Fotoprotekcja w pytaniach i odpowiedziach – cz. 1

24.06.2021
Omówienie artykułu: Photoprotection. Recommendations of the Polish Dermatological Society. Part 1: Ultraviolet radiation and sunscreens.
Narbutt J., Wolska H., Kaszuba A. i wsp.
Dermatology Review/Przegląd Dermatologiczny. 2018; 105(1): 19–29

Opracowała: lek. Karina Polak

Skróty: UVR – promieniowanie ultrafioletowe, MED – minimalna dawka rumieniowa, SPF – wskaźnik ochrony przeciwsłonecznej, PPD – metoda oceny trwałej pigmentacji, IPD – metoda oceny bezpośredniej pigmentacji, PFA/APF – metoda pomiaru wskaźnika ochrony przed UVA

Co należy rozumieć poprzez „promieniowanie ultrafioletowe”?

Promieniowanie ultrafioletowe (ultraviolet radiation – UVR) to część spektrum promieniowania elektromagnetycznego, emitowanego przez słońce. Wyróżnić można rodzaje promieniowania o  określonej długości fali, określane jako UVA (320–400 nm), UVB (290–320 nm), UVC (200–290 nm). W obrębie promieniowania UVA wyróżnia się również UVA1 (340–400 nm) oraz UVA2 (320–340 nm). W zależności od długości fali, wywierają one odmienny wpływ na skórę.

Jak UVR wpływa na skórę?

Wpływ UVR na skórę zależy od długości fali. Promieniowanie UVC jest w całości pochłaniane przez warstwę ozonową; podobnie 90% promieniowania UVB, które w efekcie obecne jest na naszej szerokości geograficznej jedynie w okresie wiosny i lata. Promieniowanie UVB odpowiada za uszkodzenie DNA poprzez wytwarzanie dimerów tyminowych. Promieniowanie UVA penetruje skórę głębiej niż UVB, odpowiadając za proces fotostarzenia, produkcję kolagenazy przez fibroblasty, zwiększenie uwalniania metaloproteinaz – efektem jest nagromadzenie komórek Langerhansa w skórze i rozwój miejscowego stanu zapalnego. Zarówno UVA, jak i UVB, promują stres oksydacyjny oraz kancerogenezę. Promieniowanie UVB wpływa także na wytwarzanie witaminy D w skórze.

Czy natężenie UVR zmienia się w ciągu dnia?

Natężenie UVA jest stałe w ciągu dnia; promieniowanie dodatkowo przenika przez szyby okienne. W przypadku promieniowania UVB największe natężenie odnotować można w godzinach okołopołudniowych.

Jak otoczenie wpływa na ilość promieniowania oddziałującego na skórę?

Na ilość promieniowania docierającego do skóry wpływa zarówno charakter otoczenia, jak i  położenie geograficzne. Zmiana szerokości geograficznej o 1 stopień lub zmiana wysokości nad poziomem morza o 100 m zwiększa ilość UVR docierającego do skóry o ok. 3%. Część UVR odbija się od podłoża – w przypadku lodu czy śniegu odsetek odbijanego promieniowania sięga 85%, podczas gdy dla gleby wynosi ok. 10%. W przypadku zbiorników wodnych odnotowano przenikanie UVR na głębokość ok. 60 cm.

W jaki sposób ocenić wrażliwość skóry na UVR?

Celem ułatwienia oceny wrażliwości skóry na UVR stworzono pojęcie minimalnej dawki rumieniowej (Minimal Erythema Dose – MED), oznaczającej najmniejszą konieczną ilość promieniowania do wywołania rumienia na skórze po 24 godzinach od ekspozycji. Dodatkowo klasyfikacja fototypów Fitzpatricka pozwala przewidzieć wrażliwość na UVR w zależności od fototypu (im wyższy fototyp, tym mniejsza szansa oparzenia słonecznego i rozwoju raków skóry).

strona 1 z 2

Gdzie kierować

Przedstawiamy aktualny wykaz dermatologicznych oddziałów klinicznych posiadających umowę z NFZ oraz dane kontaktowe konsultantów (stan na 01.05.2021 r.).

Konferencje i szkolenia dermatologiczne

American Academy of Dermatology Summer Meeting 05-08.08.2021r.

III Bieszczadzkie Spotkania z Dermatologią 1-3.09.2021r.

EADV’s 30th Anniversary Congress 29.09-02.10.2021r.

WAWDERM 2021 Warszawskie Dni Dermatologiczne 14-16.10.2021r.

11th World Congress on Itch (WCI) 22-23.10.2021r.

11. Konferencja CURRENT & FUTURE PERSPECTIVES OF MM & other hematological malignancies treatment 19-20.11.2021r.

Napisz do nas

Zadaj pytanie ekspertowi, przyślij ciekawy przypadek, zgłoś absurd, zaproponuj temat dziennikarzom.
Pomóż redagować portal.
Pomóż usprawnić system ochrony zdrowia.