×
COVID-19: wiarygodne źródło wiedzy

Dieta w kamicy nerkowej

dr n. med. Dominika Wnęk, dietetyk

Kamica nerkowa to stan, w którym w nerce, drogach moczowych lub pęcherzu moczowym występują nierozpuszczalne kryształy lub osady, w konsekwencji tworzące złogi, zwane także kamieniami.


Fot. pixabay.com

Wśród przyczyn kamicy nerkowej wymienia się wiele czynników; są to m.in.: uwarunkowania genetyczne, warunki klimatyczne, dieta, masa ciała, nieprawidłowości anatomiczne w budowie układu moczowo-płciowego oraz niektóre choroby (nadczynność przytarczyc, choroba Leśniowskiego i Crohna, sarkoidoza).

Ogólne zalecenia dietetyczne

Część zaleceń dietetycznych dotyczących kamicy nerkowej ma charakter ogólny i należy ich przestrzegać w każdym jej rodzaju. Istnieją także pewne zasady, które są uzależnione od składu chemicznego kamieni. Dlatego też badanie analityczne moczu, krwi oraz badanie składu wydalonego lub usuniętego kamienia pozwalają ustalić, jak postępować, aby nie dopuścić do nawrotu kamicy nerkowej. Dodatkowo bardzo ważna jest identyfikacja czynników ryzyka powstawania kamieni w układzie moczowym, do których zalicza się m.in. pozytywny wywiad rodzinny, przyjmowanie niektórych leków oraz wrodzone lub nabyte wady układu moczowego.

Zwiększ ilość wody wypijanej w ciągu dnia

W przypadku osób chorujących na kamicę priorytet stanowi wypijanie takiej ilości płynów, aby dobowa objętość wydalanego moczu wynosiła około 2 l dziennie. Zaleca się, aby połowę wypijanych płynów stanowiła woda filtrowana lub niskozmineralizowana. Pozostałe płyny mogą mieć neutralne pH, choć niektóre soki z cytrusów są szczególnie polecane z uwagi na zawartość cytrynianów. Jedyny wyjątek to sok grejpfrutowy, który indukuje powstawanie kamieni nerkowych.

Płyny należy spożywać przez cały dzień od rana do wieczora, w niewielkich objętościowo porcjach. Ważne, aby wodę wypić także przed snem (aby rozcieńczyć mocz na czas odpoczynku nocnego) oraz rano po oddaniu moczu.

Zwiększona podaż płynów prowadzi do zmniejszenia stężenia składników mineralnych (szczawianów, fosforanów, moczanów), a przez to ogranicza ich zdolność do krystalizacji. Ponadto zwiększenie przepływu moczu przez drogi moczowe zapobiega zastojowi moczu oraz zmniejsza ryzyko infekcji dróg moczowych.

Pacjenci bardzo często pytają, czy profilaktycznie mogą pić piwo. Rzeczywiście piwo zwiększa ilość wydalanego moczu, jednak spożywanie go codziennie może sprzyjać otyłości, alkoholowej stłuszczeniowej chorobie wątroby, zapaleniu trzustki, a także wpływa na rozwój uzależnienia alkoholowego. Dlatego też uważa się, że w tym przypadku ryzyko związane z piciem piwa przewyższa ewentualne korzyści.

Jeśli skład kamieni nie jest znany, trudno realizować jakieś konkretne zalecenia. W takiej sytuacji najlepiej wybrać zrównoważoną i zbilansowaną dietę. Po ustaleniu składu kamieni moczowych można zalecić bardziej restrykcyjne ograniczenie pewnych produktów żywnościowych.

Zalecenia w kamicy szczawianowej

W tej najczęściej występującej kamicy chorzy powinni unikać produktów będących źródłem szczawianów, czyli szczawiu, szpinaku, botwiny, rabarbaru, buraków, nasion roślin strączkowych, czekolady, mocnej kawy i długo parzonej herbaty. Należy ponadto ograniczyć spożycie mleka i przetworów mlecznych.

