Rodzaj bólu wpływa na to, jak bardzo jest on przez nas odbierany jako nieprzyjemny. Ból trzewny, pochodzący z wnętrza ciała (np. ból brzucha), jest postrzegany jako bardziej dotkliwy niż ból somatyczny, taki jak oparzenie palca. Badanie przeprowadzone na Uniwersytecie Ruhry w Bochum wykazało, że zależność ta dotyczy nie tylko własnych doświadczeń bólowych, lecz także empatii wobec bólu odczuwanego przez inne osoby. Silniej współodczuwamy z osobami doświadczającymi bólu trzewnego, zwłaszcza jeśli są nam bliskie. Zespół badawczy kierowany przez dr Milenę Pertz z Zakładu Psychologii Medycznej i Socjologii Medycznej opublikował wyniki 5 grudnia 2025 r. w Journal of Pain.
Do badania włączono 30 zdrowych osób, pozostających w stałym związku od co najmniej 3 miesięcy. Badanie przeprowadzono w ciągu 4 dni. Pierwszego dnia uczestnicy wypełniali kwestionariusze oraz wykonywali zadania oceniające ich poziom empatii jako cechy w życiu codziennym. Drugiego dnia poddano ich działaniu dwóch rodzajów bodźców bólowych: bodźca cieplnego aplikowanego na skórę dolnej części brzucha oraz interoceptywnego bólu trzewnego wywołanego uciskiem. Uczestnicy oceniali oba rodzaje bólu z własnej perspektywy, a także z perspektywy osoby bliskiej oraz osoby nieznajomej.
Sześć dni później badani zostali poproszeni o wyobrażenie sobie, jak oni sami, ich osoba bliska oraz nieznajoma postrzegaliby dany ból. Oceniano stopień nieprzyjemności bólu, poziom pobudzenia emocjonalnego związanego z wyobrażaniem sobie bólu u różnych osób oraz nasilenie empatii. Dwa dni później uczestnicy ponownie oceniali swoje reakcje empatyczne podczas przypominania sobie bólu, wykorzystując kwestionariusze internetowe.
„Badanie pokazuje, że interoceptywny ból trzewny wywołuje silniejsze reakcje poznawcze, emocjonalne i empatyczne niż ból somatyczny. Dotyczy to zarówno własnej perspektywy, jak i sytuacji, w których uczestnicy wyobrażali sobie ból u innych osób” – wyjaśnia dr Pertz. Uczestnicy oceniali ból trzewny jako bardziej intensywny i nieprzyjemny niż ból wywołany bodźcem cieplnym oraz deklarowali większe współczucie i większy dyskomfort osobisty, zarówno wobec siebie, jak i podczas wyobrażania sobie bólu u osoby bliskiej lub nieznajomej.
„Efekt ten był najsilniej zaznaczony, gdy uczestnicy rozważali doświadczenie bólu u osoby bliskiej” – podkreśla Pertz. „Różnica ta utrzymywała się nawet 8 dni po zastosowaniu bodźców bólowych, mimo braku aktualnej stymulacji nocyceptywnej”.
Uzyskane wyniki pomagają lepiej zrozumieć, w jaki sposób interoceptywne zagrożenia płynące z wnętrza ciała wpływają na zachowania psychospołeczne. Badanie otwiera również drogę do dalszych analiz czynników predykcyjnych reakcji empatycznych, zarówno u pacjentów z bólem, jak i u osób sprawujących nad nimi opiekę, w tym opiekunów i pracowników ochrony zdrowia.
Badanie zostało sfinansowane przez Deutsche Forschungsgemeinschaft (DFG), numer projektu: 316803389 – SFB 1280.
Milena Pertz, Thomas Penack, Robert Jan Pawlik, Adriane Icenhour, Sigrid Elsenbruch: Pain modality shapes empathy: Amplified empathic responses for visceral compared to somatic pain, in: The Journal of Pain, 2025, 10.1016/j.jpain.2025.105631, https://doi.org/10.1016/j.jpain.2025.105631
