3. Jaskra pierwotnie zamkniętego kąta (JPZK) – często występująca forma jaskry, którą (w przeciwieństwie do JPOK) można leczyć, a także zapobiegać rozwojowi neuropatii jaskrowej. Jej przyczyną jest bowiem wysokie CWG spowodowane anatomiczną konfiguracją kąta tęczówkowo-rogówkowego. Konfiguracja ta może powodować tzw. pierwotne zamknięcie kąta (PZK), polegające na zablokowaniu dostępu do beleczkowania przez nasadę tęczówki. Jak wiadomo, tęczówka zmienia swoje położenie i grubość m.in. w wyniku zmian szerokości źrenicy, a zwiększenie przednio-tylnego wymiaru podpierającej ją od tyłu soczewki – czasowy w trakcie akomodacji, a trwały i narastający z wiekiem, szczególnie w czasie rozwoju zaćmy – powoduje przesunięcie tęczówki ku przodowi i zbliżenie jej do rogówki.
Oczy nadwzroczne (u tzw. dalekowidzów), charakteryzujące się mniejszą niż przeciętnie gałką oczną i proporcjonalnie zbyt dużą soczewką, są szczególnie narażone na zbliżenie popychanej przez soczewkę tęczówki do rogówki. W efekcie jej nasada odgradza dostęp do beleczkowania. Jest to mechanizm PZK I. U osób młodych występuje PZK II, w którym mechanizm zamknięcia spowodowany jest tzw. konfiguracją płaskiej tęczówki (ang. plateau iris). PZK III to połączenie obu mechanizmów: PZK I, w którym istotną rolę odgrywa soczewka, i PZK II z istotną konfiguracją nasady tęczówki.
Możliwie wcześnie można ustalić rozpoznanie JPZK, a nawet stanów PZK, które nie spowodowały jeszcze neuropatii jaskrowej, gdyż nagłe wzrosty CWG objawiają się alarmującymi chorego bólami głowy, oczu, zamgleniem widzenia, niekiedy kołami tęczowymi wokół źródeł światła, a to skłania go do wizyty u lekarza. Okulista wykonując badanie gonioskopowi, może rozpoznać „wąski”, a zatem predysponujący do zamknięcia kąt przesączania. Jednakże w celu precyzyjnego rozpoznania typu PZK, a także stopnia jego zaawansowania i rozległości, konieczne jest obrazowanie przedniego odcinka oka za pomocą tomografii optycznej AS OCT Visante™. Obrazowanie takie stanowi podstawę celowanego wyboru metody zabiegu, właściwego dla istniejącego typu PZK, jego mechanizmu, zaawansowania i rozległości. Pierwszy wynik tomografii OCT stanowi również punkt odniesienia dla weryfikacji efektu wykonanych zabiegów.
Leczenie JPZK jest z wyboru zabiegowe – laserowe lub chirurgiczne – a wykonuje się je w celu otwarcia naturalnej drogi odpływu cieczy wodnistej. Taka też jest profilaktyka JPZK, otwierająca naturalną drogę odpływu zanim dojdzie do neuropatii jaskrowej.
Skuteczność tego leczenia determinują 2 czynniki:
- prawidłowy dobór metody do patomechanizmu zamknięcia występującego w każdym z 3 jego typów
- wstępne rokowanie ustalone na podstawie rozległości oraz stopnia zaawansowania PZK, decydującego o jego odwracalności.
4. Jaskra wtórna otwartego kąta (JWOK) i jaskra wtórna zamkniętego kąta (JWZK) to postaci, w których do neuropatii jaskrowej prowadzi wysokie CWG spowodowane przebytymi chorobami oka lub ocznymi powikłaniami schorzeń ogólnoustrojowych.
Rozpoznawanie i leczenie tych postaci jaskry wymaga zindywidualizowanego specjalistycznego postępowania.
Czytaj dalej: Zasady leczenia farmakologicznego jaskry