Zalecenia w kamicy moczanowej

W przypadku tej kamicy ważne jest ograniczenie spożycia produktów będących źródłem puryn, metabolizowanych następnie do kwasu moczowego. Należy więc unikać zup na wywarach mięsnych, sosów i galaretek mięsnych, dziczyzny, baraniny, podrobów, sardynek, śledzi, szprotek, orzechów, grzybów, soczewicy, grochu i fasoli. Ważne jest natomiast zwiększenie spożycia produktów mlecznych i warzyw.

Zalecenia w kamicy cystynowej

Dieta polega na ograniczeniu aminokwasów cystyny i metioniny, co w praktyce sprowadza się do ograniczenia spożycia mięsa i jego przetworów, a także ryb, jaj, pszenicy i soi. Wśród zalecanych płynów wymienia się wodę z wodorowęglanami, soki z cytrusów oraz herbaty owocowe. Zaleca się także mleko i przetwory mleczne. Spożycie soli należy ograniczyć do 3 g/dobę.

Aktywność fizyczna i prawidłowa masa ciała

Odpowiedni poziom aktywności fizycznej oraz utrzymanie prawidłowej masy ciała to kolejne istotne elementy postępowania u chorych z kamicą nerkową. Obserwuje się wyraźną zależność między otyłością, zespołem metabolicznym, cukrzycą typu 2 a częstością występowania kamicy. Wpływa na to fakt, że insulinooporność i hiperinsulinemia zwiększają wydalanie jonów amonowych w moczu, powodując jego zakwaszenie i nasilając tendencję do tworzenia się kamieni.

Piśmiennictwo

Jarosz M. (red.): Praktyczny podręcznik dietetyki. IŻŻ, Warszawa 2010
Świniarski P.P.: Profilaktyka kamicy nerkowej. Przegląd Urologiczny 2013; 80, 4: 26–28
Taylor E.N. i wsp.: Obesity, weight gain and the risk of kidney stones. JAMA 2005; 293: 455–462
Singh Bagga H. i wsp.: New insight into the pathogenesis of renal calculi. Urol. Clin. N. Am. 2013; 40: 1–12
dr n. med. Dominika Wnęk
Dietetyk, wieloletni pracownik Zakładu Biochemii Klinicznej UJ CM oraz aktywny uczestnik trzech ramowych programów Unii Europejskiej: Lipgene, NuGO oraz Bioclaims. Wielokrotny wykładowca w ramach kursów doskonalących dla dietetyków realizowanych przez Polskie Towarzystwo Dietetyki.
Zainteresowania badawcze skupiają się głównie na zagadnieniach dotyczących otyłości i wpływu składników diety na ekspresję genów i procesy komórkowe (nutrigenomika). Swoje doświadczenie w leczeniu otyłości zdobywała, pracując w Poradni Leczenia Zaburzeń Lipidowych i Otyłości, działającej przy Zakładzie Biochemii Klinicznej UJ CM oraz jako uczestniczka licznych kursów i konferencji organizowanych w kraju i za granicą.
Obecnie związana jest z wydawnictwem Medycyna Praktyczna, gdzie pełni funkcję redaktora w serwisie „Dieta i ruch”.
25.05.2021
Wybrane treści dla Ciebie:

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Zachorowania w Polsce - aktualne dane

Covid - aktualne dane
Doradca Medyczny
  • Czy mój problem wymaga pilnej interwencji lekarskiej?
  • Czy i kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?
  • Dokąd mam się udać?
+48

w dni powszednie od 8.00 do 18.00
Cena konsultacji 12 zł

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Poradnik świadomego pacjenta

  • Wyjątkowe sytuacje. Towarzyszenie osobie chorej na COVID-19
    Czy szpital może odmówić zgody na towarzyszenie hospitalizowanemu dziecku? Jak uzyskać zgodę na towarzyszenie osobie, która umiera w szpitalu z powodu COVID-19?
    Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.
  • Wyjątkowe sytuacje. Kiedy chorujesz na COVID-19
    Czy chory na COVID-19 może wyjść ze szpitala na własne żądanie? Jak zapewnić sobie prawo do niezastosowania intubacji. Na pytania dotyczące pobytu w szpitalu podczas pandemii koronawirusa odpowiada Rzecznik Praw Pacjenta, Bartłomiej Łukasz Chmielowiec.