Fotoprotekcja w pytaniach i odpowiedziach – cz. 1

24.06.2021
Omówienie artykułu: Photoprotection. Recommendations of the Polish Dermatological Society. Part 1: Ultraviolet radiation and sunscreens.
Narbutt J., Wolska H., Kaszuba A. i wsp.
Dermatology Review/Przegląd Dermatologiczny. 2018; 105(1): 19–29

Opracowała: lek. Karina Polak

Skróty: UVR – promieniowanie ultrafioletowe, MED – minimalna dawka rumieniowa, SPF – wskaźnik ochrony przeciwsłonecznej, PPD – metoda oceny trwałej pigmentacji, IPD – metoda oceny bezpośredniej pigmentacji, PFA/APF – metoda pomiaru wskaźnika ochrony przed UVA

Co należy rozumieć poprzez „promieniowanie ultrafioletowe”?

Promieniowanie ultrafioletowe (ultraviolet radiation – UVR) to część spektrum promieniowania elektromagnetycznego, emitowanego przez słońce. Wyróżnić można rodzaje promieniowania o  określonej długości fali, określane jako UVA (320–400 nm), UVB (290–320 nm), UVC (200–290 nm). W obrębie promieniowania UVA wyróżnia się również UVA1 (340–400 nm) oraz UVA2 (320–340 nm). W zależności od długości fali, wywierają one odmienny wpływ na skórę.

Jak UVR wpływa na skórę?

Wpływ UVR na skórę zależy od długości fali. Promieniowanie UVC jest w całości pochłaniane przez warstwę ozonową; podobnie 90% promieniowania UVB, które w efekcie obecne jest na naszej szerokości geograficznej jedynie w okresie wiosny i lata. Promieniowanie UVB odpowiada za uszkodzenie DNA poprzez wytwarzanie dimerów tyminowych. Promieniowanie UVA penetruje skórę głębiej niż UVB, odpowiadając za proces fotostarzenia, produkcję kolagenazy przez fibroblasty, zwiększenie uwalniania metaloproteinaz – efektem jest nagromadzenie komórek Langerhansa w skórze i rozwój miejscowego stanu zapalnego. Zarówno UVA, jak i UVB, promują stres oksydacyjny oraz kancerogenezę. Promieniowanie UVB wpływa także na wytwarzanie witaminy D w skórze.

Czy natężenie UVR zmienia się w ciągu dnia?

Natężenie UVA jest stałe w ciągu dnia; promieniowanie dodatkowo przenika przez szyby okienne. W przypadku promieniowania UVB największe natężenie odnotować można w godzinach okołopołudniowych.

Jak otoczenie wpływa na ilość promieniowania oddziałującego na skórę?

Na ilość promieniowania docierającego do skóry wpływa zarówno charakter otoczenia, jak i  położenie geograficzne. Zmiana szerokości geograficznej o 1 stopień lub zmiana wysokości nad poziomem morza o 100 m zwiększa ilość UVR docierającego do skóry o ok. 3%. Część UVR odbija się od podłoża – w przypadku lodu czy śniegu odsetek odbijanego promieniowania sięga 85%, podczas gdy dla gleby wynosi ok. 10%. W przypadku zbiorników wodnych odnotowano przenikanie UVR na głębokość ok. 60 cm.

W jaki sposób ocenić wrażliwość skóry na UVR?

Celem ułatwienia oceny wrażliwości skóry na UVR stworzono pojęcie minimalnej dawki rumieniowej (Minimal Erythema Dose – MED), oznaczającej najmniejszą konieczną ilość promieniowania do wywołania rumienia na skórze po 24 godzinach od ekspozycji. Dodatkowo klasyfikacja fototypów Fitzpatricka pozwala przewidzieć wrażliwość na UVR w zależności od fototypu (im wyższy fototyp, tym mniejsza szansa oparzenia słonecznego i rozwoju raków skóry).

strona 1 z 2
Wybrane treści dla pacjenta:
Zbiórka dla szpitali w Ukrainie!

Gdzie kierować

Przedstawiamy aktualny wykaz dermatologicznych oddziałów klinicznych posiadających umowę z NFZ oraz dane kontaktowe konsultantów (stan na 01.05.2022 r.).

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.