Test obciążenia płynami

12.05.2022
Opracował: lek. Michał Długaszek

Na czym polega test obciążenia płynami?

Test obciążenia płynami polega na szybkim przetoczeniu dożylnym określonej objętości krystaloidu. Przed i po teście wykonywane są pomiary objętości wyrzutowej lewej komory - stroke volume (SV).

Dlaczego wykonuje się test obciążenia płynami?

Test obciążenia płynami wykonuje się w celu sprawdzenia, czy pacjent odniesie korzyść z resuscytacji płynowej i czy jest ona dla niego bezpieczna. Innymi słowy poprzez fluid challenge test otrzymujemy odpowiedź na pytanie, czy mamy do czynienia z fluid responders (pacjent dobrze odpowiada na płyny).

Jakie zjawisko fizjologiczne wykorzystywane jest w teście obciążenia płynami?

W teście obciążenia płynami wykorzystujemy prawo Franka-Starlinga. Zwiększając objętość wewnątrznaczyniową układu żylnego zwiększamy preload, czyli obciążenie wstępne i objętość końcowo-rozkurczową (end diastolic volume - EDV). Im preload jest większy, tym większa powinna być SV. Do wzrostu SV dochodzi tylko wtedy, jeśli serce pacjenta „znajduje się” na krzywej wznoszącej Franka-Starlinga. Im przesunięcie jest bardziej w prawo na krzywej Franka-Starlinga, tym pacjent gorzej odpowie na płynoterapię - lub mówiąc prościej - dalsza podaż płynów nie spowoduje wzrostu SV.


Ryc. Krzywa Franka-Starlinga

Jakie objętości płynów przetaczać podczas testu obciążenia płynami i czego oczekiwać?

Podanie bolusa płynów 250-500 ml i.v. w czasie 10-15 minut powinno spowodować wzrost SV o 10-15%. W prospektywnym badaniu obserwacyjnym przeprowadzonym na grupie 45 krytycznie chorych pacjentów we wstrząsie stwierdzono, że objętość 250 ml krystaloidu i.v. jest optymalna i powoduje wzrost SV o 9,6% w przypadku fluid responders.

Czy test obciążenia płynami jest bezpieczny?

Jeśli serce pacjenta „znajduje się” na płaskim odcinku Franka-Starlinga to 250-500 ml płynu, które podamy zostanie w krążeniu żylnym i spowoduje nasilenie objawów niewydolności krążenia - innymi słowy w tym przypadku płynoterapia nie będzie bezpieczna i wymagane są inne interwencje terapeutyczne np. aminy presyjne.

W przypadku niewydolności krążenia zaleca się raczej wykonanie testu biernego unoszenia nóg niż dożylnej podaży krystaloidów, aby krew z układu żylnego kończyn dolnych napłynęła do żyły głównej dolnej. Uzyskujemy w ten sposób wzrost preload, który w razie niepowodzenia możemy zmniejszyć, obniżając kończyny dolne.

O czym należy pamiętać wykonując test obciążenia płynami?

  1. Czy mój pacjent wymaga testu obciążenia płynami - czy jest we wstrząsie i nie wiem od czego zacząć terapię?
  2. Czy mój pacjent będzie w stanie wyeliminować tę ilość płynu?
  3. Czy lepiej jest podać pacjentowi płyn i.v., czy może jednak wykonać test unoszenia nóg?
  4. Czy mam właściwe narzędzia do oceny SV? Np. echokardiograf?
  5. Kilkukrotnie wykonany fluid challenge może skończyć się przeciążeniem płynami.

Czym jest mini fluid challenge?

strona 1 z 2