymi stosowanych leków.
Jednym z objawów alergicznego nieżytu nosa jest obrzęk błony śluzowej w następstwie czego dochodzi do zmniejszenia drożności nosa. Klinicznie wyraża się to pogorszeniem węchu, a przede wszystkim utrudnionym oddychaniem przez nos, co jest szczególnie dokuczliwe w czasie snu. U osób chorujących na alergiczny nieżyt nosa zdarzają się okresy bezdechu sennego. Zmieniony tor oddechowy prowadzi także do wysychania błony śluzowej gardła, a następnie do bólu gardła.
Chory budzi się niewyspany, zmęczony, co znacząco wpływa na pogorszenie jakości życia.
Cechą charakterystyczną niedostatecznie leczonej astmy (tzw. astmy niekontrolowanej) jest m.in. napadowy kaszel, wybudzający chorego ze snu, co również może być przyczyną senności i zmęczenia w ciągu dnia.
Świąd skóry występujący w alergicznych dermatozach (atopowe zapalenie skóry, pokrzywka) również pogarsza jakość snu.
W terapii: alergicznego nieżytu nosa, atopowego zapalenia skóry, pokrzywki, alergicznego zapalenia spojówek oraz wyprysku stosuje się leki antyhistaminowe. Niektóre z nich mogą zaburzać koncentrację oraz zwiększać senność. Dotyczy to przede wszystkim leków antyhistaminowych I generacji, które mogą wpływać w ten sposób nawet na ponad połowę przyjmujących je osób. Należą do nich:
- triprolidyna, chlorfeniramina, dimetynden
- difenhydramina, klemastyna, dimenhydrynat
- tripelenamina, antazolina
- prometazyna
- hydroksyzyna, cynaryzyna
- cyproheptadyna, ketotifen.
Czynnikami ryzyka nasilającymi niekorzystne działanie – powodując senność i zaburzenia koncentracji – leków antyhistaminowych I generacji są:
- alergiczny nieżyt nosa zaburzający jakość snu (z powodu upośledzonej drożności nosa), stosowanie zbyt dużych dawek leku
- podeszły wiek
- zaburzenia czynności nerek i wątroby
- inne choroby ośrodkowego układu nerwowego.
Objawami tymi zagrożene są zwłaszcza osoby w starszym wieku, ponieważ zwiększają one ryzyko upadków. U dzieci leki te pogarszają zdolność uczenia się, a u osób pracujących fizycznie odpowiadają za zwiększenie częstości urazów i wypadków śmiertelnych.
Leki antyhistaminowe II generacji również mogą powodować senność i zaburzenia koncentracji, ale ryzyko wystąpienia tych objawów jest znacznie mniejsze. Do leków antyhistaminowych II generacji należą:
- cetyryzyna, lewocetyryzyna
- loratadyna, desloratadyna
- rupatydyna
- mizolastyna
- emedastyna
W razie wystąpienia objawów niepożądanych w czasie leczenia alergii, należy porozmawiać z lekarzem o zmianie leku.
Piśmiennictwo:
Kołacińska-Flont M., Kuna P.: Czy można skutecznie leczyć świąd? Terapia Alergologia 2012; 4(271): 43–46.Pawliczak R.: Bezpieczeństwo nowych leków przeciwhistaminowych: Czy można skutecznie leczyć świąd? Terapia. Alergologia 2012; 4(271): 60, 63–66.
Pawliczak R.; Nowoczesne leki przeciwhistaminowe – wskazania, mechanizm działania, skuteczność i bezpieczeństwo. Terapia. W gabinecie lekarza rodzinnego 2011; 9, 2 (262): 92–95.
Tworek D., Kuna P.: Nowe leki przeciwhistaminowe – miejsce w terapii chorób alergicznych. Terapia. Alergologia 2013; 3(285): 49–50, 53–54.
Zasady postępowania w alergicznym nieżycie nosa. Wytyczne Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce 2012.
Zawisza E.: Miejscowe leczenie sezonowych i całorocznych nieżytów nosa. Alergia 2008; 2/36; 21-23.
Zawisza E.: „Dobre i złe” leki antyhistaminowe. Alergia. 2009; 3/40: 25–27.
