Według ekspertów od 2024 roku zaszło wiele pozytywnych zmian dla polskich pacjentów cierpiących z powodu bólu przewlekłego. Jak mówili we wtorek na konferencji prasowej w Sejmie, obecnie kluczowe jest szybkie wdrożenie nowych wycen świadczeń w poradniach leczenia bólu oraz rozszerzenie wskazań do leczenia bólu metodami interwencyjnymi.
Fot. Sejm
- W Polsce z powodu bólu przewlekłego cierpi ponad 8 mln osób. Ok. 20-30 proc. pacjentów z bólem leczy się samodzielnie, nadużywając niesteroidowych leków przeciwzapalnych
- W czerwcu 2025 r. AOTMiT pozytywnie zaopiniowała rozszerzenie kryteriów wskazań do zabiegów interwencyjnych, takich jak neuroliza, kriolezja, termolezja
- Kolejnym krokiem na drodze do zwiększenia skuteczności leczenia bólu ma być zmiana wyceny świadczeń i wprowadzenie kryteriów jakościowych w poradniach leczenia bólu
- Wysokospecjalistyczne metody leczenia bólu przewlekłego powinny być dostępne także dla pacjentów z chorobą nowotworową
Jak przypomniała poseł Elżbieta Polak (KO), przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Medycyny Bólu, w Polsce z powodu bólu przewlekłego cierpi ponad 8 mln osób. Zaznaczyła, że przez wiele lat leczenie osób z bólem przewlekłym było zaniedbywane. Dlatego w lipcu 2024 roku posłanka powołała parlamentarny zespół, na którego posiedzeniach parlamentarzyści razem z ekspertami i przedstawicielami organizacji pozarządowych wypracowali rekomendacje i wnioski dla ministra zdrowia w tym obszarze.
– Przede wszystkim zwróciliśmy uwagę na nierealnie niską wycenę świadczeń i brak standaryzacji, jeżeli chodzi o świadczenia w poradniach medycyny w bólu – podkreśliła Polak. Dodała, że wśród rekomendacji znalazły się również m.in.: konieczność wprowadzenia bezpłatnych szczepień dla seniorów przeciwko półpaścowi, zniesienie limitów na leczenie paliatywne i hospicyjne, a także uregulowanie dostępności leków opioidowych.
– Tych rekomendacji mieliśmy sporo, ale dzisiaj mamy dobre wiadomości dla wszystkich, których ten problem dotyczy i dla ich rodzin, ponieważ Ministerstwo Zdrowia w ciągu dwóch lat prawie wszystkie te rekomendacje potraktowało poważnie – oceniła posłanka.
Obecny na konferencji wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski podkreślił, że w 2024 roku zniesione zostały limity w opiece paliatywnej i hospicyjnej, co skutkuje wzrostem liczby udzielanych świadczeń. Wiceminister wskazał, że nastąpiły również zmiany w zakresie farmakoterapii bólu przewlekłego – rozszerzono listę leków krytycznych na ból przewlekły. Wprowadzono także bezpłatne szczepienia przeciwko półpaścowi dla seniorów w wieku powyżej 65 lat, a w grupie osób po 18. roku życia z chorobami współistniejącymi wprowadzono 50-procentową odpłatność za te szczepienia.
Posłanka Polak przypomniała, że w poradniach leczenia bólu aż 20-30 proc. kosztów generują pacjenci z neuralgią półpaścową. – Wprowadzenie szczepień przeciwko półpaścowi uważam za sukces zarówno Polskiego Towarzystwa Badania Bólu, jak i innych towarzystw naukowych – skomentowała dr Magdalena Kocot-Kępska, prezes PTBB.
Jak podkreślił wiceminister Maciejewski, kolejnym krokiem na drodze do zwiększenia skuteczności leczenia bólu ma być zmiana wyceny świadczeń i wprowadzenie kryteriów jakościowych w poradniach leczenia bólu. Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) zarekomendowała nowe wyceny świadczeń leczenia bólu przewlekłego metodami interwencyjnymi w poradni leczenia bólu. Ponadto AOTMiT pozytywnie zaopiniowała (w czerwcu 2025 roku) rozszerzenie kryteriów wskazań do zabiegów interwencyjnych, takich jak neuroliza, kriolezja, termolezja, dla pacjentów z bólem przewlekłym i ostrym w poradni leczenia bólu. Obecnie eksperci oczekują na rozporządzenie resortu zdrowia w tej sprawie.
Prezes Fundacji Eksperci dla Zdrowia, dr Marzena Domańska-Sadynica, podkreśliła, że poszerzenie dostępu pacjentów do interwencyjnych metod leczenia bólu przyniesie korzyści przede wszystkim samym chorym, ponieważ – jak zaznaczyła – około 30 proc. osób cierpiących na ból przewlekły wymaga tego typu interwencji. – Pacjenci, którzy będą poddani tym zabiegom, odczują zmniejszenie nasilenia bólu, będą też mogli zrezygnować z farmakoterapii albo zmniejszyć dawki leków, co poprawi jakość ich życia – tłumaczyła.
Zmiany te przyniosą również korzyści dla budżetu ochrony zdrowia, gdyż zmniejszy się zużycie leków, szczególnie opioidowych. – Zmniejszymy również koszty błędnie stosowanej farmakoterapii i koszty powikłań związanych z samoleczeniem się pacjentów – przekonywała. Przypomniała, że ok. 20-30 proc. pacjentów z bólem leczy się samodzielnie, nadużywając niesteroidowych leków przeciwzapalnych, co prowadzi do niewydolności nerek.
– Przez całe lata cierpieliśmy z powodu niedofinansowania i niedoszacowania procedur. Rzeczywiście, poszerzenie wskazań do zabiegów interwencyjnych i podniesienie wyceny świadczeń w poradniach leczenia bólu to zmiany służące pacjentom, którzy cierpią z powodu bólu przewlekłego – oceniła dr Kocot-Kępska.
Prof. Wojciech Leppert, prezes Polskiego Towarzystwa Opieki Paliatywnej, zaznaczył, że wysokospecjalistyczne metody leczenia bólu przewlekłego powinny być dostępne także dla pacjentów z chorobą nowotworową. – Obecnie chorzy ci są przede wszystkim leczeni farmakologicznie, ale w niektórych sytuacjach to specjalistyczne podejście wielokierunkowe, uwzględniające również niefarmakologiczne metody leczenia bólu, jest bardzo istotne – powiedział.
Dr Kocot-Kępska przypomniała, że eksperci złożyli już do MZ kartę świadczenia zdrowotnego dotyczącą wszczepialnych pomp do podawania leków dokanałowo. – Takie pompy na świecie są stosowane od lat. Najwyższy czas, żeby nasi pacjenci również mieli do nich dostęp – powiedziała specjalistka.
W ocenie prof. Lepperta ważne jest również tworzenie referencyjnych ośrodków leczenia bólu, a w dużych ośrodkach – oddziałów leczenia bólu. Byłyby one przeznaczone zwłaszcza dla tych pacjentów z bólem przewlekłym, których nie udaje się skutecznie leczyć w warunkach ambulatoryjnych.
