Wykorzystanie ultradźwięków do stymulowania określonej części mózgu może stanowić nieinwazyjną terapię przynoszącą korzyści osobom cierpiącym na przewlekły ból – sugeruje nowe badanie.
Badanie, opublikowane w czasopiśmie „Nature Communications”, zostało przeprowadzone przez ekspertów z Brain Research and Imaging Centre na University of Plymouth oraz University of Exeter Medical School.
Zaprosili oni uczestników na sesje, podczas których stosowano przezczaszkową stymulację ultradźwiękową (transcranial ultrasound stimulation – TUS) – bezpieczną, niskointensywną i ukierunkowaną technikę neuromodulacji – skierowaną na grzbietową część przedniego zakrętu kory obręczy (dorsal anterior cingulate cortex – dACC), region mózgu związany z odczuwaniem przewlekłego bólu.
Podczas stymulacji prawa ręka uczestników była umieszczana w zimnym żelu w celu wywołania odczuć bólowych, a następnie proszono ich o odpowiedź na serię pytań oceniających nasilenie odczuwanego bólu.
W tym samym czasie wykonywano także badania MRI i spektroskopii rezonansu magnetycznego (MRS), które badacze wykorzystywali do monitorowania zmian funkcjonalnych i biochemicznych zachodzących w mózgu uczestników.
Wyniki wykazały, że choć TUS nie miała natychmiastowego wpływu na intensywność odczuwanego bólu, uczestnicy zgłaszali istotnie większe zmniejszenie bólu od 28 do 55 minut po zastosowaniu TUS, co sugeruje możliwość opóźnionego działania przeciwbólowego.
Badacze twierdzą, że badanie poszerza dotychczasową wiedzę na temat wpływu TUS na grzbietową część przedniego zakrętu kory obręczy, pokazując, że technika ta może wywoływać funkcjonalnie istotne zmiany w percepcji bólu oraz w łączności mózgowej.
Uważają oni również, że wyniki stanowią istotną podstawę do dalszych badań nad terapeutycznym zastosowaniem TUS u osób cierpiących na przewlekły ból związany m.in. z fibromialgią, bólem pleców, zapaleniem stawów czy rekonwalescencją po leczeniu nowotworów.
– Badanie miało na celu scharakteryzowanie, w jaki sposób przezczaszkowa stymulacja ultradźwiękowa oddziałuje na przetwarzanie bólu przez mózg i potencjalnie je zmienia. Zrozumienie tych mechanizmów będzie bardzo ważne dla dalszych badań nad skutecznością tej stymulacji w pomaganiu pacjentom cierpiącym na przewlekły ból – powiedziała dr Sophie Clarke, postdoctoral research fellow na University of Plymouth i główna autorka badania.
– Po wykazaniu, że zastosowanie ultradźwięków może przynosić pozytywne rezultaty u osób z różnymi schorzeniami neurologicznymi, chcieliśmy zbadać, co może to oznaczać dla osób żyjących z przewlekłym bólem. Większość z nas zna kogoś cierpiącego z powodu przewlekłego bólu, a istnieje bardzo niewiele terapii zapewniających jakiekolwiek długotrwałe korzyści. Wyniki tej pracy są bardzo obiecujące i już rozwijamy te badania, aby ocenić, czy TUS może być korzystną i nieinwazyjną metodą terapeutyczną – powiedziała prof. Elsa Fouragnan, dyrektor Brain Research and Imaging Centre oraz CENTUS na University of Plymouth.
W badaniu uczestniczyli także naukowcy z University of Exeter w ramach współpracy finansowanej przez sieć Neurmod+, która łączy brytyjskie środowiska naukowe, przemysłowe, kliniczne i pacjenckie w celu opracowania minimalnie inwazyjnych metod leczenia zaburzeń mózgu.
– Nasze badanie stanowi ważny pierwszy krok w zrozumieniu, w jaki sposób ta technologia może nieinwazyjnie stymulować głębokie obszary mózgu zaangażowane w przetwarzanie bólu. Odkryliśmy, że ukierunkowanie na określony region mózgu uczestniczący w przetwarzaniu bólu może zmieniać sposób odczuwania bólu i wpływać na komunikację tego obszaru z innymi częściami sieci bólowej mózgu. Kolejnym etapem naszych badań będzie sprawdzenie, czy takie podejście może pomagać osobom żyjącym z przewlekłym bólem – powiedział współautor badania dr Sam Hughes z University of Exeter Medical School.
Clarke, S., Mugglestone, S., Lojkiewiez, M. et al. Multi-focal ultrasound neuromodulation to the dorsal anterior cingulate cortex disrupts behavioural and neural pain processing. Nat Commun (2026). https://doi.org/10.1038/s41467-026-72934-3
