Szanowni Państwo,

Medycyna Praktyczna wykorzystuje w swoich serwisach pliki cookies i inne pokrewne technologie. Używamy cookies w celu dostosowania naszych serwisów do Państwa potrzeb oraz do celów analitycznych i marketingowych. Korzystamy z cookies własnych oraz innych podmiotów – naszych partnerów biznesowych.

Ustawienia dotyczące cookies mogą Państwo zmienić samodzielnie, modyfikując ustawienia przeglądarki internetowej. Informacje dotyczące zmiany ustawień oraz szczegóły dotyczące wykorzystania wspomnianych technologii zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Korzystając z naszych serwisów bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie plików cookies i podobnych technologii, opisanych w Polityce Prywatności.

Państwa zgoda jest dobrowolna, jednak jej brak może wpłynąć na komfort korzystania z naszych serwisów. Udzieloną zgodę mogą Państwo wycofać w każdej chwili, co jednak pozostanie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego wcześniej na podstawie tej zgody.

Klikając przycisk Potwierdzam, wyrażacie Państwo zgodę na stosowanie wyżej wymienionych technologii oraz potwierdzacie, że ustawienia przeglądarki są zgodne z Państwa preferencjami.

Spirulina

dr n. med. Dominika Wnęk, dietetyk

Nazwą „spirulina” określa się jeden ze składników powszechnie stosowanych suplementów diety. Z punktu widzenia systematyki, do niedawna jednokomórkowiec Spirulina platensis zaliczany był do grupy glonów. Obecnie zalicza się go do bakterii z rodzaju Arthrospira.

Spirulina
Fot. iStock.com

W internecie można znaleźć wiele informacji o wielokierunkowym działaniu spiruliny, jednak warto podkreślić, że nie ma dowodów naukowych wskazujących na jej skuteczność w leczeniu różnych schorzeń.

Spirulina ma dużą zdolność do adaptacji, nawet w bardzo trudnych warunkach środowiskowych. Bez przeszkód może się rozwijać zarówno w środowisku o zasadowym pH, jak i w środowisku wodnym o dużym stężeniu soli.

Na dużą skalę spirulinę pozyskiwano z hodowli morskich już w latach 70. XX wieku – głównie w Azji i Ameryce Północnej. W produkcji suplementów diety najczęściej wykorzystuje się gatunki Arthrospira platensis oraz Arthrospira maxima. Jeśli chodzi o zawartość podstawowych składników odżywczych, to spirulina zawiera najwięcej białka: 100 g produktu zawiera około 57 g białka. Trudno znaleźć inny produkt, który charakteryzowałby się tak wysokim udziałem białka: w mięsie zawartość białka może się wahać w granicach 11–23%. Z kolei produkty roślinne zawierają go przeciętnie 1–2% (wyjątek stanowią tu: groszek zielony – 6%, brukselka – 5% oraz groch, fasola, soczewica i soja – 21–25% białka). Powszechnie spożywane produkty zbożowe zawierają średnio 7–14% białka.

Wśród składników węglowodanowych warto zwrócić uwagę na spirulinian wapnia, który ma właściwości przeciwwirusowe. Badania naukowe na temat spiruliny wskazują na jej rolę w zapobieganiu nowotworom oraz działanie ochronne przed czynnikami mutagennymi. Obserwuje się także wpływ spiruliny na zwiększenie aktywności układu immunologicznego. W jednym z badań zaobserwowano przyspieszenie (w porównaniu z grupą kontrolną) namnażania się komórek NK (natural killer) w organizmach, którym podawano ekstrakty z Arthrospira. Należy podkreślić, że komórki NK tworzą pierwszą linię obrony przed zakażeniami wirusowymi oraz przed komórkami zmienionymi nowotworowo. Spirulina zawiera także dużo przeciwutleniaczy, które hamują wytwarzanie wolnych rodników. Cecha ta może się przyczyniać do zapobiegania powstawaniu chorób neurodegeneracyjnych. Ponadto u starszych osób, którym przez 16 tygodni podawano spirulinę, zaobserwowano istotne zwiększenie stężenia przeciwutleniaczy w krwi. Właściwości antyoksydacyjne, które przypisuje się spirulinie wynikają głównie z obecności tokoferoli i ß-karotenu oraz kwasów fenolowych. Jak wiadomo, nadmiar żelaza działa prooksydacyjnie. W badaniach laboratoryjnych prowadzonych na komórkach ludzkich zaobserwowano, że w środowisku o toksycznie dużym stężeniu żelaza w obecności spiruliny żelazo zostało schelatowane, a stres oksydacyjny zmniejszał się.

Decydując się na ewentualną suplementację spiruliną, należy pamiętać, że stanowi ona jedynie suplement diety, i jako taki może być sprzedawana bez ograniczeń ze strony prawa. Produkty te nie wymagają rejestracji ani szczegółowej dokumentacji potwierdzającej jakość, skuteczność i bezpieczeństwo stosowania.

