Pytanie ludzi, ile pieniędzy zaakceptowaliby, aby ponownie doświadczyć bólu, może zapewnić dokładniejszą i porównywalną miarę poziomu bólu niż znana skala 1-10, wynika z analiz międzynarodowego zespołu badawczego kierowanego przez Lancaster University.
Badanie, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie Social Science & Medicine, wskazuje, że teoretyczna gotowość ludzi do przyjmowania pieniędzy w zamian za znoszenie bólu oferuje bardziej wiarygodny sposób mierzenia dyskomfortu niż konwencjonalne „zgłaszane” miary poziomu bólu, takie jak skale liczbowe lub wykresy wizualne.
W serii eksperymentów z udziałem ponad 300 uczestników, ochotnicy w wieku od 18 do 60 lat byli narażeni na łagodne bolesne bodźce i poproszeni o ocenę intensywności w skali numerycznej lub wskazanie, ile rekompensaty finansowej wymagaliby, aby powtórzyć doświadczenie. Eksperyment obejmował również badanie analgezji osób doświadczających tych samych bolesnych bodźców, ale przy czym jedna grupa otrzymywała placebo, a druga krem przeciwbólowy.
Wyniki pokazały, że miara pieniężna:
- wyraźniej rozróżniała różne poziomy bólu
- wykrywała efekty uśmierzania bólu w sposób bardziej konsekwentny, oraz
- umożliwiła bardziej miarodajne porównania między poszczególnymi osobami.
Typowe pytanie „oceń swój ból w skali od jednego do dziesięciu” jest szeroko stosowane w warunkach klinicznych i badawczych, ale jego ograniczenia są dobrze znane. Poszczególne osoby różnie interpretują skalę, co utrudnia porównywanie wyników między osobami lub grupami. Tymczasem autorzy badania twierdzą, że wycena bólu tworzy wspólny układ odniesienia.
Profesor Carlos Alós-Ferrer z Lancaster University Management School wyjaśnił: „Wszyscy zostaliśmy poproszeni o ocenę naszego bólu w skali od jednego do dziesięciu – ale "trzy" jednej osoby może być "pięć" dla kogoś innego, a liczby te mogą się zmieniać wraz z doświadczeniem. Nasze badania proponują lepszy sposób: przekształcenie bólu w pieniądze – nie po to, by cierpienie ucznić towarem, ale po to, by stworzyć skalę, której wszyscy możemy użyć.
„Różni ludzie nadal będą w różny sposób wyceniać ten sam ból, ale nie ma problemu z interpretacją pytania. W rezultacie pomiary są bardziej precyzyjne, a przejście od niskiego do wysokiego poziomu bólu jest wyraźnie odzwierciedlone w skali pieniężnej. To sprawia, że jest to przydatne w badaniach klinicznych w celu zbadania skuteczności środków przeciwbólowych i leczenia, ponieważ uczestnicy są losowo przydzielani do różnych grup”.
Autorzy badania twierdzą, że udoskonalenie pomiaru bólu zgłaszanego przez samych pacjentów jest ważne, ponieważ niedokładne pomiary bólu mogą prowadzić do nieodpowiedniego leczenia bólu, na przykład w nagłych wypadkach, obniżenia jakości życia osób z długotrwałymi schorzeniami, a także do znacznego obciążenia systemów opieki zdrowotnej. Na przykład w USA wydaje się ponad 600 miliardów dolarów rocznie na leczenie bólu, przewyższając koszty leczenia chorób serca i cukrzycy. Autorzy sugerują, że ich metoda zapewnia komplementarne podejście do wiarygodnego pomiaru doświadczanego bólu u różnych osób i może otworzyć drzwi do przyszłych badań poprawiających pomiar i leczenie bólu.
Improving numerical measures of human feelings: The case of pain. Michele Garagnani, Petra Schweinhardt, Philippe N. Tobler, Carlos Alós-Ferrer. Social Science & Medicine, Volume 384, November 2025, 118472. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2025.118472
