Istnieje wiele metod służących określeniu natężenia bólu opierających się na ocenie chorego. Ich głównym celem jest ustalenie stopnia natężenia bólu oraz skuteczności stosowanego leczenia przeciwbólowego. Najczęściej stosuje się skalę wzrokowo-analogową, skale słowne, skale numeryczne. W ocenie nasilenia bólu u dzieci można stosować skale obrazkowe (przedstawiające różne wyrazy twarzy) a u osób nieprzytomnych klasyfikacje oparte na zachowaniu.
Skala wzrokowo-analogowa (VAS - Visual Analogue Scale)
Analogowa, wizualna skala oceny bólu jest wiarygodnym narzędziem umożliwiającym określenie nasilenia bólu. Cyklicznie powtarzane pomiary intensywności bólu za pomocą skali VAS (Visual Analog Scale)umożliwiają ocenę skuteczności leczenia przeciwbólowego.
Skala ma postać linijki o długości 10 cm. Pacjent wskazuje palcem lub suwakiem nasilenie bólu od 0 - zupełny brak bólu do 10 - najsilniejszy wyobrażalny ból. Stosuje się również zmodyfikowane skale zawierające na skrajnych biegunach rysunki twarzy - uśmiechniętej (brak bólu) i wykrzywionej grymasem bólu (najsilniejszy ból) lub opatrzone dodatkowo słownymi określeniami bólu pod osią graficzną (graficzna skala opisowa).
Dzięki czytelności dla większości chorych oraz znacznej wiarygodności i powtarzalności jest to najczęściej stosowana skala opisu bólu. Aby uzyskać prawidłowe wyniki należy upewnić się, że chory rozumie, co oznaczają wartości skrajne.
(kilknij, by powiększyć)
Skalę VAS można wydrukować lub skorzystać z umieszczonej na stronie wersji flashowej. Za pomocą kursora należy ustawić suwak we właściwej pozycji, a następnie kliknąć pokaż, aby zobaczyć wynik.
Skala Słowna (VRS - Verbal Rating Scale)
Jest metodą umożliwiającą opisową ocenę bólu. Choremu przedstawia się szereg kolejno ustawionych cyfr z przypisanymi do nich określeniami natężenia bólu. Najczęściej stosuje się pięciostopniową skalę psychometryczną Likerta.
Jej największą wadą jest niejednoznaczność określeń nasilenia bólu, które poszczególni chorzy mogą różnie rozumieć. Pacjenci zgłaszają czasem trudność z przyporządkowaniem gotowych określeń do swojej percepcji bólu. Skala ta rzadko znajduje zastosowanie w badaniach naukowych ze względu na tendencję chorych do unikania wartości skrajnych.
(kilknij, by powiększyć)
Skala numeryczna (NRS - Numerical Rating Scale)
Poleca się stosowanie skali zawierającej 11 stopni nasilenia bólu - od 0 do 10, gdzie 0 oznacza całkowity brak bólu, natomiast 10 najgorszy wyobrażalny ból. Skala ta cechuje się znaczną powtarzalnością wyników i jest przydatna w zastosowaniach naukowych. Nie zaleca się stosowania skali NRS u dzieci w wieku <9 lat.
(kilknij, by powiększyć)