Osoby przewlekle przyjmujące leki powinny poinformować lekarza o ewentualnym włączeniu spiruliny do diety. Nie należy także zalecać spiruliny kobietom w ciąży oraz kobietom karmiącym. Nie zebrano dotąd wystarczających danych, aby potwierdzić ich bezpieczeństwo dla takiej populacji. Z uwagi na fakt, że spirulina może pobudzać układ immunologiczny, przestrzega się także przed stosowaniem spiruliny u osób z chorobami autoimmunologicznymi (stwardnienie rozsiane czy reumatoidalne zapalenie stawów), gdyż może to prowadzić do zaostrzenia objawów chorobowych. Podobnie osoby chorujące na fenyloketonurię powinny unikać spiruliny.

Jednym z potencjalnych zagrożeń związanych z preparatami zawierającymi spirulinę jest ryzyko zawartości toksycznych gatunków sinic, które mogą działać hepatotoksycznie, cytotoksycznie i neurotoksycznie. Pamiętajmy, że skład suplementów nie jest tak precyzyjnie zbadany, jak w przypadku leków. Dlatego, stosując spirulinę należy ją kupować wyłącznie od sprawdzonych producentów i w oficjalnym obrocie.

Trudno także określić optymalną dawkę spiruliny, gdyż może ona zależeć od wielu czynników (np. wiek czy stan zdrowia). Nie ma też wystarczających danych naukowych, na podstawie których można by wydać takie zalecenia. Trzeba pamiętać, że naturalne produkty nie zawsze są w pełni bezpieczne i dawkowanie może być istotne. Pamiętaj, aby zawsze stosować się do informacji zawartych na etykietach produktów.

Tabela 1. Zawartość wybranych składników odżywczych w spirulinie
Składnik pokarmowy
Zawartość w 100 g
Zawartość w 1 łyżeczce (około 7g)
energia (kcal)
290
20
białko (g)
57,47
4,02
tłuszcz (g)
7,72
0,54
węglowodany (g)
23,90
1,67
błonnik pokarmowy (g)
3,6
0,3

Tabela 2. Zawartość wybranych składników mineralnych w spirulinie
Składnik mineralny
Zawartość w 100 g
Zawartość w 1 łyżeczce (około 7g)
wapń (mg)
120
8
żelazo (mg)
28,5
2
magnez (mg)
195
14
fosfor (mg)
118
8
potas (mg)
1363
95
sód (mg)
1048
73
cynk (mg)
2,0
0,14

Tabela 3. Zawartość wybranych witamin w spirulinie
Składnik mineralny
Zawartość w 100 g
Zawartość w 1 łyżeczce (około 7g)
witamina C (mg)
10,1
0,7
tiamina (mg)
2,38
0,167
ryboflawina (mg)
3,670
0,257
niacyna (mg)
12,820
0,897
B6 (mg)
0,364
0,025
witamina A (IU)
570
40
witamina K / filochinon (µg)
25,5
1,8

Piśmiennictwo:

Ekiert K., Dochniak M.: Superfoods – idealne uzupełnienie diety czy zbędny dodatek? Piel. Zdr. Publ., 2015; 5, 4, 401–408
Fenert B., Zarzycki P.K.: Charakterystyka wybranych właściwości leczniczych cyjanobakterii z rodzaju Arthrospira. Bromat. Chem. Toksykol., 2015; 2, 223–228
Rzymski P.: Wpływ toksyn sinicowych na zdrowie człowieka. Nowiny Lekarskie, 2009; 78, 5–6, 353–359
Zdrojewicz Z., Idzior A., Kocjan O.: Spirulina i błonnik witalny a leczenie otyłości. Med. Rodz., 2015; 1 (18): 18–22
United States Department of Agriculture, Agricultural Research Service, National Nutrient Database for Standard Reference Release
20.10.2016

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Na co choruje system ochrony zdrowia

  • Akcja „Polska to chory kraj”
    Jeśli każdego roku nowotwory są przyczyną śmierci ok. 100 tys. Polaków, a dostęp do leczenia raka jest na jednym z najniższych poziomów w Unii Europejskiej, jeśli średni czas oczekiwania na wizytę u endokrynologa wynosi 24 miesiące, a u kardiologa dziecięcego 12 miesięcy, jeśli na 1000 mieszkańców Polski przypada 2,4 lekarza, jeśli polskie szpitale są zadłużone na 14 mld złotych, to diagnoza musi brzmieć – Polska to chory kraj. Ale lekarze opracowali terapię. I apelują, aby rozpocząć ją jak najszybciej.
  • Pięć minut dla pacjenta
    Lekarze rodzinni mają na zbadanie jednego pacjenta średnio po kilka minut. Taka sytuacja rodzi frustracje po obu stronach – wśród chorych, bo chcieliby więcej uwagi, oraz wśród lekarzy, bo nie mogą jej pacjentom poświęcić.