Pytanie nadesłane do redakcji
Mam 66 lat. 30 lat temu usunięto mi woreczek żółciowy. Pod koniec stycznia tego roku (po dwóch atakach i pobycie w szpitalu) stwierdzono kamicę przewodową z zapaleniem dróg żółciowych. Endoskopowo usunięto złogi. Zalecono ostrą dietę oraz przyjmowanie leków Proursan (2 tab. wieczorem) oraz ew. No-spa. Jak długo powinienem przestrzegać zaleceń lekarskich, tj. diety (czy można przy dobrych wynikach złagodzić) oraz leku. Czy powinienem kontrolować stan dróg żółciowych. Z jakimi zagrożeniami mogę się liczyć.
Odpowiedź
Skłonność do powstawania złogów ma uwarunkowania genetyczne i metaboliczne i pozostaje, mimo że usunięto pęcherzyk żółciowy. Oznacza to, że samo usunięcie pęcherzyka (cholecystektomia) uniemożliwia jedynie powstawanie kamieni w pęcherzyku, czyli kamicy pęcherzyka żółciowego, ale kamienie wciąż mogą pojawiać się w drogach żółciowych, czyli skutkować tzw. kamicą przewodową. Szacuje się, kamica przewodowa występuje u około 5–20% osób po cholecystektomii. Może się pojawić nawet po wielu latach od zabiegu. Wtedy wykonuje się zabiegi endoskopowego usuwania kamieni i czasami muszą być one powtarzane kilkakrotnie, ponieważ złogi się odnawiają. Kwas ursodeoksycholowy (preparaty Proursan, Ursofalk) ma za zadanie „rozrzedzanie żółci”, czyli profilaktykę powstawania kamieni. To, jak długo należy stosować lek, zależy od wielu czynników, m.in. od tego, czy pacjentowi założono protezę do dróg żółciowych, jak często występują nawroty kamicy przewodowej itp.
Zobacz: Protezowanie dróg żółciowych
Czasami kamica przewodowa, zwłaszcza nieleczona endoskopowo, może prowadzić do groźnych powikłań. Najczęstszymi i jednocześnie bardzo poważnymi są ostre zapalenie trzustki (zwane wówczas żółciowym lub kamiczym ostrym zapaleniem trzustki), czyli spowodowane tym, że kamień obecny w przewodach żółciowych zatka przewód trzustkowy, który uchodzi razem z przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy w miejscu zwanym brodawką Vatera oraz ostre zapalenie dróg żółciowych. Obie te choroby mogą być potencjalnie śmiertelne i wymagają leczenia. Ostre zapalenie trzustki to bardzo poważna choroba i choć może mieć różny przebieg, od łagodnego po ciężki, to w przypadkach o ciężkim przebiegu nawet szybko podjęte leczenie może się zakończyć zgonem. Głównymi przyczynami ostrego zapalenie trzustki są właśnie kamica żółciowa oraz alkohol (łącznie odpowiadają za około 80% zachorowań).
Może Cię zainteresować:
- Endoskopowa cholangiopnakreatografia wsteczna (ECPW)
- Pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych (PSC): przyczyny, objawy i leczenie
- Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego (zapalenie woreczka żółciowego) - objawy, leczenie i dieta
U pacjenta wystąpił już epizod zapalenia dróg żółciowych, dlatego profilaktyczne przyjmowanie kwasu ursodeoksycholowego jest wskazane, przynajmniej do roku. Decyzję o dalszym leczeniu można podjąć na podstawie wyników badań laboratoryjnych (wskaźniki cholestazy – fosfataza zasadowa, bilirubina, GGTP) oraz badań obrazowych. Można wykonywać kontrolne USG jamy brzusznej, za pomocą którego można uwidocznić kamienie w drogach żółciowych albo poszerzenie tych dróg, które będzie świadczyło o kamicy przewodowej. Jednak USG nie zawsze wykazuje istniejące złogi. Dokładniejszymi badania obrazowymi stosowanymi w kamicy przewodowej są EUS, czyli endosonografia i rezonans magnetyczny dróg żółciowych (MRCP).
Jeżeli u chorego wystąpi żółtaczka, często ze wzrostem temperatury ciała i bólami brzucha, natychmiast musi się skontaktować z oddziałem, na którym się wykonuje zabiegi endoskopowej cholangiopankreatografii wstecznej (ERCP). Objawy te świadczyć mogą o zapaleniu dróg żółciowych i stanowią wskazanie do wykonania tego zabiegu.
Dietę można stopniowo rozszerzać, jednak jej zasady powinny pozostać zgodne z tzw. dietą człowieka zdrowego. Należy ograniczać ilość tłuszczów zwierzęcych w codziennym jadłospisie (smalec, słonina, tłuste mięsa, produkty mleczne), zwiększenie spożywania błonnika pokarmowego i regularność jedzenia posiłków (5 małych posiłków w ciągu dnia). Należy ograniczyć spożycie cukrów prostych, unikać produktów wzdymających. Jeść powoli, spokojnie, dokładnie gryząc i przeżuwając kęsy.
Ważne jest zdrowe przygotowywanie pokarmów - unikanie smażenia produktów, szczególnie na tłuszczach zwierzęcych. Zaleca się gotowanie w wodzie, na parze lub pieczenie w folii w piekarniku. Osoby otyłe powinny dążyć do zredukowania nadmiaru tkanki tłuszczowej.
