Czy zapalenie oskrzeli jest wskazaniem do leczenia antybiotykiem i w jakich sytuacjach?

Zdecydowana większość przypadków ostrego zapalenia oskrzeli ma etiologię wirusową i nie wymaga antybiotykoterapii. Znacznie rzadziej (<1% chorych) zdarza się u dzieci etiologia pierwotnie bakteryjna: przede wszystkim zakażenie pałeczką krztuśca (Bordetella pertussis) lub bakteriami nietypowymi. W takiej sytuacji oczywiście są wskazania do zastosowania antybiotyku zależnie od przebiegu i fazy choroby.

Wskazania do antybiotykoterapii mogą się jednak pojawić po pewnym czasie również w przebiegu typowego zapalenia oskrzeli. Pierwszą sytuacją są powikłania w postaci odoskrzelowego zapalenia płuc. Zamiast oczekiwanej poprawy stan pacjenta ulega pogorszeniu, nasilają się objawy ogólne i pojawiają się objawy zajęcia dolnych dróg oddechowych, na przykład w postaci zwiększenia częstotliwości oddechów i wciągania ścian klatki piersiowej. W takim przypadku dziecko wymaga ponownego zbadania i poszukiwania zmian związanych z zajęciem miąższu płucnego. Dobór antybiotykoterapii zależy od sytuacji klinicznej, ale w pierwszej kolejności warto rozważyć zastosowanie antybiotyków β-laktamowych.

Antybiotykoterapię należy też rozważyć w przypadku przewlekania się produktywnego kaszlu, bez tendencji do zmniejszania się jego nasilenia. Mówimy wtedy o ewolucji w kierunku przedłużającego się bakteryjnego zapalenia oskrzeli (PBZO [p. Czy uzasadnione jest rozpoznanie przedłużającego się bakteryjnego zapalenia oskrzeli, jeżeli produktywny kaszel utrzymuje się >4 tygodnie i nie występują inne objawy alarmowe? i Jaki antybiotyk jest preferowany w przedłużającym się bakteryjnym zapaleniu oskrzeli i jak długo trzeba go podawać? – przyp. red.]). Produktywny kaszel musi się utrzymywać ≥4 tygodnie od początku infekcji bez oznak korzystnej ewolucji. W takim przypadku, jeśli leki mukoaktywne oraz fizjoterapia dróg oddechowych nie przynoszą efektu, warto rozważyć zastosowanie antybiotyku.

Piśmiennictwo

1. Chang A.B., Oppenheimer J.J., Weinberger M.M. i wsp.: Management of children with chronic wet cough and protracted bacterial bronchitis: CHEST Guideline and Expert Panel Report. Chest, 2017; 151 (4): 884–890
2. Hryniewicz W., Albrecht P., Radzikowski A. (red.): Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego. Warszawa, Narodowy Instytut Leków, 2016
3. Kantar A., Chang A.B., Shields M.D. i wsp.: ERS statement on protracted bacterial bronchitis in children. Eur. Respir. J., 2017; 50 (2): 1 602139
4. Ruffles T.J.C., Goyal V., Marchant J.M. i wsp.: Duration of amoxicillin-clavulanate for protracted bacterial bronchitis in children (DACS): a multi-centre, double blind, randomised controlled trial. Lancet Respir. Med., 2021; 9 (10): 1121–1129